راهنمای غذائی سال 2011

     پروفسور محمد حسین سلطان زاده

استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

·    بیتا عالم زاده

کارشناس تغذیه ورژیم درمانی

بیمارستان رسالت تهران

کشور آمریکا و ژاپن حدود 30 نوع مختلف از انواع مواد غذائی که به صورت روزانه هر فردی باید مصرف کند را مشخص کرده اند.

که شامل شش گروه غذائی میباشد.

گروه اول:

منابع حاوی پروتئین با ارزش بیولوژیکی بالا

ماهی،گوشت،تخم مرغ،دانه سویا،غلات کامل و حبوبات

گروه دوم:

منابع کلسیم

شیرو فراورده های آن،تن ماهی همراه با استخوان نرم

گروه سوم:

منابع حاوی ویتامین آ

سبزیجات سبز تیره و زرد پر رنگ ونارنجی

گروه چهارم:

منابع حاوی ویتامین ث و مینرال

سبزیجات و آب میوه

گروه پنجم:

کربوهیدرات کمپلکس

برنج،ماکارونی غنی شده،سیب زمینی

گروه ششم:

چربیها و روغن های غنی از امگا 9-6-3

پروبیوتیک و پری بیوتیک

پروفسور محمد حسین سلطان زاده

استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

متخصص کودکان و نوزادان

طی دوره بالینی عفونی از میوکلینیک آمریکا

شناخت نقش ریزسازواره های زنده بر سلامت انسان پیشینه ای طولانی دارد .

در نسخه ای از یک وصیت نامه بسیار قدیمی اظهار شده که :  حضرت ابراهیم عمر طولانی خود را مدیون مصرف شیر ترش دانسته اند .

دانشمند روسی الی مچینکف نیز عمر طولانی مردم بلغارستان رابه :  مصرف زیاد فرآورده های تخمیری شیری  حاوی لاکتوباسیلوس وکاهش فعالیت های سمی میکرب های کولون ربط داد ومفهوم پروبیوتیک را برای اولین بار در سال 1908 برای باکتری های مفید روده ارائه کرد.

امروزه تحقیق در زمینه تولید فرآورده های پروبیوتیک به علت خواص تغذیه ای ودرمانی روند رو به رشدی را دنبال می کند وتلاش برای قرار دادن مستمر پروبیوتیک ها و پری بیوتیک ها در رژیم غذائی روزانه افراد صورت می گیرد .

امروزه فرهنگ استفاده از غذای سالم تفسیر پشتوانه فرهنگی ، علمی ، تمدن وهویت ملت ها را در هر جغرافیائی به ترازو می گذارد وشعار معروف :

ارسطو : غذائی بخورید که شما را درمان کند وداروئی مصرف کنید که ارزش غذائی داشته باشد.

محمد زکریای رازی : هرگاه طبیب موفق شود بیماری ها را با غذا درمان کند به سعادت رسیده است .

پروبیوتیک ماده ای ضد آنتی بیوتیک است ماده موثره دارو در داخل روده سالم موجب تکثیر میکرب های کمک کننده به بدن می شوند . پروبیوتیک ها در بازار داروئی به نام پروتکسین  Protexineکه در اطفال ری استور Restore یافت می شود این ماده ویتامین K می سازد ومحیط روده را برای دفع ، جذب ، سلامت مخاط روده آماده می سازد و برای سلامتی کودکان مفید است .

آنتی بیوتیک ها میکرب های مفید ومضر را با هم از بین می برند . پروبیوتیک ها میکرب های مفید را شناسائی و تکثیر می نماید که برای درمان اسهال طولانی مدت مفید است و به ماست وپنیر وشیر هم اضافه کرده اند . مصرف آنتی بیوتیک ها باعث اسهال می شود ومیکرب های مفید را از بدن خارج می کنند و لذا اگر مجبور به مصرف آنتی بیوتیک هستیم بهتر است پروبیوتیک اضافه کنیم که سیستم دفاعی بدن تقویت شود سوالی که امروز در مورد رژیم غذائی کودکان متداول شده است .

کودکان چه میزان پروبیوتیک میتوانند مصرف کنند . ؟

آنچه مسلم است استفاده از پروبیوتیک ها برای کودکان خیلی مفید است و در هر شرائط سنی کودکان می توانند به صورت روزانه دریافت کنند . پروبیوتیک ها اثر قوی بر روی سلامتی دستگاه گوارش وافزایش مقاومت ایمنی بدن دارند .

روده انسان میزبان هزاران باکتری مفید ودوست می باشد که این باکتری ها برای سلامت روده انسان با انگل ها وباکتری های مضر مبارزه می کنند .

گاهی اوقات این میزان بالانس باکتری ها را تغییر می کند

1-  هنگامی که کودک انتی بیوتیک مصرف می کند

2-   دچار سرماخوردگی یا آنفلوآنزا شده باشد .

3-  دچار آلرژی شدید  یا اسهال باشد

4-  برنامه غذائی نا مناسب داشته باشند

با مصرف محصولات پروبیوتیک در مدت دو هفته این میزان تعادل جبران می شود .

اثرات مفید پروبیوتیک وپری بیوتیک ها در مشکلات گوارشی نوزادان از جمله :

·       اسهال های ویروسی

·       اسهال ناشی از آنتی بیوتیک ها

·       آنتروکولینت نکروزان

·       احتیاط در استفاده از پروبیوتیک ها در نوزادان با بیماریهای مزمن ونقص ایمنی

مکانیسم عمل پروبیوتیک

·       پروبیوتیک رشد پاتوژن ها رابه وسیله اسید اورگانیک و باکتریوسین متوقف می کند

·       پروبیوتیک سیستم ایمنی مخاطی ایلئوم را به وسیله فعال کردن  CD4 + Helper cells      تحریک می کند .

·       پروبیوتیک سیستم ایمنی را در روده باریک تحریک می کند .

اسهال کودکان

ترکیب میکربی دستگاه گوارش تاثیر شگرفی بر تندرستی انسان دارد . توانائی جذب پرزی ، عملکرد طبیعی حفاظتی ودفاع موضعی روده ها منوط به وجود میزان مناسب فلور طبیعی آن است . در اسهال حاد ویروسی علاوه بر آب واملاح و ترشحات طبیعی دستگاه گوارش ، بخشی از محتوای میکربی طبیعی روده از دست می رود . جایگزین کردن فلور طبیعی شدت وعوارض بیماری را کم میکند .افزودن فراورده های طبیعی یا صناعی حاوی پروبیوتیک ها به رژیم بیماران دچار اسهال حاد آبکی با نتایج مطلوبی همراه است و می توان فراورده هائی از این دست را به عنوان بخشی از برنامه درمانی کودکان مبتلا به اسهال حاد منظور نمود.

مصرف ماست به عنوان یک پروبیوتیک تاثیر مثبت در درمان اسهال حاد دارد واز قدیم هم مصرف می شده است .

درماتیت آتوپیک

درماتیت آتوپیک از شایعترین بیماری پوستی مزمن وعود کننده دوران شیرخوارگی وکودکی است . رویکرد های درمانی برای کاهش خطر بروز بیماری های آتوپیک ودرمان آن ها در شیرخوارگی وکودکی از روش روش هائی مثل درمان با استیروئید ها به سوی تحریک فعالانه سیستم ایمنی نا بالغ والقاء تعدیل ایمنی در حال پیشرفت است در مطالعاتی که در دانشگاه علوم پزشکی مشهد انجام شده نشانگر این است که ترکیب پروتیوتیک می تواند شدت بیماری درماتیت آتوپیک را در کودکان از لحاظ بالینی بهبود بخشد.

دل درد مزمن فانکشنال در کودکان

دل درد مزمن یکی از شکایات بسیار شایع در کودکان است . درمان دل درد مزمن عملکردی ( فانکشنال ) کودکان ونوجوانان چالش بزرگ بهداشتی ، درمانی محسوب می شود .

در تحقیقی که در دانشگاه علوم پزشکی تهران انجام گرفته نشانگر این است که در کودکان با دل درد مزمن فانکشنال ، مصرف پروبیوتیک موجب بهبودی تعداد وشدت دل درد مزمن طی مدت کوتاه می شود .

راهنمای رژیم غذائی کودکان

پروفسور محمد حسین سلطان زاده

استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

متخصص کودکان ونوزادان

طی دوره با لینی عفونی از میوکلینیک آمریکا

·     بیتاعالم زاده کارشناس تغذیه ورژیم درمانی

بیمارستان رسالت تهران

کلسیم

زمانیکه در مورد رژیم غذائی کودکان صحبت میشود اکثر والدین به میزان چربی و کالری مواد غذائی فکر می کنند .و توجه کمتری نسبت به ویتامین ها و مینرال ها دارند.

یکی از مهمترین مینرال های موجود در مواد غذائی کودکان کلسیم می باشد.این ماده معدنی نقش زیادی در ساختار اسکلتی و استخوان کودک دارد.

بر طبق استاندارد جهانی سال 011 2میزان کلسیم مورد نیاز در سنین مختلف شامل:

کودکان 3-1 ساله (500 میلی گرم در روز)یا معادل 2 لیوان شیر

کودکان 8-4 ساله( 800 میلی گرم در روز)یا معادل 3 لیوان شیر

بین سنین 18-9 ساله( 1300میلی گرم در روز)یا معادل 4 لیوان شیر

متاسفانه بیشتر کودکان به خصوص در سنین راهنمائی ،کمتر از میزان لازم برای رشد استخوان ،کلسیم دریافت می کنند.

منابع خوب کلسیم برای کودکان شیر ولبنیات میباشد.

شیر گاو غنی شده،شیر سویای غنی شده ،آب پرتغال غنی شده با کلسیم ،لوبیا سفید پخته شده،انجیر خشک،اسفناج،سیب زمینی شیرین،کلم بروکلی،پرتغال،ماهی سالمون،ساردین وسبزیجات تیره برگدارمنابع خوب کلسیم هستند.

البته همیشه برای تولید شیر ولبنیات باید به نوع کارخانه و برند محصول توجه داشت.

نا گفته نماند که به سختی می توان فهمید که  آیا میزان کلسیم دریافتی کودک در روز کافی است یا نه. اگر لبنیات و آب پرتغال نخورند نمی توان زیاد مطمئن بود که از طریق غذاهای دیگر کلسیم جبران شود.

ایدز AIDS

پروفسور محمد حسین سلطان زاده

استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

متخصص کودکان ونوزادان

طی دوره بالینی عفونی از میوکلینیک آمریکا

www.ProfessorSoltanzadeh.com

معنای واژه ایدز از چهار حرف AIDS  تشکیل شده است که از ابتدای کلمات  Acquired Immune  Deficiency Syndrome    گرفته شده است که به معنای نقص ایمنی اکتسابی میباشد بدین ترتیب کسی که مبتلا به نقص ایمنی  اکتسابی  ( ایدز )  است  دسگاه ایمنی بدن او بسیار ضعیف تر از آن است که امکان جنگیدن واز بین بردن عفونت ها و سرکوب سلول های سرطانی را داشته باشد .

عامل بیماری ایدز ویروسی به نام اچ . آی . وی HIV است این ویروس پس از ورود  به بدن انسان وارد سلول های دستگاه دفاعی بدن شده و به تدریج دستگاه ایمنی ودفاعی بدن رامختل می کند . در نتیجه مختل شدن دستگاه دفاعی مقاومت بدن در مقابل عوامل مهاجم خارجی وجریان های آسیب زای داخلی کاهش یافته  وزمینه برای رشد انواع عفونت های فرصت طلب وسلول های سرطانی فراهم می شود .

از هنگامی که ویروس HIV وارد بدن یک فرد می شود تا ظاهر شدن علائم بیماری مدت زمان زیادی طول می کشد در این مدت  فرد مبتلا به HIV می باشد اما هنوز بیماری ایدز در وی ظهور نکرده است به عبارت دیگر در این مرحله فرد در ظاهر سالم است اما علیرغم سلامت ظاهری  می تواند به عنوان ناقل بیماری را به سایرین منتقل کند .

راه های انتقال  بیماری ایدز، این بیماری از سه راه اصلی منتقل می شود :

1-   آمیزش جنسی

2-   انتقال خون وفراورده های خونی

3-   از مادر به کودک

شایع ترین راه انتقال ایدز در تمام دنیا آمیزش جنسی  است . حدود 70 تا 80 درصد آلوده شدگان به ایدز در جهان از راه آمیزش جنسی به این بیماری مبتلا شده اند از این طریق آلودگی از مرد به زن و از زن به مرد واز مرد به مرد ( در هم جنس بازان ) منتقل می شود . در هر بار تماس جنسی خطر انتقال از زن به مرد 5/ 0 تا 1 درصد واز مرد به زن 3-5 درصد است.

صاحب نظران معتقد هستند که گرچه تا کنون در ایران انتقال ایدز در معتادان تزریقی  رتبه نخست راداشته است اما گمان میرود که در ایده ای نه چندان دور الگوی انتقال جنسی به شایع ترین راه انتقال این ویروس در ایران تبدیل شود.

 درشرائط زیر احتمال انتقال بیماری ایدز از طریق آمیزش جنسی افزایش می یابد :

·      پائین بودن سن فرد در زمان نخستین تماس جنسی

·      متعدد بودن شرکای جنسی یک فرد

·      وجود زخم در دستگاه تناسلی فرد یا ابتلا به عفونت های دیگر مثل سوزاک ، سیفلیس کلامیدیا و......

انتقال از طریق خون وفراورده های خونی

خون ومشتقات آن از راه های زیر موجب آلودگی می شوند :

·      انتقال خون وفراورده های آن

·      استفاده از سرنگ مشترک درمعتادان تزریقی

·       ورود اجسام تیز وبرنده آغشته به خون آلوده 

در زیر به شرح موارد فوق می پردازیم

·     انتقال از طریق خون وفراورده های آن

خطرناک ترین راه انتقال ایدز انتقال  خون وفراورده های خونی آلوده است  . زیرا انتقال خون آلوده با احتمال 90 درصد سبب آلودگی فرد می شود البته در سال های اخیر با پیشرفت روش های تشخیص آزمایشگاهی و بررسی دقیق نمونه  خون های اهدائی توسط سازمان انتقال خون و سایر مراکز معتبر این مشکل به حد اقل  رسیذه است.

·       استفاده از سرنگ مشترک در معتادان تزریقی

حدود 10 در از مبتلایان به ایدز در جهان به این روش آلوده شده اند . البته این احتمال در برخی از کشور ها بیشتر است کشور ما ازجمله این کشور ها است زیرا از سال 1365 که اولین مورد آلودگی به ویروس ایدز در ایران شناسائی شد تا کنون هنوز اعتیاد تزریقی الگوی اول انتقال این بیماری در ایران است

·      ورود اجسام تیز وبرنده آغشته به خون در پوست آلوده

هر وسیله تیز وبرنده که احتمال آغشته شدن به خون آلوده را داشته باشد در صورت ضد عفونی نشدن وایجاد زخم می تواند فرد سالم را آلوده کند به همین دلیل ابزار پزشکی ودندانپزشکی ، لوازم خالکوبی ، سوزاندن مو ، سوراخ کردن گوش ، حجامت به روش های سنتی ، ابزار های غیر استریل همانند تیغ سلمانی ، سرنگ هائی که جهت تزریق دارو به کار می روند وحتی مسواک می تواند باعث انتقال ویروس HIV   به افراد سالم شود . کمتر از 1 درصد در دنیا به این روش به ایدز مبتلا شده اند .

·      انتقال از مادر به کودک

مادران آلوده در دوران بارداری و خصوصا هنگام زایمان وحتی در زمان شیردهی در ماه های نخست بعد از زایمان ، بیماری را به نوزاد خود منتقل می کنند .در کشور های فقیر همانند کشور های آفریقائی به دلیل وجود کمبود های غذائی و به خصوص کمبود ویتامین A بالا بودن تعداد حاملگی ها ، وجود عفونت های مختلف آمیزشی وعدم امکان دارودرمانی  ( به دلیل گران بودن داروها ) احتمال انتقال آلودگی از مادر به نوزاد حتی به 30 -50 درصد نیز میرسد .

علائم بالینی

پس از ورود ویروس HIV  به داخل بدن وشروع آلودگی ، فرد آلوده تا پایان عمر علائم مختلفی را تجربه می کند  مراحل آلودگی به ویروس HIV  به قرار زیر است :

1-   مرحله حاد

این مرحله به طور معمول طی هفته های اول  ( 1- 6 هفته ) پس از آلودگی ایجاد می شود . در این حالت بیماران دچار علائم عمومی مثل تب ، بزرگ شدن غدد لنفاوی ، ضایعات پوستی ، گلودرد و علائمی شبیه سرماخوردگی می شوند .

2- مرحله بی علامت

در این مرحله شخص آلوده به ویروس علائم خاصی نداشته وظاهرا سالم به نظر میرسد . این مرحله در کشور های درحال توسعه حدود 8- - 10 سالطول می گشد . در این فاز معمولا افراد آلوده مکررا عفونت های شایعی چون تبخال ، آفت وضایعات پوستی را تجربه می کنند . عوارض این بیماری ها در افراد آلوده به ویروس HIV شدیدتر وطولانی تر از افراد دیگر است.

3- مرحله پایدار بیماری ایدز

این مرحله زمانی آغاز می شود که تعداد یکی از سلول های با اهمیت سیستم دفاعی بدن  ( موسوم به CD4 + CD4 +  ) به کمتر از 200 میرسد  در این حالت فرد دچار عفونت های مختلفی از جمله بیماری سل ، اسهال برای مدت بیش از 3 ماه  کاهش شدید وزن ( بیش از 10 درصد در عرض کمتر از 4 هاه ) و تب های طولانی ( که بیش از یک ماه طول می کشد ) می شود .

علاوه بر این عفونت های فرصت طلبی که دستگاه تنفس را درگیر می سازند . انواع سرطان ها مانند سرطان سیستم ایمنی و لنفوم ، عفونت ها وسرطان های مغزی ونیز بزرگی منتشر غدد لنفاوی از دیگر مشنلات بیماران مبتلا به ایدز هستند .

پیشگیری ایدز

ایدز بیماری مهلکی است وتنها راه مبارزه باآن بالارفتن میزان آگاهی تمامی اقشار یک جامعه در مورد این بیماری است. بنابراین تا جای ممکن باید راه های انتقال بیماری و نحوه جلوگیری از آن را آموخت ودیگران نیز آموزش داد.

برای پیشگیری ایدز راه های بسیار ساده ای وجود دارد:

1-   خویشتن داری ، پای بندی به چارچوب مقدس خانواده وپرهیز از برقراری روابط جنسی با افراد گوناگون

2-   نداشتن شرکای جنسی متعد د

3-   استفاده از کاندوم در حین تماس جنسی

4-   پیشگیری از بارداری مادران الوده به ویروس HIV البته فرد آلوده در صورت بارداری باید به پزشک مراجعه وبرای حفظ سلامت جنین ، درمان داروئی را آغاز کند .

5-   اجتناب از دست زدن به اجسام نوک تیز ونامطمئن مثل سرنگ های مصرف شده

6-   استفاده از سرنگ های یک بار مصرف در انجام تزریقات

7-   استفاده از تیغ یک بار مصرف ارایشگاه ها

8-   استفاده از وسائل یک بار مصرف واستریل در مراکزی که حجامت انجام می دهند

9-   استفاده از سرنگ های یک بار مصرف در معتادان تزریقی

تشخیص ایدز

تشخیص الودگی به ویروس HIV تنها از طریق تست های آزمایشگاهی امکان پذیر است .

ویروس HIV   درحدود 6 هفته الی 6 ماه پس از ورود به بدن سیستم ایمنی را تحریک کرده وموجب تولید پادتن ضد ویروس می شود . بهتر است فردی که در معرض خطر قرار گرفته سریعا با پزشک خود مشورت کرده ویا مستقیما به مراکز انتقال خون ویا دیگر مراکز بهداشتی مراجعه ودرخواست آزمایش کند.

آیا واکسنی برای ایدز وجود دارد ؟

متاسفانه تا کنون واکسن موثری برای ایمن سازی افراد سالم وجود ندارد وتنها راه پیشگیری از این بیماری رعایت اصولی است که پیشتر به آن ها اشاره کردیم .

آیا درمان قطعی برای ایدز وجود دارد ؟

تاکنون هیچ  درمان قطعی برای ریشه کن کردن بیماری ایدز از بدن فرد مبتلا یافت نشده است.البته داروهای مختلفی ساخته شده اند که به کمک آن ها می توان سیستم دفاعی فرد مبتلا را تقویت کرده ومرگ وی را تا حدی به تعویق انداخت .

داروهای دیگری نیز وجود دارند که بر ضد ویروس HIV عمل می کنند . مصرف این داروها در زمان مناسب می تواند فاصله میان آلودگی به  ویروس  وتبدیل آن به بیماری ایدز را طولانی تر کند .

روش ها والگو های درمان ایدز

گرچه درمان قطعی برای ایدز وجود ندارد ، اما دارودرمانی به عنوان یکی از اقدامات مهم در افزایش طول عمر بیماران نقش اساسی دارد .

در ای مورد چند نکته مهم وجود دارد :

1-   اولین اقدام پزشک در رویاروئی با بیماران مبتلا به ایدز روان درمانی است .

2-   بیمار باید از مراحل درمان وتمامی مراحل خطر آگاهی داشته باشد

3-   درمان چند داروئی معمولا نسبت به درمان تک داروئی ارجح است.

4-   قیمت داروهای ایدز بسیار گران است .

کفایت شیر مادر

پروفسورمحمدحسین سلطان زاده

استاددانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

متخصص کودکان ونوزادان

طی دوره بالینی عفونی از میوکلینیک آمریکا

www.ProfessorSoltanzadeh.com

 اهمیت شیر مادر

o  شروع تغذیه با شیر مادر در ساعت اول تولد 

oمی تواند از مرگ یک میلیون نوزاد پیشگیری نماید

oآیه 233 بقره 2 سال

o آیه 15 احقاف  30 ماه

o آیه 7و12 قصص  درمورد حضرت موسی

o آیه 14  لقمان

o ماه مبارک رمضان

o اجر مجاهد در دوران شیر دهی

o   اجر شهید  درصورت فوت در زمان شیر دهی

ابن سینا  ( 10037-980 )

o در مجله پریناتولوژی 2007 که در آمریکا چاپ شده

oذکر شده که در کتاب قانون 4 مبحث در مورد بهداشت نوزادان اختصاص یافته :

o تاکید دارد نوزاد هروقت وهرچقدر بخواهد باید شیر داده شود

oبرای رشد وتکامل بهترین است

o    تا 2 سال هم ادامه یابد

آکادمی پزشکان  کودکان آمریکا

o در دو دهه گذشته توجه به اهمیت شیر مادر نموده است

oدر حالی که 1000 سال قبل ابن سینا  تاکید به شیر مادر کرده است

oشیر مادر هم ازنظر تغذیه ، هم  ازنظر  Psychological مفید است

o  به ویژه اگر همراه موزیک هم باشد

oبنابراین قطع شیر مادر بنا بر دلائل واهی :

oاز طرف مادر

oازطرف پزشک

oاز طرف کارکنان بهداشتی وبیمارستانی در هر رده شغلی

oگناهی بزرگ به شمار میرود

oنقش کلیدی کارکنان بهداشتی درمانی در تحکیم اعتماد به نفس مادران که « شیر مادر » کفایت میکند

o    پیشگیری ورفع مشکلات شیردهی

تصور ناکافی بودن شیر مادر

o  دودسته قابل توجه است:

oدسته اول ، تصور ناکافی بودن شیر مادر

oدسته دوم  ، ناکافی بودن واقعی شیر مادر

oنکته مهم  ، تلاش برای تشخیص به موقع علائم خطر

oمبنای تشخیص ناکافی بودن شیر مادر

oفقط تصور وبرداشت مادر واطرافیان است

oاکثریت موارد ناکافی بودن شیر مادر راهمین تصورغلط به خود اختصاص میدهد

o  علل مختلفی سبب می شود که مادران این ذهنیت را پیدا کنند که شیرشان ناکافی است

 

o بعضی از مادران انتظار دارند فرزندشان شبیه شیر خشک خوار هر 4ساعت شیر بخورد

oاما شیر مادر سهل الهضم است ونوزاد زود زود شیر میخورد که اشتباها تصور ناکافی بودن شکل می گیرد

oو احیانا رقیق ونامناسب بودن کیفیت شیر شان میگذارند

o    گروهی قسمت اول شیر که آبکی به نظر میرسد به اشتباه شیر خود را نامناسب وناکافی تصور میکنند

 

oبرخی بیدار شدن های مکرر وتمایل به تغذیه ومکیدن مکرر پستان مادر به خصوص در شب دلیل ناکافی بودن تصور میکنند

oعده ای از مادران گریه های مکرر وبیقراری را ناشی از کم بودن ویا ناسازگاربودن شیر خود تصور می نمایند

o    بعضی احتقان وبزرگی پستان روزهای اول که پس از 48 ساعت برطرف میشود کوچک شدن پستان را ناشی از کمبود شیر تصور میکنند

oگروهی مکیدن مکرر دست هایش را ناشی از گرسنگی وتصور ناکافی بودن شیر میدانند

oبعضی از مادران وقتی می بینند :

o شیرشان مثل سابق جاری نمی شود

oیا رگ کردن پستان های خود را احساس نمی کنند

oیا همچون گذشته  پستان های خود را بدوشند

oیا به نظرشان میرسد پستان هایشان کوچک شده است

o     این ها را دلیل عدم کفایت شیر خود میدانند

oدر مورد این دسته از مادران باید :

oشیرخوارشان را به طور منظم وزن نمود

oترسیم منحنی رشد

oدر نتیجه مادر کافی بودن شیر وکیفیت آن مطمئن نمود

oدر غیر این صورت اضطراب ونگرانی بیش از حد مادر موجب رگ نکردن وکاهش شیر می شود

o    در نتیجه مادر از فرط نگرانی به شیر خشک متوسل میشود

ناکافی بودن واقعی شیر مادر

 oدر این دسته ، واقعا شیر مادر کافی نیست

oدونوع می توان تقسیم نمود:

oنوع اولیه

oنوع ثانویه

نوع اولیه ناکافی بودن واقعی شیر مادر

oدر نوع اولیه فقط 2-5 درصد کل موارد را تشکیل میدهد علل آن عبارت است از :

oمشکلات تشریحی پستان آپلازی یا هیپوپلازی غدد شیرساز

oجراحی های پستان

oرادیوتراپی پستان

oبیماریهای شدید مادر ، عفونت ،هیپرتانسیون ،سنندرم شیهان ،

o      بعضی مادران به علل ناشناخته  در حوالی40 سالگی وبعد شیر کافی تولید نمیکنند

نوع ثانویه  ناکافی بودن واقعی شیر مادر

oنوع ثانویه ناکافی بودن شیر مادر شایع تر است

oدر این نوع در آغاز شیر مادر زیاد است

oدر اثر مشکلات مادر یا فرزند ، حجم شیر کاهش می یابد

oمیزان حجم شیر بستگی مستقیم به دفعات تخلیه پستان ها و کامل بودن بودن این تخلیه دارد

o    هر چه دفعات تخلیه در شبانه روز بیشتر وتخلیه کامل تر باشد حجم شیر مادر بیشتر می شود

oاگر فواصل تخلیه پستان های مادر طولانی تر شود

oیعنی دفعات تخلیه در طی شبانه روز کاهش یابد

oیا تخلیه پستان های مادر به طور کامل صورت نگیرد

oمنجر به کاهش حجم شیر مادر می شود

o  در این صورت از طریق تخلیه مکرر می توان آنرا اصلاح نمود

علل نوع ثانویه

oعلل نوع ثانویه را می توان به دو دسته تقسیم نمود:

oعلل مربوط به مادر

oعلل مربوط به شیرخوار

علل مربوط به مادر

oمهم ترین عامل تخلیه های مکرر است

oاگر تخلیه مکرر انجام نشود سبب تولید ماده شیمیائی بازدارنده در شیر باقی مانده می شود

oفشار فیزیکی حاصل از تجمع شیر در پستان مادر غدد شیر ساز دچار اتروفی شده تولید شیر کاهش می یابد

oممکن است ناکافی بودن حجم شیر مادر ناشی از :

oجدائی مادر وفرزند باشد به علت

oاشتغال

oتحصیل

oبستری شدن

oمسافرت

o    همچنین بارداری ،عفونت پستان ،مصرف استروژن وکاهش کالری دریافتی مادر موجب کاهش تولید میشود

علل مربوط به شیرخوار

oنارس بودن و وزن کم موقع تولد

oنوزاد پستان مادر را مشکل به دهان می گیرد

oزود خسته می شود وقادر به تخلیه پستان نمی باشد

oدر چنین موارد باید از شیردوش استفاده شود

oدوقلوها هم اغلب نارس هستند چنین حالتی دارند

o    افزایش بیلی روبین در روز های سوم به بعد نشانه شایع کم شیرخوردن نوزاد است

oهیپوتونی ، هیپرتونی

oآسفیکسی

o     سنندرم   Down

oبیماری های مادرزادی قلب

oمشکلات تنفسی ، عفونت

o     مشکلات دهانی ، شکاف کام ، Micrognatia

o پستانک  و  خوردن شیر کمکی

oخوابیدن 5-6 ساعت در شب

 

تلاش برای تشخیص به موقع علائم خطر

oمراقبت نوزادان در روز های اول تولد

oAAP توصیه می کند

oاگر نوزادی 48 اول تولد از بیمارستان مرخص شود :

oبین روز های 2و4 دوباره معاینه شود

oوزن شود، نحوه تغذیه مستقیما ارزیابی گردد

oدر مورد دفعات تغذیه ، مدت تغذیه ، دفعات دفع وادرار، استفاده پستانک ، زردی  ملاحظه گردد

oاگر بیش از7%-10%وزن کم شود نیازمند بررسی است

o     اگربیش از 12% وزن کم شود بررسی پاراکلینیک وهیپرناترمی ضرورت دارد

علائم خطر مربوط به مادر

oسابقه ناکافی بودن شیر مادر

oافزایش وزن ناکافی فرزند قبلی

oصاف یا فرورفته بودن نوک پستان

oاحتقان زیاد پستان

oسابقه جراحی پستان ، ترک خوردن نوک پستان

oخونریزی، هیپرتانسیون ، عفونت ادرار ، دیابت 

oعارضه قلبی ، CF مادر ، جاری نشدن شیر تا 4 روز

o    سن بالاتر از 37 سال

علائم خطر مربوط به شیر خوار

oنارسی و وزن کم موقع تولد

oجدائی 24 ساعت اول تولد از مادر

oمشکلات دهانی نوزاد  ، اختلالات عصبی عضلانی

oزردی نوزاد ، نیاز به فتوتراپی ،دوقلوئی

oبیماری سیستمیک ( قلبی ، نیاز به اکسیژن ،عفونت)

o خواب آلودگی ،مکیدن ضعیف ، پستانک

oکاهش وزن بیش از 7%-10% وزن زمان تولد

o    دفع کمتر از 6 بار ادراراز روز چهارم

پیشگیری علائم خطر مربوط به مادر وشیرخوار

oآموزش مجدد مادر در دوشیدن شیر

oاستفاده از شیردوش برقی تمام اتوماتیک

oتوزین شیرخوار

oتاخیر در شروع استفاده از شیر کمکی

oاستفاده از شیر کمکی در پایان تغذیه با شیر مادر بدون تخلیه کامل پستان ها موجب کاهش شیر مادر می شود

ابتدا شیر مادر ، سپس تخلیه کامل با شیردوش برقی ودادن به شیرخوار  ، سپس شیر کمکی

روزئولا اینفانتوم Roseola Infantum

پروفسور محمد حسین سلطان زاده

استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

متخصص کودکان ونوزادان

طی دوره بالینی عفونی از میوکلینیک آمریکا

www.ProfessorSoltanzadeh.com

عامل بیماری ویروسی است) HHV -6  , HHV- 7 Human  Herpesviruses   6and 7( اکثرا نوع 6 وکمتر نوع 7 ایجاد روزئولا اینفانتوم می نماید  Exanthem  Subitum or sixth disease       اگزانتم سوبیتوم  یا بیماری ششم هم گفته می شود .

عفونت ویروسی در اوایل زندگی رخ میدهد . در 6 ماه اول تولد به علت انتقال از راه جفت از طریق آنتی بادی های مادری کمتر اتفاق می افتد  . شیوع بیماری  بین 6ماه تا 2 سال میباشد . دوره پرودرومال روزئولا آبریزش بینی خفیف ، التهاب حلق وقرمزی  ملتحمه چشم

 بیماری معمولا با تب بالا شروع می شود تب حدود 40 درجه که ممکن است  با تشنج همراه شود 5-10 درصد ممکن است با تشنج همراه شود در طول دوره بیماری آبریزش بینی ، گلودرد ، درد شکم ، اسهال واستفراغ  ، زخم  در کام وزبان کوچک در روزئولا ممکن است ایجاد شود تب 3-5 روز طول می کشد غالبا 3 روز وبا کاهش تب راش ظاهر می شود  راش های روزئولا به رنگ گل رز بوده وراش ها کاملا مجزا ومشخص هستند ممکن است با سرخچه ، سرخک ویا اریتما اینفکشزوم اشتباه شود راش ها کمی برجسته وصورتی رنگ بوده  واز تنه به سمت گردن وصورت گسترش می یابد راش ها عموما خارش دار نبوده به وزیکول یا پوستول  منتهی نمی شوند  بعد از 1-3 روز راش ها ناپدید می شوند 

تشخیص  بیماری بر پایه سن ، تاریخچه ویافته های بالینی است  تست های اختصاصی شامل سرولوژی کشت ویروسی و PCR  می باشد

یافته های آزمایشگاهی  WBC  7 ooo-8 ooo درزمان تشنج مایع نخاع نرمال است

درمان   HHV-6 با  گان سیکلوویر وسیدوفوویر Gancicl0vir , Cidofovir and Foscarnet  ودر موارد HHV-7 سیدوفوویر وفوس کارنت  میتوان به کار برد اما در روزئولا اینفانتوم استامینوفن یا ایبوبروفن کافی است در موارد تشنج ویا موارد شدید مثل آنسفالیت یاهپاتیت یا پنومونی ارجاع به بیمارستان

پیش آگهی   عالی است

سندرم مرگ ناگهانی نوزادان وشیرخواران

پروفسور محمد حسین سلطان زاده

استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

متخصص کودکان ونوزادان

طی دوره بالینی عفونی از میو کلینیک آمریکا

www.professorSoltanzadeh.com

این سنندرم به حالتی گفته می شود که مرگ ناگهانی وغیر منتظره مثل انومالی های مادرزادی یا عفونت  وبدون دلیل ومدرک کافی باشدودر کالبد شکافی هم نمی توان علتی برای آن بیان کرد.

سنندرم مرگ ناگهانی نوزادان وشیرخواران سومین عامل مرگ ومیر در آمریکا است در حدود 8 درصد کل مرگ ومیر هاست . مهم ترین علت مرگ ومیر بعد از دوره نوزادی است تقریبا 40 تا 50 درصدهمه مرگ ومیر ها بین 1ماه تا 1 سال  اتفاق می افتد . حدود 3/1 تا 4/1 در هزار تولد زنده تقریبا 7000 مرگ در آمریکا در شیرخواران اتفاق می افتاد در سال 1994 به بعد SIDS به تغییر در خواباندن نوزادان که نوزادان را روی سینه وشکم نخوابانند به تدریج کاهش چشم گیری حاصل شده است

مشخصات اپیدمیولوژیک SIDS`  عبارتند از :

1-  تقریبا 90  درصد موارد در شیرخواران بین 1تا 6 ماه اتفاق می افتد

2-  معمولا تمام موارد در هنگام خواب اتفاق می افتد

3-  گرچه قبل از مرگ کودک فعالیت هائی داشته ام گریه واضحی که آگاه  کننده باشد در کار نبوده است

4-  کودکان تقریبا همیشه در سلامت بوده اند گرچه در نیمی از موارد در هفته قبل از مرگ سابقه ای از عفونت تنفسی ذکر می شود

5-  از نازوفارنکس ومدفوع قربانیان SIDS بیش از افراد تحت کنترل می توان ویروس بدست آورد ولی مدرک قاطعی برای سپتی سمی ویروسی یا میکربی نخواهیم داشت

6-  این سنندرم بیشتر در ماه های زمستان ودر گروه اجتماعی پائین شایع تر است

7-  در پسران و شیرخواران نارس تظاهر بیشتری دارد

کاهش ریسک فاکتور ها :

خواباندن شیرخوار برروی شکم  ، بیش از حد پوشاندن شیرخوار ، سیگار کشیدن پدر ومادر ، گرمای بیش از حد اطاق کودک و عدم استفاده شیرخوار از شیر مادر

سیگار کشیدن مادر در حین بارداری اثر به سزائی بر روی جنین قبل از تولد وبر روی نوزاد بعد از تولد دارد بر همین مبنا بر چسبی بر روی جعبه های سیگار زده شده که :  کشیدن سیگار جنین شما را بیشتر در معرض خطر SIDS قرار میدهد

مخملک Scarlet Fever

پروفسور محمد حسین سلطان زاده

استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

متخصص کودکان ونوزادان

طی دوره بالینی عفونی از میوکلینیک آمریکا

تب مخملک یک عفونت دستگاه تنفسی فوقانی با  بثورات  مشخص است که توسط استرپتوکوک های گروه  A  مولد اگزوتوکسین پیروژنیک ایجاد می شود امروزه به نظر میرسد که میزان شیوع وشدت بیماری نسبت به گذشته کمتر شده است .

روش های انتقال ، توزیع سنی وسایر تظاهرات اپیدمیولوژیک مشابه فارنژیت استرپتوکوک گروه A  می باشد.

بین سنین 3 تا 15 سال بیشتر شایع است ای میکرب  عامل دو عارضه مهم غیر چرکی وبالقوه شدید تب روماتیسمی و گلومرولونفریت حاد می باشد

بثورات در عرض 24 تا 48 ساعت بعد از شروع علائم ظاهر شده  هر چند که ممکن است با اولین علائم بیماری نیز ظاهر شوند  اغلب از اطراف گردن شروع وبه کل تنه وانتهاها گسترش می یابد . بثورات منتشر ، کاملا پاپولر واریتماتو می باشد که منجر به تغییر رنگ قرمز روشن در روی پوست شده که با فشار از بین میرود . این بثورات در روی چین آرنج وزیر بغل وکشاله ران اغلب فشرده می باشد پوست ظاهر مرغ پر کنده داشته ودر لمس خشن می باشد صورت معمولا  گرفتار نمی شودگرچه در گونه ها ممکن است اریتماتو با حالت رنگ پریدگی اطراف دهان وجود داشته باشد .

بعد از 3-4 روز بثورات شروع به کم رنگ تر شدن می کنند وبعد پوسته ریزی ابتدااز صورت شروع وبه سمت پائین ادامه می یابد . بعد از پوسته ریزی ، پوست به نظر مثل پوست دچار آفتاب سوختگی خفیف می باشد . گاهی پسته ریزی مثل ورقه در حاشیه های ناخن انگشتان کف دست وکف پا رخ می دهد معاینه گلوی بیماران با تب مخملک مانند بیماران با گلودرد استرپتوکوکی گروه A می باشد به علاوه زبان با یک پوشش سفید پوشیده شده و پاپیلا ها متورم می باشد پس از پوسته ریزی پاپیلا ها قرمز شده به طور واضح مشاهده می شوند وظاهر زبان توت فرنگی را ایجاد می کند

تشخیص تب مخملک تیپیک مشکل نمی باشد اما انواع خفیف با یافته های دو پهلوی فارنژیال با اگزانتم ویروسی ، بیماری کاواساکی ، بثورات داروئی اشتباه می شود . عفونت های استافیلوکوکی گاهی با بثورات مخملک مانند هستند . تارخچه تماس اخیر با فرد مبتلا به استرپتوکوک گروه  A  کمک کننده است  در صورت مشکوک بودن شناسائی استرپتوکوک گروه A در گلو کمک کننده است

تغذیه شیرخواران وکودکان در زمان آلودگی هوا

پروفسور محمد حسین سلطان زاده                بیتا عالم زاده

استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی                 کارشناس تغذیه ورژیم درمانی

متخصص کودکان ونوزادان

طی دوره بالینی عفونی از میوکلینیک آمریکا

www.ProfessorSoltanzadeh.com

آلودگی هوا چهارمین عامل مرگ و میر در جهان است .طبق آمار یک میلیارد و چهارصد میلیون نفر  ( 000،000،400،1 ) در جهان در معرض آلودگی هوا قرار دارند وسالانه 3 میلیون نفر در دنیا جان خود را به دلیل عوارض مستقیم یا غیر مستقیم آلودگی هوا از دست میدهند . وسایط نقلیه یکی از علل عمده آلودگی هوا هستند . ترکیب های گوگردی مانند دی اکسید گوگرد ، ترکیب های ازته مانند مونو ودی اکسید کربن ، هیدروکربور ها ، مواد معلق ، سرب ،گاز کربنیک ، اکسید های فوتو شیمیائی ، مواد رادیواکتیو ، بو وصدا از جمله آلاینده های هوا هستند .

آلاینده های اصلی هوا که برای آن ها استاندارد وجود دارد واندازه گیری می شوند عبارتند از : مونو اکسید کربن        CO  ، اکسید  های ازت  ،   تمامی هیدروکربن ها یا ترکیبات آلی فرار ، اکسید های گوگرد وبه طور عمده So2    تمامی ذرات معلق ، سرب ، ازون O3 براساس مطالعه ای که به عمل آمده در حال حاضر سالانه 70 تن ذرات معلق گوگرد  ،      2 تن سرب ، 3560 تن منواکسید کربن ، 1260 تن ترکیبات آلی فرار غیر متان ، 285 تن اکسید های گوگرد و453 تن اکسید های ازت در هوای تهران منتشر می شود که با توجه به پدیده وارونگی هوا آلودگی های یاد شده مدت زیادی در سطح زمین وفضای تنفسی انسان ها باقی می ماند .مهمترین آلاینده های هوای تهران خودروها هستند که عامل 75 در صد ذرات معلق است .

ترکیب های آلاینده ناشی از سوخت خودروها  مانند بنزن وفرمالدید سمی هستند و اثر سرطان زائی شان شناخته شده است می توانند به طور مستقیم بلعیده شوند یا به وسیله ذرات کوچک وارد ریه ها شوندو بر روی اندام هائی چون :

مغز ، ریه ، قلب و عروق ، شکم ، دهان ، حلق وبینی اثر سوء بگذارد .

مغز : ذرات آلاینده و تر کیبات زیان آور هوای آلوده از طریق جریان خون  به مغز می رسندوسبب بروز التهاب های بیماری زا می شوند تماس بیش از حد آلاینده ها ی ترافیکی هوا سبب افزایش ناتوانی ها ی ذهنی وبا افزایش سن آلزایمر می شود .

سرب : از الاینده هائی است که در اثر سوخت خودرو ایجاد می شود مسمومیت سرب توانائی ذهنی را کاهش می دهد وبه سیستم عصبی وسایر اندام ها آسیب می رساند

منواکسید کربن که یکی دیگر از مواد زیان آور هوای آلوده است نیز می تولند موجب سردرد ، کاهش هوشیاری ، مشکلات دائمی سیستم اعصاب مرکزی و حتی مرگ شود .

ریه: سطوح بالای آلودگی هوا با بیماری های ریوی ، آسم

وآلرژی ، سرطان ریه ومرگ زودرس ارتباط دارد .

ازن  Ozone:که از ترکیب گاز های هیدروکربنه با دی اکسید نیتروژن در حضور نور خورشید ساخته می شود یکی از آلاینده های هوا است که ممکن است در سیستم تنفسی ومسیر های هوائی تغییراتی ایجاد کند و سبب کاهش ظرفیت ریه، سرفه ، درد وخس خس سینه شود ازن سبب افزایش آلرژی وآسم در کودکان می شود . استنشاق دی اکسید گوگرد راه های هوائی را ملتهب می کند ودر کودکان مبتلا به آسم ایجاد مشکل می کند .تماس با ترکیبات نیتروژن که بر اثر سوخت بنزین ایجاد می شود موجب درد قفسه صدری ، اشکال در تنفس واحتمال افزایش عفونت ریه می شود .

قلب وعروق :آلودگی هوا بر سیستم عروقی وگردش خون تاثیر نامطلوبی دارد حمله های قلبی هم با آلودگی هوا ارتباط دارد آلودگی هوا سبب غلیظ شدن خون وبالارفتن  احتمال تشکیل لخته و آسیب به سرخرگ ها ، تصلب شرائین میشود.

شکم : آلودگی هوا می تواند سبب بروز درد های شکمی شود . به گفته محققان کانادائی با بررسی 120 هزار بیمار مبتلا به درد های شکمی یکی از علل آن آلودگی هوا ذکر شده ودر روزهائی که آلودگی هوا زیادتر است مراجعین دل درد هم افزایش می یابد

دهان وحلق ومری : دهان وحلق وبینی  مسیر اصلی عبور هوای آلوده است بینی نقش مهمی در تصفیه آلودگی ها دارد مواد آلاینده ای که در بینی تجمع پیدا میکند می تواند به بافت بینی، سینوس ها ومخاط تنفسی آسیب برساند موجب التهاب مخاط ، ابریزش ودر برابر ویروس ها و میکرب ها آسیب پذیر تر باشد.

باروری وجنین :آلاینده ها سبب کاهش شدید درصد اسپرم های طبیعی میشود که خود باعث کاهش باروری میگردد

رشد جنین به دلیل قرار گرفتن در معرض هوای آلوده رشد جنین کاهش می یابد ، ناهنجاری ها  وانومالی ها در جنین افزایش می یابد سقط جنین هم در هوای آلوده افزایش نشان داده است.

توصیه ها ی پیشگیری وتغذیه :

اجتناب از کشیدن سیگار ، در زمانی که سطح آلاینده ها زیاد است در منزل بمانید به خصوص اطفال در خانه نگهداری شوند . درب وپنجره ها بسته باشد . در صورت خروج از منزل از فعالیت های سنگین پرهیز شود . از ماسک های تنفسی استفاده گردد .

 تغذیه  : در زمان آلودگی هوا برای کاهش صدمات به دستگاه تنفس و التهاب دستگاه گوارش ناشی از آلودگی مصرف شیر ولبنیات توصیه می شود .چون سبب نرم شدن مخاط تنفسی فوقانی ، مری ومعده می شود از سوی دیگر به دلیل وجود ترکیبات مناسب برای رشد ونمو باکتری های مفید که عمل  دفع ادرار ومدفوع و مواد آلاینده را تنظیم می کنند التهاب ها در مقابله با نقش رادیکال آزاد که به صورت آلاینده وارد بدن شده اند نقش موثری را ایجاد می کند .

برای سلامت بدن مصرف دوغ وماست پروبیوتیک برای مقابله با آلاینده های هوا انتخاب بهتری به شمار میرود. آلاینده ها به مرور زمان در دراز مدت پوکی استخوان را تشدید می کنند همچنین در آلودگی هوا جذب ویتامین     D  از راه پوست کاهش مییابدو بر اساس تحقیقات کشوری 60 درصد از زنان تهران دچار کمبود  ویتامین      Dمی شوند وهمچنین افرادی که کمبود کلسیم دارندبیشتر در معرض خطر آلودگی با سرب هستند .

چون گیرنده های فلزات دو ظرفیتی  در بدن انسان به صورت رقابتی عمل می کنند در صورتی که این گیرنده ها قبلا با آهن وکلسیم اشباع شده باشند بدن کمتر در معرض آلودگی با سرب قرار می گیرد در هوای آلوده مصرف شیر افزایش مییابد . چون حاوی فسفر ، منیزیم وکلسیم می باشد  که خنثی کننده  سموم است . در واقع گروه لبنیات حاوی ویتامین D  وکلسیم فراوان اندوبرای جلوگیری از پوکی استخوان مناسب اند .

از طرفی هیدروکربورهای سرطان زا ناشی از سوخت ناقص نفتی مواد سوختی ، انواع فلزات سنگین مثل سرب که با سوختن ترکیبات نفتی در فصل سرما این گاز به اضافه بقیه گازهای مضر به سطح زمین بر می گردند.حتی آلودگی هوا برروی دستگاه گوارش جوانان اثر منفی دارد.

بهترین غذاها

ویتامین     D و    E    وروغن های گیاهی ، گردو ، بادام ، زیتون ، جوانه گندم ، چگر ، سبزیجات دارای برگ سبز ، ویتامین D تخم مرغ ، شیر ، کره  ، همچنین بتاکاروتن ، سلینیوم  .

سبزیجاتی مثل کدو تنبل ، فلفل ، اسفناج ، کلم وغذاهای دریائی ، مرغ ،  نان ، غلات سبوس دار، ویتامین  C    به دفع سرب کمک می کند .       به طور کلی خوردن سبزیجات ، میوه ولبنیات .

بدترین عادت غذائی

چیپس ، پفک، تنقلات کم ارزش ، نوشابه گازدار ، سوسیس ، کالباس ، مواد غذائی که دارای افزودنی هستند .

کودکان وسالمندان ، بیماران قلب وعروق آسیب پذیرترند .

مایعات

منواکسید کربن از مهم ترین آلوده کننده ها هستند . شیر به دارابودن ماده فعال به نام پروبیوتیک سطح این باکتری را در روده انسان متعادل می کند . همچنین ویتامین   E        و ویتامین  C     ، کاروتنوئید ها ،  پلی فنول ها از آنتی اکسیدان ها ،  روغن سویا ، روغن آفتاب گردان ، جوانه گندم ، وسایر روغن های گیاهی حاوی ویتامین E    اند . غلات سبوس دار که منبع مهم روی Zn   می باشد .

وجود پکتین در سیب ، سرب را به طور کامل از بدن دفع می کند  . مرکبات ، پرتقال ، لیمو ترش ، گریپ فوروت ، هویج ، غلات سبوس دار .

حد اقل روزانه       2 لیوان  شیر

حد اقل       روزانه یک عدد سیب

وحد اقل    400 گرم سبزیجات و میوه   مصرف گردد .

پروتئین

پروفسور محمد حسین سلطان زاده

استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

متخصص کودکان ونوزادان

طی دوره بالینی عفونی از میوکلینیک آمریکا  

www.professorSoltanzadeh.com

پروتئین از لغت یونانی Proteios  گرفته شده که به معنای اولیه است یعنی پروتئین ها عامل اولیه واساس حیات محسوب می شوند در سال 1838 مولدر Mulder   شیمیست هلندی  واژه پروتئین را به کار برد او معتقد بود پروتئین یک ترکیب نیتروژن  دارغذائی است که زندگی بدون ان ممکن نیست . تمام سلول ها وبافت های بدن به استثناء ادرار وصفرا حاوی پروتئین هستند . حدود 100 هزار نوع پروتئین که از نظر شکل واندازه وعمل کرد متفاوت اند در بدن وجود دارند که بدون آن ها زندگی غیر ممکن است چرا که ترمیم و سازندگی بافت های بدن از طریق پروتئین ها انجام می شود . پروتئین یکی از سه بزرگ مغذی هاست  Macronutrient  که در غذاها یافت می شود

مقدار تقریبی 3 بزرگ مغذی ها :

کربوهیدرات         45 %- 65   %

چربی              20%- 35 %

پروتئین       10% -  35 %

.پروتئین از واحد های ساختمانی با نام اسید آمینه ساخته شده اند .

ترکیب شیمیائی – پروتئین ها تر کیبات پیچیده ای هستند که ساختار اصلی آن ها از آمینو اسید تشکیل می شود پروتئین از آمینواسید سنتز میشود ودر عمل هضم، کاتابولیسم یا تجزیه بافت های بدن به آن ها تبدیل می گردد. پروتئین  ها از 20 نوع آمینواسید ساخته شده اند.

ساختار آمینواسید ها شامل یک اتم کربن در مرکز C که با 4 مکان باندی در تماس است یک مکان برای هیدروژن H مکان دوم برای اتصال آمین  NH2 ، سومی گروه اسیدی    COOH  ومکان چهارم محل باند گروه های رادیکال اسید آمینه   (R)می باشد گروه R در اسید آمینه ها متفاوت است .  گلایسین ساده ترین اسید آمینه می باشد که گروه R از یک اتم H ساخته شده است

طبقه بندی آمینواسید های موجود در غذا

آمینواسید های ضروری : ایزولوسین ، لوسین ، لیزین ، متیونین ، فنیل آلالین ، تئونین  Theonine ،  تریپتوفان ، والین ، هیستیدین که جمعا 9 عدد هستند

آمینواسید های غیر ضروری : آلانین ، آرژینین ، آسپاراژین ، آسپاراتیک اسید ، سیستئین ، اسید گلوتاریک ، گلوتامین ، گلیسین ، پرولین ، سرین ، تیروزین که جمعا 11 عدد هستند

آمینواسید های ضروری که بدن قادر به سنتز آن نمی باشد واز طریق غذا باید تامین شود .

آمینواسید های غیر ضروری  اسکلت کربنی این اسید آمینه ها در بدن ساخته می شود وفقط اتم نیتروژن به آن اضافه می گردد به همین دلیل به آنها غیر ضروری می گویند.

تمامی پروتئین های حیوانی حاوی اسید های آمینه ضروری هستندبه جز  ژلاتین

پروتئین سویا تنها پروتئین کامل گیاهی است . پروتئین هائی که مقادیر ناچیزی از اسید های آمینه ضروری را دارند پروتئین ناکامل خوانده می شوند ( همه پروتئین های گیاهی به جز سویا ) باید انواع پروتئین های گیاهی با هم طبخ شوند تا پروتئین کامل در اختیار بدن قرار گیرد یا اینکه پروتئین گیاهی وحیوانی بطور مکمل مصرف شوند .

از اتصال آمینواسید ها در یک زنجیره طولانی پروتئین به وجود می آید این را اتصال پپتیدی می نامند  در سال 1962 Watson, Crick   نشان دادند که در این  سنتز پروتئین طرحی وجود دارد   که به اختصار DNA  خوانده میشود ( دی اکسی ریبونوکلئیک اسید ) ودر ژن هسته سلول قرار گرفته است این طرح توسط آمینو اسید دیگری به نام RNA (ریبونوکلئیک اسید )  معروف به RNA پیک  به ریبوزوم که تهیه کننده پروتئین در سیتوپلاسم سلول هستند انتقال می یابد .

ریبوزوم  می تواند آمینواسید هائی را که توسط   RNA  حامل به درون آن حمل شده انتخاب کند وآن هارا برای ساختن ملکول پروتئین در ترکیب تعیین شده ای شرکت دهد .

نقش و عملکرد پروتئین ها در بدن

1-   ساخت اسید های آمینه ضروری

2-   ساختار وقالب بدنی :          تقریبا 50 درصد پروتئین بدن در ماهیچه ها و استخوان ها ودندان و 15 درصد در پوست وخون موجود است که علاوه بر تقسیمات سلولی با رشد و سنتز بیشتر مواد ساختمانی بدن را بر عهده دارند برای مثال دیواره روده هر 2-4 روز تخریب و مجددا ترمیم می شود که برای این فرایند روزانه 70 گرم پروتئین مورد نیاز است .

3-   تشکیل اجزای ضروری بدن  : بسیاری از هورمون ها مانند : انسولین ،تیروکسین ، نوروترانس میتر ها نظیر سروتونین ، استیل کولین ، انتی بادی ها ، شیر مادر ، موکوس ، اسپرم وهیستامین همه از اسید امینه ساخته شده اند به علاوه آنزیم ها نیز از پروتئین ساخته شده اند .

4-    تنظیم موازنه آب وتعادل اسمزی : پروتئین ها به تنظیم مایعات کمک می کنند زیرا پروتئین ها با جذب اب فشار اسموتیکی را ایجاد می کند . پروتئین های گردشی  مثل آلبومین باعث تامین تعادل مایعات داخل گردش خون ( سرخرگ ها )  می شوند در صورت کمبود آلبومین مایع از داخل رگ به فضاهای بین سلولی نفوذ می کند ودر نتیجه ادم ایجاد می شود

5-   تعادل اسید وباز : پروتئین ها به علت دارا بودن عامل اسیدی COOH  وعامل بازی NH2   به عنوان بافر عمل می کنند .

6-   ساخت پروتئین های حامل : به عنوان مثال ترانسفرین حمل آهن ، لیپوپروتئین ها حمل چربی و کلسترول وحمل ویتامین های محلول در چربی ، هموگلوبین  حمل اکسیژن وآلبومین حمل اسید های چرب آزاد وبرخی از داروها را در خون عهده دارند

7-   تولید انرژی وسوخت برای بدن : در مواقعی که کمبود گلوکز وجود دارد  برخی از اسید های آمینه ها مثل آلانین به گلوکز تبدیل می شوند که این فرایند  گلوکونئوژنز خوانده می شود پروتئین ها هم مثل کربوهیدرات ها به ازاء هر گرم  4 کیلوکالری ایجاد می کنند .

8-   محرک سنتز آنتی بادی :بدن در مقابل عوامل عفونی با ترشح آنتی بادی مقاومت می کند لذا با رژیم کم پروتئین مقاومت بدن کاهش می یابد.

هضم ، جذب ، متابولیسم وسنتز پروتئین ها

هضم :     هضم  شیمیائی پروتئین از معده شروع می شود اسید کلریدریک موجود در معده باعث تخریب ساختار پروتئین می شود تا سطح تماس آن ها را با آنزیم ها افزایش دهد

در ضمن اسیدکلریدریک پپسینوژن را به پپسین فعال تبدیل می کند که پروتئین ها را به پلی پپتید های کوچکتر تبدیل می کند . با اینحال بیشتر هضم پروتئین در روده کوچک است .

جذب  : تقریبا همه پروتئین ها زمانی که به انتهای ژژونوم میرسند جذب می شوند و فقط یک درصد پروتئین خورده شده وارد مدفوع شده دفع می شود .

متابولیسم : کبد به عنوان تصفیه کننده عمل می کند و متابولیسم اسید آمینه را به عهده دارد در واقع کبد از اسید آمینه برای ساخت سلول های کبدی ، اسید های آمینه غیر ضروری و پروتئین های پلاسما مثل هپارین ، پروترومبین ، آلبومین استفاده می کنند  وآزاد سازی اسید های آمینه به داخل خون را تنظیم می کنند .

سنتز  : اسید آمینه برای سنتز دوباره پروتئین به کار میروند وفقط اندکی از آن ها از طریق عرق واشک از دست میروند ومقادیر کمی هم در فرایند حاملگی صرف ساخت بافت های جدید می شوند .

میزان توصیه شده در یافت مواد مغذی پروتئین

شیرخواران :   تا 6 ماهگی 2/2 گرم به ازاء هر کیلو گرم وزن

از 6 تا 12 ماه                2    گرم به ازاءهر کیلوگرم وزن

کودکان  : 1-3 سال            23 گرم

           4-6 سال             30 گرم

             7-10 سال         34 گرم

مردان  :          11-14 سال             45 گرم

                    15-18 سال              56 گرم

                   19-22 سال             56 گرم

زنان            11-14  سال           46گرم

                15-18   سال           46 گرم

               19-22  سال             44 گرم

در زمان بارداری مقادیر فوق به اضافه 30 گرم

در زمان شیردهی  مقادیر فوق به اضافه    30 گرم

چرا شما به پروتئین نیاز دارید ؟

پروتئین ها دارای استفاده زیادی در بدن هستند آ نها قسمت مهمی از ساختمان بافت هائی مثل پوست وکلاژن اند که دربافت همبندی مانند تاندون ها ولیگامان ها دیده می شوند سیستم ایمن بدن به پروتئین نیاز دارد و از آن برای تولید پادتن استفاده می کند .

همانطور که گفته شد پروتئین ها از واحد های کوچکتری به نام اسید آمینه تشکیل شده اند گروه آمینو یک اسید آمینه می تواند با گروه اسیدی از یک آمینو اسید دیگر اتصال یافته وتولید Dipeptide  دی پپتید نماید . این اتصال را یک پیوند پپتیدی می نامند .  وقتی بیشتر از 2 اسید آمینه با یکدیگر متصل شوند یک پلی پپتید Polypeptide  ساخته می شود .

یک پروتئین معمولی از 500 آمینواسید تشکیل می شود .

پروتئین ها در کجا یافت می شوند ؟

در تولیدات حیوانی مثل گوشت ، ماهی ، تخم مرغ ، شیر ، لبنیات ، غلات و حبوبات بعضی از غذاها مثل شیر ، تخم مرغ ، حاوی تقریبا مخلوطی ایده آل از آمینو اسید ها هستند

منبع پروتئین

غذاهای زیر حاوی 6 گرم پروتئین می باشند

1-  200 میلی گرم شیر پرچرب        ( شیر کامل)

2-   یک عدد تخم مرغ متوسط

3-  20 گرم  گوشت قرمز

4-  25 گرم مرغ

5-  50 گرم ماکارونی

6-  6 قاشق غذاخوری لوبیا نپخته

         نیاز کودکان به پروتئین

نیاز متوسط تخمینی یک شیرخوار 4-6 ماه بیشتر از 2 برابر یک فرد بالغ است به طوری که به ازاء هر کیلو گرم وزن بدنش به 4/1 گرم پروتئین در روز نیاز دارد .

بیشتر از 40 درصد پروتئین که یک شیرخوار مصرف می کند باید از آمینو اسید های ضروری باشد . این میزان در سنین بالاتر کاهش می یابد به طوری که در کودکان 5-6 ساله به 32 درصد و در کودکان 10-12 ساله به 22 درصد می رسد ودر افراد بزرگسال باید 11 درصد پروتئینی که مصرف می کنند از آمینو اسید های ضروری باشد.

از طرفی ارزش تکمیلی پروتئین ها حائز اهمیت است  .    با تکمیل کردن 2 پروتئین گیاهی که بتوانند یکدیگر را به طور همزمان کامل کند با یک پروتئین ناقص گیاهی با مقدار کمی پروتئین حیوانی می توان ارزش غذائی پروتئین را کامل کرد .

مثال  : اگر گندم که فاقد لیزین ودارای متیونین است با لوبیا سویا که فاقد متیونین است ترکیب شود آنچه به دست می آید دارای تمام آمینو اسیدهای اساسی است وهمین طور مخلوط کردن شیر به اضافه آرد گندم شامل یک غذای کامل پروتئین است.

فشارخون در اطفال

پروفسور محمد حسین سلطان زاده

استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

متخصص کودکان ونوزادان

طی دوره عفونی از میو کلینیک آمریکا

www.ProfessorSoltanzadeh.com

پرفشاری خون برخی مولفان Silent Killer   نامیده اند زیرا اسلحه ایست که اعضاء حیاتی بدن مانند :

چشم ، مغز ، قلب ، کلیه را نشانه گرفته است ومیتواند منجر به کوری ، افزایش شیوع سکته های قلبی ومغزی ونارسائی کلیه شود.

شیوع

در کودکان  بین 1-3 درصد مبتلا به فشار خون می شوند که بسیار کمتر از افراد بالغ است(10-22 درصد ) در اطفال فشار خون بیش از 5/11  میلی متر جیوه در کودکان 1-5 ساله وبیش از 5/12 میلی لیتر جیوه  در کودکان 5-10 ساله وبیش از 5/13  میلی متر جیوه در کودکان 10- 15 ساله فشار خون تلقی می شود .

علل فشار خون در اطفال

در بالغین بیش از 90 در صد فشار خون اولیه است ولی در کودکان بیش از 80 درصد ثانویه است و ناشی از یک بیماری زمینه ایست که باید علت آن جستجو شود . علت فشار خون در اطفال به 4 گروه تقسیم میشود :

1-     فشار خون کلیوی  که 75-80 درصد پر فشاری را در اطفال شامل میشود که 25-50 در صد آن ناشی از پیلونفریت یا ریفلاکس نفروپاتی است  . در آزمایش ادرار هماچوری ، پروتئینوری ، سیلندر های گلبول قرمز وسفید مشاهده میشود. اوره وکرآتینین بالا ، ادم واولیگوری هم دارد

2-     فشار خون ناشی از افزایش رنین که حدود 10-15 درصد را شامل میشود شامل کاردیووسکولر  مثل کوآرکتاسیون آئورت و رنووسکولر  که ممکن است تنگی شریان کلیوی یک طرفه یا دوطرفه باشد

3-     فشارخون های ناشی از افزایش آلدسترون که حدود 3-5 درصد موارد را تشکیل میدهد . در این گروه آلدوسترون آنها بالا ورنین پلاسما پائین است در C.T. scan  شکم ممکن است هیپرپلازی یا تومر غده فوق کلیوی کشف شود

4-     فشارخون های ناشی از افزایش کاتکولامین ها که حدود 2-5 درصد موارد را تشکیل میدهد  در این گروه فشار خون بسیار بالا و بدخیم است شایعترین علل این فشار خون هاجراحی های روی سر وگردن و فئوکروموسیتوم است تشخیص این موارد بر اساس اندازه گیری اپی نفرین ونور اپی نفرین در نمونه خون ناشتا است

علائم بالینی

سردرد ، تهوع ، استفراغ ، آنسفالوپاتی ، پلی اوری ، شب ادراری ، اشکالات بینائی ، دل درد ، فلج عصب صورتی و خون دماغ  .