آگار

آگار عصارهٔ خشک جلبک‌های قرمز از نوع GELIDIUM است که از نظر شیمیایی استر سولفوریک گالاکتان می‌باشد. بشکل قطعات باریک نازک شفاف، یا گرد سفید خاکستری رنگ بی مزه و بی بو است . در آب سرد نامحلول است ولی ابتدا در آبجوش آن را حل کرده و سپس در ۳۵ تا ۴۰ درجهٔ سانتی گراد یا کمتر سرد نموده بصورت ژل در می‌آورند.
ترکیب شیمیایی
پلیمر آگاروز

آگاروز، آگاروپکتین، اسید آمینههای : آگارین، اسید گلوتامیک، ترئونین، قندهایی مانند : گالاکتوز و گلوکونیک اسیدو گزیلوز است.
کاربرد درمانی

به عنوان یک ملیّن مخصوصاً در یبوست‌های مزمن، بکار می‌رود و بدون جذب شدن از روده می‌گذرد. همچنین ضد زخم معده و دوازدهه است. بصورت کپسول یا محلول معلّق در آب و یا ژله به مقدار ۴ تا ۱۶ گرم از راه دهان بکار می‌رود. آگار عمدتاً برای تهیهٔ محیط کشت در میکروب‌شناسی آزمایشگاهی مصرف می‌شود.

هشدار:ژلوز یک مادهٔ سمی نیست و به مقدار کم در قنادی‌ها، خوراک پزی‌ها مصرف می‌شود اما استعمال آن به مقدار زیاد و یا مکرر در اشخاص مسن اولاً باعث بالا رفتن کلسترول خون شده و ثانیاً انسداد حقیقی روده خواهد شد.

انجماد

انجماد یک گذار فاز است که مایع به جامد تبدیل می‌شود و دمای آن به پائین‌تر از دمای ذوب می‌رسد.

در بسیاری از موارد نقطه انجماد و ذوب در مواد یکی است ولی برای بعضی از مواد این دما متفاوت است مثلاً در آگار پسماند در دمای ذوب و انجماد دیده می‌شود. در دمای ۸۵°C ذوب می‌شود ولی در دمای ۳۱ تا ۴۰°C جامد می‌شود.

دماسنج

دماسنج، وسیله‌ای است که بر مبنای واحدهای مختلف دما را اندازه می‌گیرد.با استفاده از دماسنج ها میتوان دما رااندازه گرفت.برای مثال میتوان دمای بدن خودرا اندازه بگیریم. دماسنج های الکلی وجیوه ای رایج ترین دماسنج هااندکه با منبسط شدن جیوه یا الکل درون مخزنشان کار میکند. اندازه‌گیری دما توسط دماسنج‌های جیوه‌ای و الکلی برای دماهایی امکان‌پذیر است که بالاتر از نقطهٔ انجماد و پایین‌تر از نقطهٔ جوش مایع درون دماسنج باشدکه معمولاً دماسنج‌های الکلی دماهای +۷۸ الی -۱۶۵ را می‌توانند نشان دهند و برای اندازه‌گیری دماهای بالاتر باید از دماسنج‌های ترموکوپلی و آذرسنج‌ها استفاده نمود.
شش نوع مهم دماسنج

    ۱. دماسنج گازی (خواص : تغییر فشار)
    ۲. دماسنج مقاومت الکتریکی (خواص : تغییر مقاومت الکتریکی)
    ۳. ترموکوپل (خواص : نیروی محرکه ی الکتریکی القایی)
    ۴. دماسنج بخار هلیوم (خواص : تغییر فشار)
    ۵. نمک پارا مغناطیس ( خواص : خودگیری مغناطیسی )
    ۶. تابش جسم سیاه ( خواص : گسیل تابنده)

حساس ترین دماسنج جهان

در ژوئن ۲۰۱۴ (خرداد ۱۳۹۳) دماسنج نوری ساخته شد که می‌تواند ۳۰ میلیاردیوم درجه را اندازه بگیرد. این دماسنج که «نانو-کلوین» (nano-Kelvin) نام دارد آنقدر دقیق است که می‌تواند تغییرات درجه حرارت اشیاء را در حین حرکت اتم‌هایشان اندازه بگیرد. این دماسنج بر اساس فناوری نوری کار می‌کند به این صورت که نورهای سرخ و سبز را هزاران بار اطراف یک کریستال صفحه‌ای شکل می‌گرداند. نانو-کلوین سه برابر دقیق‌تر از بهترین دماسنج‌هایی است که تاکنون وجود داشته است.

آندرش سلسیوس

آندرش سلسیوس (به سوئدی: Anders Celsius) ‏ (۱۷۴۴-۱۷۰۱) در خانواده تحصیل کرده‌ای به دنیا آمد. پدر و پدربزرگش ریاضیدان بودند. وی به مطالعه نجوم و ستارگان بسیار علاقه‌مند بود، در سال ۱۷۳۰ میلادی استاد نجوم دانشگاه اوپسالا شد و به سرپرستی رصدخانه بزرگ آن شهر منصوب شد او در این رصدخانه به پاره‌ای از تحقیقات همت گماشت.

او در سال ۱۷۴۲ که دماسنج سلسیوس عرضه شد، ابتدا نقطه جوش آب را صفر و نقطه انجماد آب را ۱۰۰ تعیین کرد، اما سال بعد این روش را معکوس کرد واین همان درجه بندی است که در درجه بندی سلسیوس یا سانتیگراد یا صدبخشی معروف است در سال۱۹۴۸ به طور رسمی این درجه بندی مورد پذیرش جهانی قرار گرفت.

سدیم کربنات

سدیم کربنات، Na2CO3 یک نمک سدیم است که از ترکیب آن با کربنیک اسید تولید می‌شود.

محتویات

    ۱ کاربردها
    ۲ سایر کاربرد ها
    ۳ شکل‌گیری
    ۴ تولید
    ۵ فرایند Leblanc
    ۶ فرایند سولوای (Solvay)
    ۷ فرایند Hou
    ۸ منابع
    ۹ پانویس

کاربردها

مهمترین کاربرد سدیم کربنات در تولید شیمیایی شیشه است.چنانچه سدیم کربنات را در دماهای بسیار بالا حرارت دهیم، و آن را با ماسه و کلسیم کربنات ترکیب کنیم و سپس به سرعت آن را سرد کنیم، محصول ما شیشه خواهد بود. سدیم کربنات همچنین به عنوان بک باز نسبتاً قوی در بسیاری از موارد به کار می رود. برای مثال، به عنوان تنظیم کننده PH جهت حفظ پایداری شرایط قلیایی لازم برای عملکرد اکثر عوامل تولید کننده از این ترکیب استفاده می شود. به عنوان یک افزودنی رایج در مخازن شهری جهت خنثی سازی اثر اسیدی کلر و افزایش PH به کار می رود. در آشپزی، گاهی اوقات به عنوان یک جایگزین برای سدیم هیدروکسید برای قلیایی کردن به خصوص در چوب شور (نان نمکی) به کار می رود. این خوراک ها با یک محلول ماده قلیایی عمل آوری می شوند تا PH سطح ماده غذایی را تغییر کند که این سبب برشتگی بیشتر آن می شود. در شیمی این ماده به عنوان یک الکترولیت استفاده می شود و این از آن جهت است که الکتزولیت ها معمولاً بازهای نمکی دارند و از طرفی سدیم کربنات به عنوان یک رسانای خوب در الکترولیز عمل می کند. همچنین به عنوان استاندارد اصلی تیتراسیون اسید و باز به کار می رود و این به دلیل پایداری جامد و گاز این ماده است که سبب سهولت در اندازه گیری دقیق تر جرم می شود. در خانه ها به عنوان نرم کننده ی آب در شست‌وشوی لباس ها به کار می رود. این ماده با یون های منیزیم و کلسیم موجود در آب سخت مقابله می کند و مانع از تشکیل پیوند بین آنها با ماده شوینده به کار رفته می شود. بدون استفاده از سدیم کربنات شوینده اضافی برای خیساندن یون های منیزیم و کلسیم نیاز می شود. سدیم کربنات در بخش شویندهای فروشگاه ها به نام علف شوره (اشنان) دیده می شود و به طور موثری لکه های روغن، گریس، و الکل را از بین می برد. سدیم کربنات همچنین به عنوان عامل ضد رسوبی از جمله رسوب هایی که در کتری ها و ماشین های بخار دیده می شود به کار می رود.
سایر کاربرد ها

در کارگاه های آجرپزی از سدیم کربنات به عنوان عامل خمیرکننده استفاده می شود تا حجم آب مورد نیاز جهت قالب گیری خاک رس کاهش یابد. همچنین از آن برای تهیه فوری ماکارونی استفاده می شود. سدیم کربنات یک افزودنی غذایی است (E500) که به عنوان تنظیم کننده میزان ترشی و نیز به عنوان پایدار کننده به کار می رود. سدیم کربنات همچنین در تولید بستنی چوبی کاربرد دارد. احساس خنکی و گازدار بودن نتیجهٔ واکنش گرماگیر بین سدیم کربنات و یک اسید ضعیف است (که معمولاً سیتریک اسید انتخاب می شود) و در نتیجهٔ آن کربن دی اکسید تولید می شود؛ یعنی زمانی که بستنی با بزاق دهان خیس می شود. سدیم کربنات همچنین برای از بین بردن کپک چوب یا سایر مواد به کار می رود.
شکل‌گیری

سدیم کربنات در آب محلول است. اما به طور طبیعی در بخش های خشک، به خصوص در رسوب های معدنی شکل گرفته از تبخیر آب دریاچه ها یافت می شود. رسوبات معدنی نمک های قلیایی طبیعی، ترکیبی از سدیم کربنات و سدیم بی کربنات است که از کف دریاچه های خشک شده موجود در مصر از زمان های گذشته استخراج می شده است تا در تهیه مومیایی و نیز ساخت ابتدایی شیشه استفاده شوند. سدیم کربنات به سه صورت ترکیب هیدراته شناخته شده است: سدیم کربنات 2 آبه، سدیم کربنات 7 آبه و سدیم کربنات تک آبه.
تولید

Trona یعنی سدیم بی کربنات کربنات 2 آبه، در مناطق مختلفی از ایالات متحده استخراج می شود و تمام سدیم کربنات نیاز داخل را تامین می کند.در ایران نیز مهمترین مکان تولید آن در شهرستان سرخه کارخانه جات کربنات سدیم سرخه می باشد که در جنوب غربی شهرسرخه در شهرستان سرخه ، استان سمنان واقع شده است . رسوبات عظیم و طبیعی از آن در سال 1938 در نزدیکی Green River یافت شد و استخراج معادن در آمریکای شمالی بیشتر با توجه به جنبه اقتصادی و نه تولید صنعتی صورت گرفت. این ماده از دریاچه های قلیایی نیز به دست می آید، همچون دریاچه ی Magadi در کنیا که البته با استفاده از فرایند لاروبی از روش های ابتدایی به دست می آید و به طور طبیعی تجدید می شود و بنابراین هیچ گاه این منبع طبیعی پایان نمی‌پذیرد.

بسیاری از گیاهان شورپسند که در آب های شور زیست می کنند و در مقابل آب شور مقاومند می توانند انواع ناخالص سدیم کربنات را به ما بدهند و این منابع شکل رایج و کنونی مورد استفاده در اروپا و سایر مناطق تا قرن ۱۹ بود. گیاهان خشکی زی مانند درخت اشنا و نیز علف شوره یا خزه و یا نوعی جلبک دریایی به نام کتانجک ابتدا جمع آوری شده و پس از خشک کردن سوزانده می شدند. خاکستر حاصل با آب شسته می شد تا محلول قلیایی تشکیل شود. این محلول پی از جوشانده شدن و خشک شدن محصول نهایی را به ما می دهد که Soda Ash نامیده می شود. این نام قدیمی برگرفته از منبع اولیه گیاهی آن است که یک بوته یک ساله به نام Salsola soda (barilla plant) است. غلظت سدیم کربنات موجود در Soda Ash بازه گسترده‌ای دارد، از 3-2% موجود در کتانجک تا 30% موجود در بهترین “barilla” که از گیاهان علف شوره موجود در اسپانیا به دست می آید. منابع گیاهی و جلبک مورد استفاده برای Soda Ash، و نیز برای پتاس های قلیایی مرتبط، به طور افزاینده ای تا پایان قرن ۱۸ ناکافی به نظر می رسیدند و جستجو برای یافتن راه‌های تجاری و پایدار برای ساخت و سنتز این ماده از نمک ها و سایر مواد شیمیایی روز به روز گسترش می یافت.
فرایند Leblanc

در سال 1791، شیمیدان فرانسوی نیکلاس لبلنک روشی نوین را برای تولید سدیم کربنات از نمک، سولفوریک اسید، و ذغال سنگ به ثبت رساند. نخست نمک دریایی(سدیم کلرید) در سولفوریک اسید جوشانده می شد تا سدیم سولفور و گاز هیدروژن کلرید تولید شود. همچنان که در واکنش زیر مشاهده می کنید. 2nacl+… سپس، مخلوط سدیم سولفور با سنگ آهک خرد شده( کلسیم کربنات) و ذغال حرارت داده می شد تا سدیم کربنات به همراه کربن دی اکسید و کلسیم سولفور حاصل شود.

سدیم کربنات از عصاره گیری خاکستر و آب به دست می آمد، و با تبخیر آب موجود، جمع آوری می شد. هیدروکلریک اسید حاصل از فرایند لبلنک، یکی از منابع اصلی آلودگی هوا است و کلسیم سولفید که به عنوان یک محصول جانبی تلقی می شود یک فراورده بیهوده می باشد. البته با این توصیفات، روش اصلی تولید سدیم کربنات تا اواخر دهه ی 1880 همین روش فوق‌الذکر بود.[۳][۴]
فرایند سولوای (Solvay)

در سال 1861، یکی از شیمیدانان صنایع بلژیک، ارنست سولوای، روشی را معرفی کرد که سدیم کلرید با استفاده از آمونیاک به سدیم کربنات تبدیل می شود. این فرایند در یک برج بزرگ میان تهی صورت می گیرد و در انتهای این برج کلسیم کربنات (سنگ آهک) حرارت داده می شود تا کربن دی اکسید به دست آید:

و از قسمت بالای برج، محلول غلیظی از سدیم کلرید و آمونیک وارد آن می شود. به محض این که در میان آن کربن دی اکسید بجوشد، سدیم بی کربنات تهنشین می شود:

سپس سدیم بی کربنات با حرارت دادن در شکل سدیم کربنات ظاهر می شود و آب و کربن دی اکسید سایر فراورده ها را تشکیل می دهند. ضمناً، آمونیاک از فراورده جانبی آمونیوم کلرید مجدداً تولید می شود و این زمانی رخ می دهد که در مجاورت آهک (کلسیم هیدروکسید) باقی‌مانده از واکنش تولید کربن دی کسید قرار گیرد.

به این دلیل که فرایند سولوای آمونیاک مصرف شده را باز می گرداند و تنها آب شور و آهک طی آن به مصرف می رسد و تنها فراورده ی اضافی آن کلسیم کلرید است، اساساً از نظر اقتصادی نسبت به فرایند لبلنک برتری دارد و به سرعت در تولیدات سدیم کربنات به عنوان روشی اصلی و کارامد مطرح شد. تا سال 1900، 90% سدیم کربنات تحت این فرایند تولید شد و آخرین پایگاه تولید سدیم کربنات که با استفاده از روش قبلی یعنی روش لبلنک فعالیت می کرد، در آغاز دهه ی 1920 بسته شد.
فرایند Hou

توسط شیمی دان چینی به نام Hou Debang در دهه ی 1930 معرفی شد. این فرایند در مراحل اولیه مشابه فرایند سولوای است. اما به جای واکنش دادن محلول باقی‌مانده با آهک، کربن دی اکسید و آمونیاک یک محلول تشکیل می دهند و سدیم کلرید هنگامی که دما به حد 40 درجه سانتیگراد رسید به محلول اضافه می شود. سپس محلول تا 10 درجه سانتیگراد سرد می شود. آمونیوم کلرید تهنشین شده و با فیلترگذاری جدا می شود. و در ادامه محلول مجدداً برای تولید سدیم بی کربنات به کار گرفته می شود. این روش مشکل تولید کلسیم کلرید را حل کرده و از محصول جانبی آمونیوم کلریدnh4cl) نیز جهت کود دهی استفاده می شود. این روش، روش روز تولید سدیم کربنات در صنایع کنونی جهان است.

چشمه آب‌معدنی

چشمه آب‌معدنی (به انگلیسی: Mineral Spring) چشمه‌ای است که املاح معدنی قابل توجهی به جز کربنات سدیم و یا سولفات سدیم بصورت محلول داشته باشد. املاح موجود در چشمه‌های آب معدنی اغلب خاصیت درمانی دارند. انواع چشمه‌های آب معدنی عبارتند از:

    چشمه نمکی که حاوی املاح نمکی است.
    چشمه گوگردی که حاوی محلول هیدروژه سولفوره است.
    چشمه آب آهن دار که حاوی محلول ترکیبات آهن است.

چشمه

چَشمه که در زبان پهلوی چَشمَگ یا چشمَک می‌گفتند جایی است که آب از زیر آن بیرون زند و روان شود.

چشمه محل تلاقی سفره‌های زیرزمینی آب با سطح زمین است. بسته به ثبات منبع آب، یک چشمه می‌تواند موقتی، دائمی یا خودجوش (آرتزین) باشد. در محل ظهور چشمه، گاه حوضچه‌ها یا نهرهایی پدید می‌آیند.

از انواع چشمه‌ها می‌توان به چشمه آب گرم و چشمه آب معدنی نام برد.

در برخی زمین‌های ماسه‌ای و مسطح مانند زمین‌های کشور هلند آب‌های زیرزمینی از نقاطی نزدیک به هم به روی زمین می‌جوشد که یه این پدیده، چشمه‌های نشتی گفته می‌شود. [۱]

محتویات

    ۱ انواع چشمه
    ۲ چشمه ها و خواص درمانی آنها
    ۳ سرچشمه آب های معدنی
    ۴ منابع
    ۵ پیوند به بیرون

انواع چشمه

    چشمه‌های آبرفتی
    چشمه‌های گسلی
    چشمه‌های کارستی
    چشمه‌های دره‌ای
    چشمه‌های دامنه‌ای

چشمه ها و خواص درمانی آنها

استفاده از آب چشمه های معدنی به عنوان درمان، سابقه ی چندهزار ساله دارد ولی طی قرن اخیر بر اثر پژوهش ها و بررسی های علمی انجام شده روی آبهای معدنی، استفاده ی درمانی آنها به طور جدی روز به روز گسترش یافته است. آبهای معدنی بر حسب نوع و املاح معدنی موجود در آنها دارای کاربردهای گوناگون هستند، ولی علاوه بر خواص فیزیکوشیمیایی آب باید به عواملی مانند آب و هوای منطقه، ارتفاع از سطح دریا، روش درمان و وضعیت سلامت افراد توجه کرد. به عنوان مثال استفاده از آبهای گرم معدنی به بیماران فشار خونی، قلبی، عروقی، مسلول، کلیوی و سرطانی توصیه نمی‌شود. ضمناً باید دوره ی درمان، فصل استفاده و نیز منظم بودن درمان رعایت گردد. حتا ممکن است عکس العمل افراد در دوره های مختلف درمان با هم متفاوت باشد و مثلاً فردی در یک دوره، عکس العمل مناسب و در دوره ی دیگری واکنش نامناسب نشان دهد که در این صورت نباید درمان را قطع نمود.

به علاوه ممکن است عکس العمل افراد مختلف نسبت به یک روش خاص متفاوت باشد و بستگی به شرایط بیمار دارد. عده ای از افراد پس از استفاده از آبهای معدنی دچار برخی عوارض می شوند که به بحران آبمعدنی معروف است . موردهایی همچون خستگی، تعرق زیاد، بالارفتن فشار خون و دمای بدن، تنگی نفس، کوفتگی، بدخوابی، اضطراب، افزایش ضربان قلب، بی اشتهایی و بی حوصلگی از آن جمله اند . طول مدت درمان از یک تا چهار هفته، بنابر توصیه ی پزشک تغییر می کند و در این مدت استراحت، ورزش، رژیم غذایی مناسب، آرامش، نظم و استفاده از هوای آزاد در کارایی درمان بسیار موثر است.

روش های مختلف درمان عبارتند از: نوشیدن، استحمام کردن، دوش گرفتن، شست‌وشو دادن موضعی، تزریق کردن، بخور دادن و گل درمانی .
سرچشمه آب های معدنی

آبهای معدنی دارای سه منشاء سطحی، عمقی و مخلوط هستند. آبهای با منشاء سطحی که به آبهای ژئوترمال معروفند، دارای منشاء خارجی هستند و از فرورفتن آب به عمق زمین و گاهی تا اعماق زیاد به وجود می آیند . در حین نفوذ بسیاری از مواد شیمیایی را در خود حل می کنند و سپس از طریق شکاف های زمین به خارج جریان پیدا می کنند. آبهای ژئوترمال اغلب گرم هستند و حرارتی در حدود 35 تا 40 درجه سانتیگراد دارند و خواص فیزیکو شیمیایی آنها بستگی به زمین هایی دارد که از آن عبور کرده اند.

آبهای با منشاء عمقی معمولاً از اعماق زیاد زمین نشات گرفته اند و حاصل بخار آخرین مرحله ی مگمای درون زمین هستند. ( مواد مذاب و سیال درون زمین را مگما گویند ) این آبها معمولاً منشاء آتشفشانی دارند و نیروی بیرون ریزنده ی آنها بخار آب و گازهای پرفشار محلول در آنها است. اغلب آبهای موجود در طبیعت، منشاء خارجی دارند و فقط کمی از آنها دارای منشاء عمقی اند .

اما آبهای معدنی با منشاء مخلوط معمولاً آمیزه ای از انواع سطحی و عمقی هستند . این آبها به هنگام بیرون آمدن با آبهای سطحی در آمیخته می شوند .

آب چشمه های معدنی غالباً پس از طی مراحلی از لایه های مختلف زمین عبور می کند و از محلی به نام مظهر چشمه به خارج جریان می یابد. منطقه ی خروج آب معمولاً در نقاط پایین دست مانند کف دریاها یا مجاور بستر رودخانه ها است. ولی بعضی چشمه ها نیز در ارتفاعات زیاد دیده شده‌اند . به هرحال وجود کوههای فراوان، چین خوردگی ها و به خصوص شکستگی و گسل ها از عوامل مهم خروج آب چشمه های معدنی هستند. اغلب این آبها در هنگام خروج از خود رسوباتی به جای می گذارند یا در مورد آبهای آهن دار به ایجاد رگه های فلزی منجر می شوند که گاه به رنگهای مختلف در می آید و منظره ی بسیار زیبایی را به وجود می آورد. وجود گل و لای نیز در اغلب چشمه های معدنی سبب کاربرد درمانی می شود. آبهای معدنی اگر به جای خروج از یک شکاف، از شکافهای متعدد خارج شوند، مظهرهای چندگانه به وجود می آورند . چنانچه در منطقه ، عوامل آلاینده وجود داشته باشد منجر به آلودگی آب می شود. بنابراین لازم است ضوابط بهداشتی جهت استفاده از آبهای معدنی کاملاً در نظر گرفته شود.

کار بهره برداری از آبهای معدنی کاپتاژ نامیده می شود که باید با روش صحیح و اصولی انجام شود تا از کاهش آبدهی چشمه جلوگیری شود و کیفیت آب مانند درجه حرارت و غلظت و گازهای مختلف در آن حفظ شود و از آلوده شدن آن نیز کاملاً جلوگیری به عمل آید. مساله ی مهم دیگر وجود آبهای رادیواکتیو است که اغلب دارای گاز رادون هستند و باید از اتلاف آن پرهیز شود. زیرا هم گران قیمت هستند و کاربرد درمانی دارند و هم برای گیاهان و دام ها خطرناک هستند . گاهی لازم است گازهای رادیواکتیو را به نحوی از آب جدا کرد و به صورت اختصاصی مورد استفاده قرار داد. به علاوه آبهای معدنی هنگام خروج نباید با آبهای سطحی مخلوط شوند، زیرا از اثرات درمانی آنها کاسته می شود. در هر حال عمل استخراج و بهره برداری باید با نهایت دقت و با توجه به تجربیات و بررسی های زمین شناسی و تحت ضوابط بهداشتی ویژه انجام شود، بنابر این در این رابطه همکاری متخصصان زمین شناسی، آب شناسی، مهندسان فنی، شیمی دانها و میکرب شناسان کاملاً ضروری است.

کوهستان

کوهستان زمینی است که کوه در آن بسیار باشد.[۱] به سرزمین‌های مرتفع کوهستانی، کوهساران و کوهسار نیز گفته می‌شود.

کوه

کوه زمینی نسبتاً بلند است که در یک منطقه گسترده است و عموماً بلندتر و شیب‌دارتر از تپه است.

محتویات

    ۱ کوه
    ۲ تقدس کوه در فرهنگها
    ۳ کوه‌ها در زمین
    ۴ جستارهای وابسته
    ۵ منابع

کوه

کوه: هر یک از بر آمدگیها و مرتفعات سطح زمین که از خاک و سنگ فراوان کانیهای مختلف تشکیل شده و نسبت به زمینهای اطراف بسیار بلند باشد؛ جبل؛ «دریا و کوه در ره و من خسته و ضعیف ای خضر پی خجسته مدد کن بهمتم.»[۱]
تقدس کوه در فرهنگها

در سراسر جهان باستان، کوههای مقدس بسیاری وجود داشت که جایگاه خدایان بود و پیوند میان آسمان و زمین به شمار می‌آمد. بنابر بعضی کیهان شناختی‌ها، کوه مقدس نیز مرکز و محور سراسر کیهان بود. ستیغ‌های دوگانه، گاهی جایگاه خورشید و ماه بود. در مصر، یک ماه خدا به نام تهوت، در معبدی که بر روی سلسله جبالی در غرب شهر تب واقع بود می‌زیست. در جهان فرودین اساطیر مصری، کوهی وجود داشت که بر فراز آن، تختی قرار داشت و فرعون پس از مرگ به وسیلهٔ نردبانی از آن بالا می‌رفت، در شهرهای بین‌النهرین زیگورات، به مفهوم کوه مقدس ساخته می‌شد و معبدی در قلهٔ آن برپا می‌کردند. مادر – الههٔ عمدهٔ بین‌النهرینی را بانوی کوه (یعنی نین – هورساگ Ninhursag) می‌نامیدند، زیرا کوهها سرچشمهٔ نخستین آبها و در نتیجه، موجب حاصلخیزی به شمار می‌رفتند. هندوستان دارای کوههای مقدس بسیار است. کوه کایلاسا Kailasa در هیمالیا، جایگاه شیوا و مرکز زیارت است. در بودایی چنین تعلیم داده می‌شد که زمین مسطح و مدور و کوه مرو Mero در وسط آن است و تخت بودا را تشکیل می‌دهد. استوپا و پاگودا، شکل‌های نمادین کوه مرو بودند و محور کیهانی، از مرکز آن معبد ها می گزشت. جایگاه بودهی ستوه، آوالوکی تشوارا، کوه استوره‌ای پوتالا Potala بود. تپه‌ای که بر آن قصر دالایی لاما در لهاسا قرار دارد، سده یی شانزدهم یعنی زمانی که او آنجا را در اختیار داشت نیز، به همان نام بود، زیرا او بعنوان تجسم دوبارهٔ بودهی ستوه به شمار می‌آمد. خدایان کوهستان‌ها در ژاپن فراوانند. این کوهها که در آغاز، متعلق به شینتو بودند، به تدریج، ازآن آیین بودایی شدند و غالبن مربوط به حاصلخیزی زمین هستند و عده‌ای به زیارت آنها می‌روند و هر ساله جشن برپا می‌دارند. فوجی یاما، مقدس ترین کوه به شمار می‌رفت و الههٔ حامی آن، Sengen نام داشت که برایش معبدی در ستیغ کوه، ئر ۸۰۶ میلادی، ساخته شد. سن گن الههٔ کوه را در نقاشی‌ های ژاپنی بطور گسترده‌ای نشان می‌دهند، در حالی که، یک شاخهٔ لوبیا در دست دارد، و کلاهی پهن بر سر نهاده است که در مورد پرستش او با سه خدای بودایی، جابجایی صورت گرفته است. این خدایان را بر روی سه قله نشان می‌دهند که گروهی از زایران بسوی آنها روانند. خدایان دیگر عبارتند از سانو Sano، خدای کوه هیه یی Hiei، خدای سهمگین شینگون Shingon به نام زایوگونگن Zao Gongen، خدای کوه کیمپو Kimpo و خدایان بیشمار منطقهٔ کومانو Kumano، با آبشار مقدسش، که تصور می‌رفت نزدیک کوه پوتالا بود، که برای آوالوکی تشوارا مقدس به شمار می‌رفت. کوخ، یکی از دوازده زینت، بر روی جامهٔ امپراتوران چین بود. در استورهٔ تایویی، کوه نشانهٔ جزایر خوشبختی، جایگاه جاودانها یا تپه‌های طول عمر، یعنی محلی است که قارچ مقدس در آنجا می‌روید. کوه، یکی از موضوعات مردم پسند در نقاشی‌های روی سفال و نقاشی‌های لاک اندود است و در آنجا، سه و گاهی پنج یا هفت ستیغ را بسیار نقش پردازی می‌کردند و این ستیغ‌ها از میان امواج دریای شرقی سربرمی آوردند {مینگ، اواخر سده ی پانزدهم}. کوه، مکان عزلت راهبان چینی بود، چنانکه بیابان تب، برای عیسویان نخستین، چنین وضعی را داشت. در اینجا، عزلت گزیدگان امیدوار بودند دروازهٔ بهشت جاودانها را بیابند و آن را از طریق شکافی در صخره‌ها پیدا کنند. کوه تایویی را نیز بصورتی حجاری می‌کردند که جاودانها را همراه با نماد تایویی نشان دهند و این کوه برای دانشمندان موجب تفکر و اندیشه می‌شد. در کتاب عهد عتیق، یهوه از فراز کوه سینا با موسی سخن گفت. در نقشه‌های جهان در قرون وسطا، که معمولن مدور نشان داده می‌شدند، اورشلیم را در وسط قرار می‌دادند، به طوری که صلیب، که گاه نماد حضرت عیسی بود، و بطور سنتی، از او بعنوان تپه یاد می‌شد، در مرکز جهان عیسویت قرار داشت.[۲]
کوه‌ها در زمین

کوه‌ها ۵۲٪ آسیا، ۳۶٪ آمریکای شمالی، ۲۵٪ اروپا، ۲۲٪ آمریکای جنوبی، ۱۷٪ استرالیا و ۳٪ آفریقا را پوشانده‌اند و روی هم رفته ۲۴٪ خشکی‌های زمین را شامل می‌شوند. اما از هر ۱۰ نفر یک نفر در کوه‌ها زندگی می‌کند. همهٔ رودخانه‌های مهم جهان از کوه‌ها سرچشمه می‌گیرند و بیش از نیمی از آبی که انسان‌ها نیاز دارند از کوه‌ها به دست می‌آید.

به سرزمینی که کوه فراوان داشته باشد کوهستان یا کوهساران گفته می‌شود. به زنجیره‌ای از کوه‌های به‌هم‌پیوسته، رشته‌کوه گفته می‌شود.

جزیره پیت

جزیره پیت (Pitt) یا رانگیائوریا (Rangiauria) دومین جزیره بزرگ در جزایر چاتام در اقیانوس آرام است که بخشی از زلاند نو به شمار می‌آیند. خاک اصلی زلاندنو ۸۰۰ کیلومتر در غرب جزیره پیت قرار دارد.

مساحت جزیره پیت ۶۲ کیلومتر مربع و جمعیت آن کمتر از ۱۰۰ نفر است. سطحی تپه‌ای دارد و بلندترین نقطه آن، وایهره، ۲۴۱ متر از سطح دریا ارتفاع دارد.

این جزیره برای نخستین بار در سال ۱۷۹۰ توسط خدمه کشتی ویلیام ار. براوتون به نام اچ.ام.اس چاتام دیده شد. این جزیره را به نام ویلیام پیت، ارل یکم چاتام، جزیره پیت نامیدند.

جزایر پیت‌کرن

جزایر پیت‌کرن نام گروهی از جزایر آتشفشانی در جنوب اقیانوس آرام است. نام ملوانی که نخستین کس این جزایر را دید. او از خدمه ناخدا Philip Carteret در ۱۷۶۷ بود و کرترت به افتخار او این جزیره را نامگذاری کرد.این جزایر هم اکنون مستعمره بریتانیای کبیر هستند.جمعیت این جزیره فقط ۵۰ نفر است.
جزایر دغاود

    جزیره دوسی Ducie Island
    جزیره هندرسون Henderson Island
    جزیره اونو Oeno Island
    جزیره پیت کرن Pitcairn Island