تغذیه و آلرژی غذایی در سلامت کودکان

پروفسور محمد حسین سلطان زاده

استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

متخصص کودکان ونوزادان

طی دوره بالینی عفونی از میوکلینیک آمریکا

1:تظاهرات تنفسی و پوستی در آلرژی غذایی

2:درمان آلرژی غذایی

3:واکنش های حاد گوارشی در آلرژی غذایی کودکان

4:اهمیت تغذیه باشیر مادر در پیشگیری از آلرژی

5:حساسیت به گندم

6:رژیم غذایی کودکان مبتلا به آلرژی غذایی

7:کولیک

حساسیت غذایی یکی از عواملی است که سلامت کودکان را به مخاطره می اندازد و در شیر خواران و کودکان شایع است. آلرژی غذایی عبارت است از واکنش ایمنی بدن در مواجهه با مواد غذایی که توسط فرد دریافت می شود. واکنش ایمنی ممکن است از نوع وابسته به IgE یا انواع واکنش ها ی غیر وابسته به IgE یا به صورت مختلط (Non IgE , IgE  ) یا از نوع تاخیری باشد.بیش از 170 ماده غذایی موجب واکنش ایمنی در بدن می شود. ولی شایع ترین آن لبنیات گاوی به ویژه شیر ، تخم مرغ ، بادام و بادام زمینی ، ماهی ، گندم و سویا است که در 90% موارد حساسیت در کودکان را تشکیل می دهد.در دنیا بین 500-200 میلیون نفر از حساسیت غذایی رنج می برند. حساسیت غذایی در پوست ،دستگاه گوارش ، تنفس ، قلبی عروقی و چشم ، باعث تظاهرات بالینی و آسیب مخاطی میشود.

حساسیت غذایی در پوست به صورت کهیر حاد ، اگزمای آتوپیک ، آنژیوادم ( تورم بافت عمقی زیر پوست در پلک ،لب ، زبان ، ناحیه ژنتالیا و پشت دست و پا که گوده گذار نمی باشد. ) راشهای مولبلیفور ، درماتیت هرپتی فرم تظاهر می نماید . مواد غذایی که این نوع تظاهرات را ایجاد می کنند عبارتند از : شیر ، تخم مرغ، Peanut، و tree nut، کیوی ، گندم ، سویا ، ماهی و توت فرنگی و هم چنین بعضی از داروها ، گزش حشرات ، عفونت های باکتریال ، ویرال ، قارچ ها و انگل ها ، عوامل حساسیت زای تماسی مثل پولنها ، لاتکس و ..... واکنش ها ی ناشی از ترانسفوزیون خون و فراورده ها ی خونی و ایمونوگلوبولین وریدی.

تظاهرات آنافیلاکسی یا تظاهرات عمومی به صورت خارش اطراف دهان ، احساس گرمی ، ضعف و ترس و برافروختگی ، کهیر ، آنژیوادم  ، خارش دهان ، گرفتگی گلو ، سرفه های خشک منقطع یا عمیق ، خارش اطراف چشم ،احتقان بینی ، عطسه ، تنگی نفس ، خس خس سینه ، تهوع ، دلدرد کراپی ، استفراغ ، غش کردن و از دست دادن هوشیاری ، افت فشار خون و شوک که بیمار به طور ناگهانی می افتد ، مشاهده می شود. شروع علائم از چند دقیقه تا 2 ساعت متفاوت است.

آنافیلاکسی یک اورژانس پزشکی است . والدین و مراقبین کودک در مهد کودک و مدارس باید اطلاعات لازم را از نظر پیشگیری و اقدامات درمانی به موقع آموزش دیده باشند و همیشه باید به همراه بیمار آمپول اپی نفرین جهت تزریق وجود داشته باشد . تظاهرات تنفسی به صورت رینیت آلرژیک، سرفه مزمن ،ویزینگ، استریدور ، تنفس سخت یا دیسترس تنفسی ، آسم بروز می کند.

 تظاهرات گوارشی به صورت رگورژیتاسیون مکرر ، استفراغ ، کولیک – دل درد ، بی اشتهایی – اجتناب از خوردن ، اسهال ، از دست دادن خون یا پروتئین ، یبوست و راش پری آنال ، خون مخفی در مدفوع ، GERD، FTTبروز می کند.

با توجه به تنوع علائم بالینی و مواد غذایی که ایجاد حساسیت می نمایند و کمبود امکانات آزمایشگاهی تشخیصی در جهت کمک به بیماران تصمیم گیری در مورد حذف نوع مواد غذایی از رژیم غذایی کودک و مادرانی که شیر خوار خود را با شیر مادر تغذیه می نمایند و کودک دچار حساسیت غذایی است ساده نمی باشد و در بسیاری از موارد باعث مشکلات تغذیه ای برا ی مادر و کودک می گردد .

تظاهرات تنفسی و پوستی در آلرژی غذایی

برداشتی از نهمین کنگره تغذیه وآلرژی غذائی کودکان

پروفسور محمد حسین سلطان زاده

استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

متخصص کودکان ونوزادان

طی دوره بالینی عفونی از میوکلینیک آمریکا

شیوع آلرژی ها ی غذایی در همه کشور ها در حال افزایش است . در حدود 8% کودکان به نوعی از آلرژی های غذای  رنج می برند.

شیر گاو ، تخم مرغ ،‌بادام زمینی ، سویا ، گندم ، ماهی ، حلزون ، و بادام درختی مهم ترین عوامل بروز آلرژی های غذایی هستند.

حساسیت های غذایی ممکن است در اثر ترشح IgE یا بدون واسطه IgE و یا تلفیقی از دو مکانیسم فوق بروز نمایند.

واکنش های سریع معمولاً به علت ترشح IgE است و واکنش ها ی تاخیری با واسطه لنفوسیت های T بروز می کنند.

مهم ترین تظاهرات آلرژی های غذایی در دستگاه تنفسی شامل رینوکنژکتیویت و آسم و در پوست شامل کهیر ، آنژیوادم و درماتیت آتوپیک است.

تشخیص آزمایشگاهی :

·       اندازه گیری میزان IgE اختصاصی در پوست ( آزمون پوستی پریک)

·       اندازه گیری IgE اختصاصی در سرم  ( RAST )

·       آزمون حذف غذاها

·       آزمون دو سویه کورو کنترل شده توسط پلاسپو که در حال حاضر مهم ترین تست برای تشخیص آلرژی های غذایی می باشد.

نشانه های آلرژی های غذایی در دستگاه تنفسی :

علایم عموماً سریع بروز می کنند و شامل آبریزش بینی ، ریزش اشک همراه با التهاب ملتحمه ، عطسه ، خارش چشم و بینی ، التهاب حنجره ، سرفه های خشک ، خس خس سینه و تنگی نفس و آسم است.

·       ارتباط واضحی بین حساسیت به تخم مرغ و بروز حساسیت های تنفسی در آینده وجود دارد.

·       حساسیت به آجیل ها نیز می تواند در آینده موجب بروز مشکلات تنفسی و آسم گردد.

بررسی های غذایی تنفسی شامل تخم مرغ ، شیر گاو ، آجیل ، ماهی ، بادام زمینی و حلزون می باشد.

رینیت آلرژیک که به طور شایع در آلرژی های غذایی دیده می شود می تواند همراه علایم آلرژی های غذایی در ارگان های دیگر مثل پوست ، گوارش و تنفس هم وجود داشته باشد. بیشتر مطالعات آلرژی های غذایی و مشکلات تنفسی در بروز آسم انجام شده.

در مطالعات مختلفی که در مراکز تحقیقاتی آسم و آلرژی وجود داشته پیوسته دخالت آلرژی های غذایی در بروز علایم آسم مشخص  شده و خلاصه آن در جدول زیر ذکر شده است :

شیوع تقریبی آلرژی غذایی که موجب بروز علایم تنفسی می شوند:

حساسیت به شیر گاو	شیوع 29%
مواردی که غذاها باعث ( wheeze) یا تنفس صدادار می شوند	2 تا 24%
احتمالل مواد افزودنی در بروز wheeze	کمتر از 5%

نکات مهم آلرژی های غذایی و علائم تنفسی :

الف: غذاهایی که موجب بروز علائم تنفسی می شوند معمولاً همراه با علائم پوستی و گوارشی هستند.

ب: تخم مرغ ، شیر گاو ، آجیل ، سویا ، ماهی ، حلزون ، بادام درختی مهم ترین آلرژن هایی هستند که موجب بروز علایم تنفسی می گردند.

ج: کودکانی که مبتلا به آلرژی غذایی هستند ممکن است در آینده مبتلا به آسم گردند.

د: نقش آلرژی های غذایی در بروز آسم کودکی بارزتر از بزرگسالان است.

کودکان مبتلا به درماتیت آتوپیک با منشاء آلرژی غذایی بیشتر در معرض خطر آسم هستند.

خلاصه:

الف) آلرژی های غذایی سهم شناخته شده ای در بروز آسم دارند.

ب) در آسم ها با منشاء آلرژی غذایی معمولاً علایم پوستی و گوارشی نیز همراه است.

ج) بروز علایم آلرژی های غذایی در کودکی ممکن است پیش درآمد آسم در بزرگسالی باشد.

د) شیوع آسم هایی که به علت آلرژی های غذایی بروز می کنند در سنین کم شایع تر است.

ه) علایم تنفسی به خصوص آسم هایی که به علت آلرژی های غذایی بروز می کنند حکایت دارد.

آلرژی های غذایی و پوست:

پوست مهم ترین عضو بروزدهنده علایم از نوع IgE در حساسیت های غذایی است  با خوردن آلرژن های غذایی علایم پوستی ظاهر ویا آن ها که مشکلات پوستی مزمن داشته اند شدت پیدا می کنند . کهیر حاد و آنژیوادم ها و درماتیت آتوپیک شایع ترین تظاهرات پوستی در آلرژی های غذایی است. شیوع علایم پوستی به علت آلرژی های غذایی بسیار زیاد است و در بسیاری از مواقع توسط بیماران گزارش نمی شوند زیرا برای خود آن ها واضح است که حساسیت غذایی بوده است.

عوامل بروز درماتیت آتوپیک:

آلرژن های غذایی	آلرژن های هوایی	میکروارگانیسم ها	میکروارگانیسم ها
شیر	پولن ها	باکتری ها	قارچ ها
تخم مرغ	قارچ ها	استافیلوکوک	تریکوفیت ها
آجیل	حشرات	استرپتوکوک	کاندیداها
سویا	سوسک ها
گندم
ماهی
حلزون

تشخیص:

علی رغم تست های لابراتوری و آزمایشات کلینیکی تشخیص قطعی حساسیت های غذایی آسان نیست و پیوسته باید با دقت و احتیاط همه جوانب امر مد نظر پزشکان قرار گیرد.

نکات مهم آلرژی های غذایی و درماتیت آتوپیک

1)   تقریباً یک سوم موارد درماتیت های آتوپیک به علت آلرژی های غذایی بروز می کنند.

2)   هر چه سن مبتلایان کمتر و شدت بیماری بیشتر باشد شانس آلرژی غذایی بیشتر است.

3)   تخم مرغ شایع ترین عامل حساسیت های غذایی در درماتیت آتوپیک است.

4)   تخم مرغ ، شیر و آجیل مسئول 80% موارد آلرژی های غذایی هستند.

5)   حذف آلرژی های غذایی باعث بهبود چشمگیر ضایعات پوستی می شوند.

6)   گروهی که درماتیت آتوپیک آن ها ناشی از حساسیت به تخم مرغ می باشد در آینده بیشتر در معرض خطر بروز حساسیت های تنفسی و آسم هستند.

در مطالعات گوناگونی که در مراکز تحقیقات آلرژی به عمل آمده پیوسته ارتباط منطقی آلرژی های غذایی با درماتیت آتوپیک تایید شده و با شاخص های آلرژی های غذایی و قطع آن ها بهبودی و با افزودن آن ها بر رژیم غذایی باعث تشدید علایم بالینی شده است . شیر، تخم مرغ و آجیل موجب 75% موارد بروز درماتیت های آتوپیک هستند و اگر سویا ،گندم وماهی را به این لیست اضافه کنیم تا 98% علت درماتیت آتوپیک را در بر می گیرند و به همین علت حذف این مواد از برنامه غذایی شیرخواران و مادران شیرده و خانم های بارداری که سوابق حساسیتی در فامیل دارند بسیار مفید بوده و هم اکنون بحث پیشگیری از بروز درماتیت آتوپیک بسیار جدی در پزشکی مطرح شده است. مصرف شیرمادر به عنوان قویترین استراتژی پیشگیری را در درماتیت آتوپیک و سایر آلرژی ها پیش بینی شده است.

اپیدمیولوژی آلرژی های غذایی و درماتیت آتوپیک

در مطالعات مختلف بین 35% تا 37% موارد درماتیت آتوپیک سابقه آلرژی های غذایی مشخص شده است.

درمان آلرژی غذایی

برداشتی از نهمین کنگره تغذیه وآلرژی غذائی کودکان

پروفسور محمد حسین سلطان زاده

استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

متخصص کودکان ونوزادان

طی دوره بالینی عفونی از میوکلینیک آمریکا

در تمامی واکنش های آلرژیک به غذاها ، چه از نوع با واسطه IgE یا انواع با واسطه غیر IgE خط اصلی درمان اجتناب از ماده آلرژن ایجاد کننده علایم می باشد. اما در مواردی ، اجتناب کامل غذایی مشکل بوده یا در مواردی منجر به کمبودهای تغذیه ای می شود . به همین جهت مطالعات به دنبال راهی جهت درمان آلرژی غذایی یا به عبارتی ممانعت از واکنش های آلرژیک به دنبال مصرف آن ماده می باشد .اما تا به امروز این هدف به خوبی تامین نشده است و هنوز پایه اساسی درمان ، اجتناب کامل می باشد. اما روش های درمانی که در مطالعات مختلف استفاده شده است در انواع با واسطه  IgE شامل 2 نوع اختصاصی به آلرژن و غیر اختصاصی به آلرژن می باشد که این روش ها به ویژه برای غذاهایی که ایجاد واکنش آنافیلاکتیک کرده ( مانند انواع nut  و محصولات دریایی) ویا اینکه در کودکان معمول می باشند ( شیر و تخم مرغ ) بکار رفته است. انواع اختصاصی به آلرژن ،‌شامل ایمونوتراپی خوراکی ، زیر زبانی و ایمونوتراپی اپی کوتانئه می باشد که با آلرژن غذایی native یا mutated recombinant proteins   انجام شده است. تمامی این روش های ایمونوتراپی برای کاربرد کلینیکی آماده نبوده و محدود به مطالعات انجام شده می باشد. یکی از عوامل محدود کننده کاربرد این روش ها ، عوارض جانبی آن ها از جمله واکنش های سیستمیک می باشد.

روش های non-spesific در واکنش های با واسطه IgE شامل کاربرد آنتی بادی منوکلونال آنتی IgE ، کاربرد پروبیوتیک و کاربرد رژیم herbal چینی می باشد که ترکیب آنتی بادی آنتی IgE با ایمونوتراپی خوراکی در یک مطالعه در درمان با آلرژی به شیر گاو موفق بوده است.

در کنار این روش های درمانی که در جهت ممانعت از آلرژی غذایی مطالعه می شود. در کنترل علایم آن به ویژه سندروم آلرژی دهانی و علایم پوستی با واسطه IgE ، کاربرد آنتی هیستامین ها ، استروئید و آنتاگونسیت های لکوترینی توصیه می شود.

اما در ارتباط با واکنش های با واسطه غیر IgE ، نیز خط اصلی درمان اجتناب کامل غذایی می باشد. اما در مواردی از واکنش های تاخیری مانند ازوفاژیت ائوزینوفیلیک و یا گاستروانتریت ائوزینوفیلیک  که تعیین ماده آلرژن با توجه به طبیعت تاخیری واکنش مشکل می باشد. جهت کنترل بیماری ، استفاده از رژیم های elemental با استفاده از فرمولای بر پایه اسید آمینه توصیه می شود. که در کنار این رژیم غذایی روش های مختلف درمانی نیز به کار رفته است، که در ازوفاژیت ائوزینوفیلیک ، استروئید به ویژه به شکل بلع استروئید استنشاقی به کار رفته که در این موارد باید مراقب عوارض استروئید باشیم.

در گاستروانتیت ائوزینوفیلیک ،‌علاوه بر رژیم elemental استروئید ، کرومولین سدیم خوراکی ، مونته لوکاست نیز به کار رفته و در مطالعاتی ، آنتی بادی منوکلونال ضد IL5  نیز به کار رفته ، به هر حال در این موارد نیز خط اساسی درمان ،‌هم چنان اجتناب کامل ماده غذایی آلرژن می باشد و باید یادآور شویم بدون تحقق این امر علیرغم استفاده از دارو ، کنترل کامل نمی باشد.

واکنش های حاد گوارشی در آلرژی غذایی کودکان

برداشتی از نهمین کنگره تغذیه وآلرژی غذائی کودکان

پروفسور محمد حسین سلطان زاده

استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

متخصص کودکان ونوزادان

طی دوره بالینی عفونی از میوکلینیک آمریکا

تظاهرات آلرژی غذایی به سه صورت ممکن است بروز نماید:

1-   IgE . Mediated – food allergies

(  Oral allergy syndrome)               

Oral allergy syndrome ممکن است در کودکان یا بزرگسالان تظاهر نماید . بروز آن با به صورت تظاهرات مختلف در دهانی به صورت خارش ، سوزش ، ادم اریتما. ولی به ندرت ایجاد تظاهرات سیستمیک در بدن می شود .

هیپرسنسیویتی وی تی گوارشی بعد از چند ثانیه تا چند ساعت اتفاق می افتد. معمولاً به صورت آنافلاکسی همراه با درد شکم تهوع و استفراغ ، اسهال بروز می کند.

این تظاهرات گوارشی ممکن است سریع و با استفراغ های سرکش است از بین رفتن کامل علایم بعد از تخلیه معده اتفاق می افتد.

نوع دوم mixed and non – IgE mediated food allergies

) کولیت آلرژیک) یا milk- protein protocolitis

که در بچه های زیر 2 ماه ایجاد می شود و با افزایش موکوس در مدفوع و هم چنین خونریزی از مقعد و اسهال و کم شدن آب بدن از طریق اسهال همراه است و با خونریزی از مقعد ممکن است با فیشر اشتباه شود.تظاهرات دیگر شامل التهاب روده همراه دل درد و استفراغ است.

3-    Other manifestation of Gastrointestinal allergy in infant and children.

تظاهرات دیررس شامل ریفلاکس و بیماری ریفلاکس است.

اهمیت تغذیه باشیر مادر در پیشگیری از آلرژی

برداشتی از نهمین کنگره تغذیه وآلرژی غذائی کودکان

پروفسور محمد حسین سلطان زاده

استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

متخصص کودکان ونوزادان

طی دوره بالینی عفونی از میوکلینیک آمریکا

شیر مادر به جز این که به تنهایی بهترین ماده غذایی در شش ماه اول زندگی بوده و سبب رشد و نمو طبیعی و ایده آل  در شیرخوار خواهد شد، باداشتن ایمونوگلوبولین ها ،لکوسیت ها ، آنزیم های بیو اکتیو ضد میکروبی ، اسید های چرب غیر اشباع با زنجیره طولانی ، PIF ، ستیل هیدرولاز ، اینترلوکین و سیتوکائین ها ، عوامل تنظیم کننده سیستم ایمنی ، عوامل ضد التهابی و آنتی اکسیدان ، هورمون ها ، فاکتورهای رشد ، نوکلئوتیدها، الیگوساکاریدهای نیتروژنه موثر در رشد لاکتوباسیلوس بیفیدوس و عوامل ایمونولوژیکی خاص دیگر به حفاظت شیرخوار تا زمان کامل شدن تولید فاکتورهای ایمنی بخش حیاتی در بدن شیرخوار ، در بلوغ روده کمک نموده و باعث تقویت و تنظیم و تکامل سیستم ایمنی می شود. از طرفی به دلیل افزایش خطر ابتلا به بیماری عفونی و آسیب پذیری ایمونولوژیکی در شیرخواران محروم از شیر مادر ، تا هنگامی که سیستم گوارش و ایمنی شیرخواران تکامل یابد شیرمادر بهترین و قویترین عامل مستقیم در این تکامل و حفاظت شیرخوار شناخته شده است. لذا تغذیه با شیر مادر می تواند به جز تامین بهترین و مناسب ترین تغذیه برای شیرخوار ، وی را در برابر عوامل بیماری زا حفاظت نماید و ضمن تقویت سیستم ایمنی شیر خوار در پیشگیری از بیماری ها ی عفونی ، آلرژی و مزمن نیز نقش بسیار موثر و کلیدی داشته باشد.

تغذیه انحصاری با شیر مادر ضمن تقویت سیستم ایمنی همورال و سلولار با عوامل حفاظتی متعدد ایمونولژیکی وضدالتهابی و تکامل بهتر لنفوسیت های T در بافت لنفوئیدی روده و افزایش حجم تیموس نسبت به شیرخواران محروم از شیر مادر همراه است. از طرفی به دلیل تقویت سیستم ایمنی ، این شیرخوران در پاسخ به واکسن سطوح آنتی بادی مناسب بیشتری دارند در صورتی که کاهش لنفوسیت های T در شیرخوارانی که از شیر گاو و یا فورمولا تغذیه می شوند سبب افزایش Ig و ائوزینوفیل محیطی و افزایش خطر بروز آلرژی نسبت به شیرخوارانی می شود که از شیر مادرتغذیه می شوند. همانند فلورمیکروبی مناسب و متفاوت در زایمان طبیعی نسبت به سزارین در تکامل سیستم ایمنی شیرخوارکه با کاهش بیماری های آتوپیک و آسم و دیابت تیپ 1 همراه است، شیر مادر نیز با اثر پروبیوتیکی در ایجاد فلور میکروبی مناسب با کلونیزه نمودن لاکتوباسیل و بیفیدوباکتر ( تا 90% میکروبیوتای روده سالم ) در روده ضمن تسریع در تکامل آن و بهبود در هضم و جذب و تاثیر بر ایمنی همورال در کاهش آتوپیک و تحریک سیستم ایمنی با پاسخ ایمونولوژیکی مناسب و بدون التهاب و ضایعات بافتی دیگر با تظاهربیماری بدون علامت ویا خفیف در شیرخوار همراه است.از طرفی شیر مادر با مواد موجود در آن یک پره بیوتیک طبیعی نیز می باشد.

به خصوص در شش هفتگی و حتی تا قبل از سنین 6-9 ماهگی مخاط روده شیرخوار به پروتئین های خارجی براحتی نفوذ ناپذیر است لذا پوشش IgA  ترشحی شیرمادر در سطح مخاط روده و تسریع بلوغ و تکامل روده با عوامل شیر مادر از قبیل فاکتور رشد و حتی مواد مغذی شیر مادر مثل روی و اسیدهای چرب آن ، ممانعت لازم را انجام می دهد. هم چنین انسولین شیر مادر در تکامل روده و کاهش قابلیت نفوذپذیری روده به ماکرومولکول های دیگر در پیشگیری از آلرژی نقش دارد و سبب تکامل سیستم ایمنی شیرخوار می شود. در اکثر مطالعات به کاهش واضح بیماری های آتوپیک در شیرخوارانی که با شیر مادر تغذیه می شوند اشاره شده است. پیشگیری از آلرژی توسط شیر مادرهم از طریق حذف آنتی ژن های مربوط به  پروتئین های غیر از شیر مادر و هم به علت ممانعت از جذب آن ها از طریق لوله گوارش صورت می گیرد.

تغذیه انحصاری با شیر مادر به مدت 3 تا 4 ماه ضمن کاهش بروز خطر حملات ویزینگ در طی 6 سال اول عمر سبب کاهش بروز آسم و آتوپیک درماتیت و اگزما در 27 درصد از شیرخواران عادی و تا 42 درصد در شیرخواران با داشتن سابقه فامیلی آلرژی خواهد شد. از طرفی تغذیه با شیر مادر با کاهش عفونت های دستگاه تنفسی سبب کاهش ویزینگ و حملات آن می شود. در طولانی مدت نیز تغذیه با شیر مادر در کودکان در سنین 6 سالگی با 50% کاهش حملات ویزینگ همراه است هم چنین تغذیه طولانی مدت با شیر مادر نیز سبب حفاظت از آتوپی ، آلرژی غذایی و آسم در دوران کودکی  و نوجوانی می شود.

در صورت عدم تغذیه با شیر مادر و شروع شیر گاو یا مصنوعی در بدو تولد تیترآنتی بادی در یک ماهگی بالا رفته و در سه ماهگی به حداکثر می رسد. تغذیه با شیر مادر سبب تاخیر در تولید و یا آنتی بادی به مقدار ناچیزی از نوع    IgG نسبت به شیر گاو می شود و ارتباط معکوسی بین طول مدت شیر دهی و سطح آنتی بادی تولید شده نسبت به شیر گاو وجود دارد.

آلرژی به آنتی ژن های پروتئینی غذا به خصوص پروتئین شیر گاو در شیر خوارانی که با شیر مادر تغذیه می شوندبه مراتب کمتر از شیرخوارانی است که با شیر مصنوعی بر پایه گاو تغذیه می شوند که ممکن است بدلیل ترشح مقادیر ناچیز پروتئین شیر گاو در شیر مادر ، مواد تنظیم کننده ایمنی موجود شیر مادر و فلور روده ای متفاوت بین شیرخوارانی که با شیر مادر و یا شیر مصنوعی تغذیه می شوند باشد.

پروکتوکولیت آلرژیک به طور معمول ناشی از تماس دستگاه گوارش شیر خوار با بلع مواد پروتئینی که شایع ترین آن ها مصرف شیر گاو در 0.5% -1% موارد مادر شیرده می باشد که معمولاً در سنین 6-2 هفته و یا حتی ممکن است بین روز اول تولد تا 3 ماهگی مشاهده شود ، عموماً شیرخواران اتوپیک و شایع ترین علامت آن وجود رگه های و موکوس در مدفوع شیر خوار کاملاً به ظاهر سالم است . علایم دیگر شامل اسهال ، استفراغ ، اتساع شکم و کم خونی به ندرت دیده می شود. التهاب و زخم ها ی کوچک مخاطی روده به علت تحریک روده شیر خوار توسط پروتئین شیر گاو موجود در شیر مادر ایجاد می شود که با قطع مصرف لبنیات و شیر گاو توسط مادر عموماً ظرف 4-3 روز بهبود می یابد. لذا نیاز به قطع شیر مادرنیست و اکثراً با ادامه تغذیه انحصاری با شیر مادر خودش ، علایم گوارشی او بهبود می یابد. ولیکن در صورت ادامه با حذف مواد پروتئینی دیگر بر حسب دستورالعمل موجود ( ABM Clinical Protocol # 24 ) و استفاده از شیر مصنوعی با پروتئین هیدرولیز شده کامل توسط شیر خوار و یا مصرف آنزیم های پانکراس توسط مادر حاوی پروتئاز در موارد خاصی که ضرورت دارد کمک به بهبودی سریع شیرخوار می شود. تا به حال شواهدی مبنی بر پیشگیری بیشتر از بیماری اتوپیک در استفاده شیر مصنوعی با پروتئین هیدرولیز شده کامل نسبت تغذیه انحصاری با شیر مادر وجود ندارد و باید به خاطر سپرد که پروتئین هیدرولیز شده مذکور که از شیر گاو است کاملاً هیپوآلرژیک نیست.

به تاخیر انداختن شروع غذای کمکی کودک بعد از شش ماهگی در کاهش بیماری های آتوپیک و آلرژی غذایی اثری نداشته ولیکن غذاهایی که مادر مصرف می کند ممکن است برای شیر خوارش ایجاد آلرژی نماید که مهمترین آن ها شیر گاو ، پروتئین های گاوی و سویا ، تخم مرغ و ماهی است . در صدها گزارش حاصله از بروز آتوپی ، اگزما و آسم در سال اول زندگی ، توصیه های اخیر این است که تا مادامی که کودک علایم آلرژی از خود بروز ندهد محدودیت رژیم غذایی مادر ضرورت ندارد و حتی دیگر تاکیدی به پرهیز مواد غذایی آلرژی زا با شروع غذای کمکی از سن شش ماهگی و یا حتی کمی زودتر نمی شود چون کودک از شیر مادر نیز تغذیه می شود .

تغذیه با شیر مادر سبب کاهش 52% بیماری سلیاک در زمان مصرف گلوتن در شیر خوار می شود و ارتباط بین افزایش طول مدت شیردهی و کاهش این بیماری وجود دارد. عامل حفاظتی مهم  زمان شروع  گلوتن نیست بلکه هم زمانی مصرف شیر مادر با آن است. لذا شروع غذاهای حاوی گلوتن باید مادامی که شیر خوار فقط از شیر مادر تغذیه می شود شروع و از مصرف شیر مصنوعی و فراورده های شیر گاو در این زمان پرهیز شود.

دستورالعمل های جدید سال های اخیر به جز موارد اثبات شده سابقه فامیلی آلرژی ، با توجه به این که شیر مادر مهم ترین و بهترین عامل حفاظتی در پیشگیری و یا کاهش و یا تخفیف آلرژی غذایی در کودکان می باشد دیگر آن چنان رژیم و محدودیت های خاصی به مادر چه در زمان بارداری و چه شیر دهی به طور تغذیه انحصاری و یا با شروع غذای کمکی توصیه نمی شود. به منظور پیشگیری از آلرژی  در کودکان با ریسک بالا که سابقه فامیلی آلرژی دارند انجمن کودکان امریکا بیان نموده که تغذیه انحصاری با شیر مادر تا حدود 6 ماهگی ممکن است سبب کاهش درماتیت آتوپیک ، آلرژی به شیر مادر و ویزینگ شود. و در صورتی که تغذیه به صورت انحصاری با شیر مادر نباشد اگر از فورمولاهایی که پروتئین های آن به طور کامل و یا نسبی هیدرولیز شده باشند استفاده شود ممکن است از بروز درماتیت آتوپیک پیشگیری و یا آن را به تاخیر اندازد.

حساسیت به گندم

برداشتی از نهمین کنگره تغذیه وآلرژی غذائی کودکان

پروفسور محمد حسین سلطان زاده

استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

متخصص کودکان ونوزادان

طی دوره بالینی عفونی از میوکلینیک آمریکا

گندم از جمله شش آلرژن اصلی غذایی به همراه شیر ، تخم مرغ ،‌سویا ،‌ماهی و مغزیجات است . این گروه در مجموع 90% واکنش های آلرژیک غذایی را دراطفال شامل می شود . میزان شیوع آلرژی به گندم در بالغین تقریباً دو برابر کودکان است . دانه گندم دارای پروتئین های مختلفی است که شامل پرولامین ، گلوبولین و آلبومین می باشد. آلبومین و گلوبولین محلول در آب هستند و پرولامین غیر محلول در آب است و خود شامل گلوتنین و گلیادین است. گلیادین 30% و گلوتنین 35% کل پروتئین گندم را شامل می شوند.

واکنش حساسیت زایی به گندم در بدن انسان را می توان به دو گرو اصلی تقسیم کرد.

گروه اول واکنش آلرژیک به گندم مشابه با سایر آلرژن ها است که ناشی از تیپ اول واکنش های ایمنی است. این واکنش ها معمولاً بعد از چند دقیقه از مصرف آلرژن  شروع می شود. گه گاه تا 2 ساعت ممکن است به تاخیر افتد . عموماً عمر کوتاهی دارند و در مدت 2 ساعت از بین می روند . علائم شامل تهوع ، استفراغ ، درد شکم ، و اسهال است. همچنین علائم دهانی بصورت خارش ، ادم و تورم لب ها و سوزش دهان بروز می کند . تظاهرات پوستی بصورت درماتیت آتوپیک و علائم تنفسی مانند ویزینگ و یا ادم راه های هوایی دیده می شود . شوک آنافیلاکسی نیز یکی از تظاهرات نادر و در عین حال کشنده به گندم است که بصورت علائم انسداد راه های هوایی فوقانی ناشی از ادم و التهاب ،‌کاهش فشار خون و کلاپس عروقی خود را نشان می دهد .گاهی میزان آلرژن گندم جهت ایجاد آنافیلاکسی میتواند بسیار اندک بوده وحتی از طریق آغشته بودن بسیار اندک یک ماده غذایی به آرد گندم بروز می نماید. از جمله می توان به گزارش ماتسوموتو اشاره داشت که کودکی با سابقه آلرژی شدید به گندم معرفی می نماید که بدنبال مصرف بیسکیت برنجی که تنها حدو26/0 تا 31/1 گرم به آرد گندم آغشته بوده است فرد دچار علائم شوک آنافیلاکسی می شود خوشبختانه به جز موارد نادر سیر آلرژی به گندم و غلات نهایتاً گذرا بوده و تا قبل از سن بلوغ پایان می یابد.

گروه دوم واکنش آلرژیک به گندم نوعی واکنش آلرژیک به گندم واکنش تاخیری نسبت به گلیادین گندم است که منجر به بیماری سلیاک می شود.

این حساسیت باعث تحریک سیستم ایمنی سلولی شده و در نهایت با تحریک سیستم ایمنی هومورال انواع اتو آنتی بادی بر ضد اجزا بدن تولید می شود و باعث بروز یک التهاب مزمن و مداوم در روده شده که با از بین رفتن پرزها ی روده در نهایت سندرم سوء جذب ایجاد می شود. علائم بیماری به صورت اسهال مزمن ،‌استفراغ ،‌اتساع شکم و عدم افزایش وزن بروز می کند. به تدریج کودک دچار آتروفی عضلات خصوصاً در ناحیه پروگزیمال بازوها و باسن می شود . کوتاهی قد و آنمی در سنین بالاتر خود رانشان میدهند. حذف گندم از رژیم غذایی باعث برگشت علایم و بهبودی بیماری می شود.

رژیم غذایی کودکان مبتلا به آلرژی غذایی

برداشتی از نهمین کنگره تغذیه وآلرژی غذائی کودکان

پروفسور محمد حسین سلطان زاده

استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

متخصص کودکان ونوزادان

طی دوره بالینی عفونی از میوکلینیک آمریکا

اهداف مداخله ی تغذیه ای در بیماران مبتلا به آلرژی غذایی پیش گیری از واکنش های آلرژیک حاد و مزمن با حذف آلرژن و اطمینان از تغذیه ی کافی در زمینه ی رژیم غذایی محدود شده است. پرهیز کامل برای آلرژی های غذایی به واسطه ی IgG و هم چنین انتروکولیت ناشی از پروتئین غذا در شیرخوران توصیه شده است. برای این پرهیز ، آموزش بیمار ضروری است. زیرا پرهیز دقیق از نظر تئوری ساده و در عمل مشکل است.

بر اساس مشاهدات ، در برخی از افراد بسیار حساس ، کم تر از یک میلی گرم شیر ، تخم مرغ یا بادام زمینی می تواند موجب بروز نشانه ها گردد، در حالی که در بعضی دیگر ، حتی مصرف بیش از 10 گرم تحمل می گردد. از سوی دیگر ، بعضی از انواع آلرژی غذایی مانند Oral allergy syndrome نیازبه حذف دقیق ندارند. بنابراین ، پزشک بر مبنای وضعیت خاص بیمار و میزان حساسیت او تصمیم گیری می نماید.

واکنشهای آلرژی غذایی معمولاً متعاقب خوردن روی می دهند. سایر راه ها از قبیل تماس پوستی یا استنشاق ، در اغلب یماران مبتلا به آلرژی غذایی منجر به بروز واکنش نمی گردد. هم چنین ، تماس با بزاق فردی که اخیراً غذای آلرژن را مصرف کرده ، ممکن است راهی برای در معرض آلرژن قرار گرفتن باشد. آلرژن ها ی غذایی که مادر مصرف می کند را می توان در شیر یافت که میتواند سبب آنافیلاکسی ، درماتیت آتوپیک مزمن و نشانه های گوارشی ( استفراغ ، اسهال ،‌تاخیر رشد و پروکتوکولیت ) گردد.

موارد پرهیز دقیق برای مادر عبارتند از : شیرخواری که به آلرژن موجود در شیر مادر واکنش حاد نشان داده است ، واکنش آنافیلاکتیک شدید به ماده ی غذایی که شیر خوار خورده است ، نشانه های مزمن به ماده ی غذایی که مادر به مقدار کم مصرف کرده است یا واکنش به غذایی که اغلب سبب واکنش های شدید شده و مادر به مقدار زیاد با غذاها آن را مصرف می کند ( مانند ماهی و بادام زمینی ) .

مصرف کمتر مواد آلرژن توسط مادر یا استفاده از شکل های پخته شده ی آن ها در مواردی که شیر مادر خوار قبل از تشخیص آلرژی غذایی نشانه های مزمن نداشته یا کاهش مصرف آلرژن توسط مادر منجر به بهبود نشانه ها ی مزمن خفیف می گردد، توصیه می شود.

اداره ی تغذیه ای آلرژی غذایی به برنامه ریزی دقیق برای اطمینان از جایگزینی مناسب ماده یا مواد غذایی حذف شده نیاز دارد. با شروع حذف مواد غذایی باید مواد جایگزینی مغذی توصیه شوند. هم چنین ، برای اطمینان از پذیرش این منابع جایگزین و ورود آن ها به رژیم غذایی ، پی گیری ضروری است.

محدودیت های رژیم غذایی ثانویه به آلرژی غذایی می تواند موجب تاخیر رشد و یا کمبود ریز مغذی ها (‌ویتامین ها ، مواد معدنی ، عناصر کمیاب ) و درشت مغذی ها ی خاص (‌پروتئین ، چربی ،‌کربوهیدرات ها )‌گردد. بر اساس مطالعات ،‌این کودکان در مقایسه با کودکانی که آلرژی غذایی ندارند، دریافت کم تری از ریزمغذی ها / درشت مغذی ها و انرژی کلی داشته و باید به دقت پایش رشد شوند.کودکان مبتلا به آلرژی غذایی در معرض خطر دریافت ناکافی انرژی به دلیل جایگزینی نامناسب در رژیم حذف مواد غذایی آلرژن ( Elimination diet )  است. به علاوه مشکلات تغذیه ای مانند تنفر از غذا و محدودیت پذیرش انواع گوناگون غذا ممکن است دراین کودکان روی داده و منجر به دریافت کم انرژی و مواد مغذی گردد. برخی از موارد آلرژی غذایی از قبیل گاستروانتریت و ازوفاژیت ائوزینوفیلیک آلرژیک اغلب با بی اشتهایی و زود سیر شدن همراهند که بالقوه سبب کاهش دریافت انرژی می گردد.

نیاز انرژی تخمین زده شده در آن هایی که آلرژی غذایی دارند معمولاً مشابه سایرین است. یک مورد استثنا ، بیماران مبتلا به درماتیت آتوپیک متوسط تا شدید است که ممکن است به دلیل اتلاف از سد پوستی صدمه دیده ، نیاز بیشتری به پروتئین و انرژی داشته باشند.

انرژی رژیم غذایی از 3 گروه اصلی درشت مغذی ها شامل پروتئین ها ، کربوهیدرات ها و چربی ها تامین می گردد. بازه ی توزیع قابل قبول درشت مغذی ( Acceptable Macronutrient Distribution Ranges , AMDR ) ، میزان دریافت از یک منبع انرژی خاص است که با کاهش خطر بیماری مزمن و تامین دریافت مواد مغذی ضروری همراه است و به صورت درصد دریافت کل کالری بیان می گردد ( جدول 1 )

 

 

سن	کربوهیدرات	پروتئین	چربی
3-1 سال	65-45	20-5	40-30
18-4 سال	65-45	30-10	35-25
18سال<	65-45	35-10	35-25

در ارزیابی تغذیه ای و توصیه های تغییر رژیم غذایی باید برای اطمینان از دریافت و توزیع مناسب کربوهیدرات ها ، پروتئین ها و چربی ها ، مصرف درشت مغذی ها را در نظر داشت. ایجاد توازن تغذیه ای و هم چنین ، بر آوردن دریافت تغذیه ای توصیه شده اغلب چالش پس از حذف مواد غذایی است.

بسیاری از منابع خوب پروتئین شامل شیر ، تخم مرغ ، سویا ، ماهی ، صدف، بادام زمینی و بادام درختی از آلرژن های شایع هستند. زمانی که منابع پروتئینی با کیفیت از رژیم غذایی حذف می گردند، باید رژیم غذایی به دقت برنامه ریزی شود. مواردی از کواشیورکور و کوتاهی قد متعاقب حذف پروتئین ، بدون جایگزینی مناسب گزارش شده اند.

علاوه بر دریافت کلی انرژی ، باید به کمیت و کیفیت پروتئین رژیم غذایی نیز توجه شود. اگر دریافت انرژی کافی نباشد ، اسید های آمینه ی آزاد برای انرژی اکسیده شده و مقدار کم تری برای مسیر های سنتتیک و آنابولیک باقی می ماند.

حدود 70-65% دریافت پروتئین باید از منابع با ارزش بیولوژیک معمولاً منابع حیوانی که دارای مجموعه ای کامل از اسید های آمینه است باشد.محصولات حیوانی برای تامین پروتئین مطلوب ضروری نیستند ، اما اغلب منابع گیاهی مانند مغزها از این نظر کمل نیستند.

چربی های رژیم غذایی منبع مهم انرژی هستند ، در انتقال ویتامین های محلول در چربی نقش دارند و دو اسید چرب ضروری آلفا- لینولئیک اسید (ALA) و لینولئیک ( LA) را تامین می کنند. خطر کمبود اسید های چرب ضروری ، ویتامین E و انرژی ، زمانی که دریافت چربی کم تر از 20% دریافت کل انرژی رژیم غذایی باشد روی می دهد. کمبود  اسید های چرب ضروری نادر است. LA در اغلب رژیم های غذایی وجود دارد اما بیشتر در غذاهای آلرژنیک یافت می شود. زمانی که چربی و اسیدهای چرب ضروری تامین نگردد ، معمولاً روغن های نباتی به رژیم غذایی افزوده می شود. افزودن چربی هایی که بیش تر Monounsaturated  و Polyunsaturated هستند و آن هایی که حاوی حداقل 10% اسد های چرب ضروری هستند ارجح است.

کربوهیدرات ها منبع انرژی هستند و بسیاری از ویتامین ها ، مواد معدنی و عناصر کمیاب را تامین می کنند . اطمینان از دریافت تمام مواد مغذی ضروری پس از حذف مواد غذایی ضروری است و باید جایگزینی مناسب انجام شود. زمانی که اصلاح برنامه ی غذایی برای بر آورده کردن نیاز به ویتامین ، مواد معدنی و عناصر کمیاب کافی نباشد ، دادن مکمل ضرورت دارد. گرچه ممکن است این مکمل ها حتی آن هایی که برچسب فاقد آلرژن دارند، دارای مواد غذایی حذف شده از رژیم کودک باشند.

رشد کودکان شاخص حساس دریافت کافی پروتئین و انرژی است. وزن ، حساس ترین اندازه گیری برای دریافت کافی انرژی است و زودتر و بیش از قد ،‌ تحت تاثیر کمبود انرژی قرار می گیرد. کمبود مزمن انرژی یا کمبود پروتئین رژیم غذایی بر قد تاثیر می گذارد. بررسی روند رشد روی منحنی رشد حائز اهمیت است. کودکان دچار آلرژی غذایی بیش تر در معرض خطر اختلال رشد هستند.

رژیم های حذف مواد غذایی (Food elimination Diet ) جزء ضروری اداره ی بیمار دچار آلرژی غذایی هستند. نباید بر اساس روش های تشخیصی غیر معتبر ، اقدام به حذف غذاها نمود . این رژیم باید تحت نظارت دقیق انجام شود تا از تامین تغذیه ی کافی اطمینان حاصل شود. این مسئله به خصوص در کودکان که کمبود تغذیه ای بر رشد و تکامل آن ها تاثیر می گذارد اهمیت دارد. ریکتز ، کمبود ویتامین و مواد معدنی و تاخیر رشد از عوارض این رژیم هستند.

آلرژن های غذایی شایع اوایل کودکی شیر گاو ، تخم مرغ ، گندم ، سویا و بادام زمینی هستند. مبتلایان به آلرژی به پروتئین شیر گاو به خصوص کودکان ، در معرض خطر کمبود ویتامین D و کلسیم هستند. زیرا شیر منبع اصلی چربی ، پروتئین ، کلسیم و ویتامین D است و ویتامین B12 ، ویتامین A، پانتوتنیک اسید (‌ویتامین B5) ، ریبوفلاوین و فسفر را تامین می کند.

مادرانی که به شیرخوران مبتلا به این آلرژی شیر می دهند، باید از مصرف پروتئین شیر گاو پرهیز نمایند زیرا پروتئین های ایمونولوژیک رژیم غذایی مادر در شیر او یافت شده اند. در این موارد ، باید کفایت تغذیه ای رژیم مادر بررسی شده و روزانه 1000 میلی گرم مکمل کلسیم دریافت کند. ممکن است تجویز مکمل ویتامین پره ناتال مفید باشد.

در شیر خشک خواران مصرف شیر خشک کاملاً هیدرولیزه  (  Extensively hydrolyzed formula, Ehf ) توصیه شده است زیرا بیش از 90% آن را تحمل می کنند. استفاده از شیر خشک بر پایه ی اسید آمینه ( Amino acid based formula ) در این موارد توصیه شده است: شیر خواران دارای حساسیت به واسطه ی IgE به شیر گاو و در معرض خطر زیاد آنافیلاکسی ، هر بیمار دچار ازوفاژیت ائوزینوفیلیک و شیرخوارانی که با وجود مصرف EHF نشانه هایشان تداوم یافته است. شیرهای مصنوعی نسبتاً هیدرولیزه  ( Partially hydrolyzed formula ) هیپو آلرژنیک تلقی نشده و انتخاب مناسبی برای این شیرخوران نیستند. گرچه شیرخشک سویا در حدود 85% موارد آلرژی شیر گاو به واسطه ی IgE تحمل می شود اما نباید در 6 ماه اول زندگی مصرف شود. شیوع ازدیاد حساسیت به سویا و شیر گاو در موارد Non- IgE mediated  از جمله سندرم انتروکولیت تا 60% است. از سوی دیگر ، در شیرخورانی که خطر آلرژی بالا است، سویا انتخاب خوبی برای پیش گیری از آتوپی نیست. باید در نظر داشت که تا 92% آن هایی که به پروتئین شیر گاو آلرژی دارند، به شیر بز نیز واکنش نشان می دهند.

گندم علاوه بر کربوهیدرات ، بسیاری از ریز مغذی ها را نیز تامین می کند. در موارد آلرژی به گندم ، مواد غذایی زیادی از رژیم حذف می شود. بیست درصد آن هایی که آلرژی به غلات دارند، ممکن است به غله ی دیگری نیز واکنش نشان دهند. بنابراین ، جایگزینی این محصولات باید بر مبنای تحمل بیمار باشد. تخم مرغ دارای پروتئین ، ویتامین B12 ، ریبو فلاوین ، اسید پانتوتنیک ، بیوتین و سلنیوم است. بسیاری از غذاها از جمله شیر ، سویا ، گوشت ، ماهی و طیور مواد مغذی موجود در تخم مرغ را تامین می کنند . معمولاً تخم مرغ رژیم غذایی سهم عمده ای در دریافت روزانه ندارد . بنابراین ، پرهیز از آن تاثیر منفی در دریافت تغذیه ای ندارد.

سویا حاوی پروتئین ، تیامین ، ریبوفلاوین ، پیریدوکسین ، اسید فولیک ، کلسیم ، فسفر ، منیزیم ، آهن و روی است. با توجه به این که مقدار آن در رژیم غذایی کم است ، حذف آن به جز مواردی از قبیل آلرژی هم زمان به شیر و گیاه خواری به راحتی قابل جایگزینی می باشد. بر اساس مطالعات اغلب موارد آلرژی به سویا ، می توانند روغن سویا و لسیتین سویای تصفیه شده را تحمل کنند.

بادام زمینی ، بادام درختی ، ماهی و صدف شایع ترین مواد غذایی آلرژن در بالغین هستند. با وجودی که این ها ، ارزش غذایی زیادی دارند ، اما به مقدار زیاد در رژیم غذایی مصرف نمی شوند. گرچه بر آورده کردن نیاز های غذایی در آلرژی های غذایی متعدد ، مشکل تر است.

کولیک

برداشتی از نهمین کنگره تغذیه وآلرژی غذائی کودکان

پروفسور محمد حسین سلطان زاده

استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

متخصص کودکان ونوزادان

طی دوره بالینی عفونی از میوکلینیک آمریکا

کولیک در معنای لغوی از کلمه ی یونانی Kolikos ( منشعب از کلمه کولون ) حاصل می شود. تعریف آن بر مبنای معیار های Wessel صورت می گیرد که عبارت است از قانون 3 یعنی: گریه ی بیش از 3 ساعت در روز ، بیش از 3 روز در هفته و به مدت بیش از 3 هفته ، البته قانون آخر در حال حذف شدن است زیرا والدین معمولاً 3 هفته صبر نمی کنندو زودتر از آن شیر خوارخود را نزد پزشک می آورند. به علاوه سه معیار وسل ، بعضی از پزشکان تشخیص کولیک رابر مبنای سه معیار از 5 معیار ذیل مطرح می نمایند:

1) حمله ای بودن : شیر خوار در حین آغاز کولیک ممکن است خوشحال ، ناآرام ، در حال تغذیه و یا حتی خواب باشد و به طور ناگهانی و حمله ای دچار علائم می شود که اغلب این حملات در ساعات عصر روی می دهد.

2) از لحاظ کیفیت گریه ، از گریه های معمول متفاوت و بلندتر بوده و ماهیت فریاد و دیسترس زا برای والدین دارد.

3) همراه هیپرتونی و انقباض عضلات شکم و جمع کردن دست و پا و اتساع شکم است.

4) غیر قابل کنترل می باشد ولی ممکن است با گاز یا مدفوع برطرف شود.

5) همراه با واکنش های اتونوم عروقی از جمله فلاشینگ می باشد.

شیوع کولیک در شیرخوران بین 8 تا 40 % بوده و در فرزند اول خانواده و برادر و خواهر های شیر خوران مبتلا به کولیک ، در کشور های صنعتی و نژاد سفید و مناطق دور از استوا و همراه مشکلات روحی روانی در خانواده به ویژه مادر شایع تر است.

اتیولوژی :

عوامل متعددی در بروز کولیک موثرند که عبارتند از عوامل گوارشی : از جمله آلرژی به پروتئین شیر گاو ، عدم تحمل لاکتوز ، عدم تحمل به آبمیوه ، ایماچوریتی روده و جذب ناقص کربوهیدرات ها در روده باریک و لذا افزایش تولید گاز ، افزایش پریستالتیسم روده ، تغییر در میکروفلور روده ، عدم تحمل به برخی غذاها ، عوامل بیولوژیک از جمله تکنیک تغذیه مثلاً تغذیه بیش از حد یا کمتر از حد ، عدم گرفتن آروغ کودک و بلع هوا ، افزایش ترشح سروتونین ، تماس با دود سیگار و عوامل روانی اجتماعی از جمله طبیعت و خلق و خوی خانواده ، تنش و استرس یا دپرسیون مادر یا پدر ، به علاوه اشکال در تکامل خواب و بیداری و برقراری ارتباط با محیط و هیپر آلژی و یا آلودینی را نیز باید در نظر داشت.

ارزیابی و درمان :

باید توجه داشت گریه ی شدیدی و طولانی شیر خوار علاوه بر کولیک ممکن است علل متفاوت بسیاری داشته باشد. لذا رد این علل قبل از گذاشتن تشخیص کولیک در شیرخوار ، ممکن است ضروری یا لازم باشد.

برخی از این علل عبارتند از : افزایش مصرف داروهایی از جمله سودوافدرین یا فلوکستین توسط مادر شیرده ، وجود جسم خارجی در چشم ، خراش قرینه یا گلوکوم ، اوتیت مدیا ، برفک دهان ، نارسایی قلبی و آنومالی های قلبی منجر به آنژین صدری ، علل گوارشی از جمله انواژیناسیون ، یبوست ، گاستروآنتریت هرنی انگوینال ، ریفلاکس گاستروازوفاژینال ، ولولوس علل ژنیتویوریناری مثل عفونت ادراری ، انسداد سیستم ادراری ، زخم مه آ ، تورشن بیضه یا تخمدان ، علل اسکلتی از جمله شکستگی استخوان ، استئومیلیت ، علل عصبی از جمله صدمه به سر ناشی از Child abuse  و یا Shaken baby syndrome ، میگرن شیر خوارگی ، مننزیت .

ارزیابی بالینی

معاینه بالینی کامل جهت رد علل بالا لازم است . رشد و رژیم شیرخوار ، وضع دفع مدفوع و ادرار و پاترن خواب وی باید ارزیابی شود ، وضعیت اجتماعی و تعامل بین والدین و والدین با کودک مهم است.

هفت سوال اساسی باید از والدین پرسید:

1) گریه چه زمانی و چه مدت روی می دهد؟

2) شما در برخورد با این گریه چه می کنید؟

3) صدای گریه چگونه است ؟

4) کودک را چگونه وبا چه تغذیه می کنید ؟

5) چه احساسی از گریه ی بچه دارید ؟

6) میزان تاثیر کولیک بر خانواده چقدر بوده است ؟

7) تئوری شمادر مورد علتت گریه ی بچه چیست ؟

درمان :

به طور خلاصه شامل مراحل زیر می باشد:

1)    دادن آرامش به والدین

2)    رد بیماری های ارگانیک

3)    تغییر روش نگهداری بچه مثل راه بردن – بغل کردن

4)    استفاده از موسیقی – سوار کردن به اتومبیل

5)    استراحت دادن به مادر

6)    قطع مصرف فنوباربیتال – دی سیکلومین – الکل

7)    قطع شیر گاو از رژیم مادر

8)    پاسخ فوری اطرافیان به گریه شیرخوار

9)    استفاده از پروبیوتیک ها

باید دانست که کولیک به طرز اسرار آمیزی پایان می یابد ، همان گونه که آغاز شده بود. علائم در 60% شیرخواران تا سه ماهگی و در 90-80% تا 4 ماهگی بهبود می یابد.

دیابت نا علاج ولی قابل کنترل

پروفسور محمد حسین سلطان زاده

استاددانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

طی دوره بالینی عفونی از میوکلینیک آمریکا

www.professorsoltanzadeh.com

دیابت یکی از بیماری های مهم متابولیک تلقی می گردد که با علایمی شامل اختلال در متابولیسم قندها ، چربی ها و پروتئین ها همراه بوده و به صورت بالا بودن قند خون یا عدم پاسخ بافت ها به انسولین خود را نشان می دهد.

از جمله عوارض دراز مدت دیابت می توان به آسیب شبکیه چشم که به نابینایی مطلق دو درصد بیماران طی مدت 15 سال و اختلال جدی بینایی در ده درصد بیماران می انجامد ، نارسایی کلیه که مرگ 10 الی 20 درصد بیماران دیابتی را در پی دارد ، بیماری های قلبی و سکته قلبی که موجب مرگ 50 درصد بیماران دیابتی می شود و وسکولوپاتی و نیز نوروپاتی ها که به قطع پای بسیاری از بیماران دیابتی منجر می گردد اشاره نمود. در کنار عوارض کوتاه مدت و در نظر داشتن این حقیقت که در اکثر موارد، بیماری دیابت چند سال قبل از بروز علائم شروع می شود و در زمان تشخیص بیماری ، روند ایجاد عوارض از قبل شروع شده است ، مجموعاً تصویر هراس انگیزی از این بیماری ایجاد می نماید.

هر چند در حال حاضر بیماری دیابت در همه جای دنیا به عنوان یک معضل مطرح می شود ، اما در کشور ما این بیماری ناشی از عواملی است که اتفاقاً قابل کنترل و جبران است ، بی اطلاعی و تاخیر در شناسایی عوامل خطر مثل چاقی و تغذیه نامناسب،نبود تحرک و مصرف دخانیات در کنار استرس و اضطراب سبب شده آمار این بیماری در ایران رشد صعودی داشته باشد.

سرعت پیشرفت دیابت در خاورمیانه و از جمله در کشور ما ، بیشتر از میانگین جهانی عنوان می شود. کارشناسان اقدامات انجام شده در ایران به منظور مهار روند گسترش بیماری دیابت را خوب ارزیابی می کنند، اما با وجود تمام اقدامات صورت گرفته بر اساس بررسی ها میزان رشد بیماری دیابت در کشور روند صعودی داشته است.

در آمار سال 1985 تعداد مبتلایان به دیابت حدود 30 میلیون نفر اعلام و سازمان جهانی بهداشت در سال 1991 از یک اپیدمی آشکار دیابت در میان بزرگسالان در جهان خبر داده بود و آمار کنونی ، صحت این موضوع را اثبات می کند.

محدودیت های واکسیناسیون در کودکان مبتلا به آلرژی غذائی

پروفسور محمد حسین سلطان زاده

استاددانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

طی دوره بالینی عفونی از میوکلینیک آمریکا

www.professorsoltanzadeh.com

کنتم خیر امته اخرجت لی الناس تامرون بالمعروف وتنهون عن المنکر وتومنون بالله، ال عمران 109

         •شما بهترین امتی هستید که برای اصلاح جان مردم بر انگیخته شده اید .

         • تا مردم را به کارهای نیک تشویق کنید واز انجام کارهای زشت باز دارید وبه خدا ایمان بیاورید

 

       • در تاریخ پزشکی :

       •پیشگیری از بیماریها ی تهدید کننده زندگی به وسیله واکسیناسیون کاری بزرگ وقابل ملاحظه است

در تاریخ پزشکی در قرن دهم  در مورد واکسیناسیون ذکر میشود که رازی دانشمند ایرانی دلهره شدیدتری نسبت به سرخک به آبله داشته است. بیش از چهل سال قبل هم گفته میشود  که سرخک در حال حاضر مشکل بزرگی است ودر حدود 10 در صد از مبتلایان به سرخک به عفونت گوش و5 درصد پنومونی وکمتر ازیک درصد ادم مغزی یا کاهش شنوائی وکری مبتلا میشوند  درسال 1963 واکسیناسیون بر علیه بیماری انجام وامروزه درحال ریشه کن شدن میباشد وبعضی از پزشکان اصلا سرخک نمی بینند وآبله درسال 1977 ریشه کن شده است وفلج اطفال درحال ریشه کن شدن میباشد وسل TBکه زمانی درحال ریشه کن شدن بود مجددا افزایش یافته است

•   درحال حاضر حدود 16 بیماری واکسیناسیون به طور روتین انجام میگردد-DPT-Polio-HIb-HAV –HBV-MMR-Rotavirus-Varicella-Pneumoccocal-Meningoccocal-Influenza-(HPV)-Human Papilomavirus in girl 11 -12 yrs old

ترکیب واکسن

ترکیب جسم کامل میکرواورگانیسم کشته شده : IPV یاواکسن ترریقی فلج اطفال ، سیاه سرفه

ویروس یا باکتری زنده ضعیف شده: واکسن سرخک ،  سرخچه  ، اوریون ویا واکسن خوراکی فلج اطفال OPV

توکسوئید تهیه شده از اگزوتوکسین باکتری  : واکسن کزاز ،  دیفتری

جزئی از میکرواورگانیسم  : واکسن اسلولار Acellular سیاه سرفه ، آنتی ژن سطحی ویروس هپاتیتB

HBsAg

پلی ساکارید کپسول باکتری : واکسن پنوموکوک ، مننگوکوک ، هموفیلوس آنفلوآنزا تیپ b ویاNA D میکرواورگانیسم  نوع جدیدی از واکسن آنفلوآنزا

عوارض واکسن

ADVERSE EVENTS

       •تجویزهر واکسنی ممکن است با ریسک یا عوارضی همراه باشد

       •شایع ترین راکسیون عبارت است از :

       •قرمزی یا درد ناحیه تزریق است

       •نشانه های غیر اختصاصی ژنرالیزه :

       •بیحالی ، بیقراری

•       افزایش درجه حرارت

کنتراایندیکیشن  معمولی واکسن ها:

• واکسیناسیون در صورت عفونت حاد باید  به تعویق افتد عفونت های خفیف بدون تب مانع واکسیناسیون نمی شود.
• واکسن های زنده بطور روتین نباید به خانم حامله تجویز گرد د

واکسن های زنده در موارد زیر نباید تجویز گردد

• بیمارانی که کورتیکوستیروئید با دوز بالا مصرف می کنند مثلا پردنیزولون 2 میلی گرم پر کیلو بیش از یک هفته ، درمان با ایمونوساپرسیو شامل اشعه درمانی یا کموتراپی
• بیمارانی که از بیماری بدخیم رنج می برند  مثل لنفوم ، لوسمی ، بیماری هوچکین یا سایر تومور های سیستم رتیکولوآندوتلیال
• بیماران با اختلالات مکانیسم های ایمنی برای مثال هیپوگاماگلوبولینمی   ،  واکسن های زنده باید تا 3 ماه بعد از قطع استیروئید و6 ماه بعد از قطع کموتراپی به تعویق افتد
• بعضی از واکسن های زنده شامل مقدار کمی آنتی بیوتیک مثل پنی سیلین ، نئوماسین ، پلی میکسین ، میباشد این گونه واکسن ها نباید به افرادی که حساسیت به پنی سیلین دارند تجویز گردد .
• واکسن های زنده ویروسی نباید به کسانی که تزریق ایمونوگلوبولین داشته اند تا 3 ماه تجویز گردد
• به کسانی که HIV  مثبت دارند واکسن های زنده ویروسی نباید تزریق گردد

False contraindications to vaccination

در موارد زیر نباید واکسیناسیون به تعویق افتد :

*سابقه فامیلی هر نوع راکسیون متعاقب واکسیناسیون

* سابقه فامیلی تشنج

* بیماری شبه سیاه سرفه، سرخک ، سرخچه یا اوریون

* نارسی Prematurity  واکسیناسیون نباید به تعویق افتد

* شرائط استیبل نورولوژیکال مثل CP  وسنندرم داون

* تماس با بیماری که از بیماری عفونی رنج می برد

* کودکی که مادرش حامله است

* سابقه زردی در موقع تولد

* وزن کم در کودکی که کودک سالم است.

آنافیلاکسی

مهمترین وزودرس ترین راکسیون واکسیناسیون عبارت است از آنافیلاکسی که شیوع آنافیلاکسی 1-3 مورد در میلیون می باشد وافرادی که واکسیناسیون انجام میدهند باید بتوانند بین : آنافیلاکسی ، تشنج  وFainting را تشخیص افتراقی بدهند

آلرژی به تخم مرغ و جوجه

که به هیپرسنسیتیویتی IgE تعریف میشود نشانه های زیر ایجاد مینمایند :

کهیر ، التهاب  دهان وحلق ، اشکال در تنفس  و هیپوتانسیون

آلرژی به جوجه مربوط به گوشت جوجه است .

آلرژی به تخم مرغ Egg Allergy یکی از شایع ترین آلرژی غذائی Food Allergy است  با شیوع 1-3 درصد در کودکان کمتر از 3 سال میباشد .

واکسن ها دارای کمی پروتئین تخم مرغ میباشند که عامل راکسیون هیپرسنسیتیویتی در بعضی از کودکان آلرژی به تخم مرغ میباشند که با واکسن های مختلف متفاوت است

واکسن تب زردYellow fever vaccine

 که در جنین جوجه رشد داده میشود ممکن است علت آلرژی به جوجه یا تخم مرغ باشد و بطور روتین نباید در افرادی که به تخم مرغ یا جوجه حساسیت دارند تجویز گردد وباید به متخصص آلرژی مشاوره گرددامکان انجام واکسیناسیون بعد از ارزیابی دقیق ، تست های پوستی و Graded challenge و Desensitization  ممکن میگردد.

واکسن هاری Rabies vaccine (RabAvert)

       •که روی جنین جوجه کشت داده میشود. احتیاطات لازم در مصرف واکسن هاری باید به کاربرد پروتئین تخم مرغ درواکسن هاری نوع Imovax وجود ندارد ومی توان آن را بکار برد.

       •سایر عوارض  به مربوط به ایمونیزاسیون اختصاصی شامل:

       •آنافیلاکسی به Vaccine components  یا

•       Stabilizing agents

       •نمونه این راکسیون ها شامل :

       •آنافیلاکسی توکسوئید کزاز

       •آنافیلاکسی ژلاتین درMMR

 

MMR vaccine

       •آنافیلاکسی بعد از واکسن سرخک نادر است

       •در هردوگروه هیپرسنسیتیویتی به تخم مرغ وآن ها که سابقه الرژی به تخم مرغ داشتند گزارش شده است

       •ممکن است مربوط به سایر ترکیبات مثل نئومایسین باشد

       •مقدار پروتئین تخم مرغ درMMRبه نظر میرسد برای ایجاد آلرژی ناچیز باشد

 

Rotavirus Vaccine

       •در آمریکا در سال 1998 واکسن تتراوالان Rostashield خوراکی داده شد

       •اما مشاهده کردند ریسک انواژیناسیون دارد لذا در سال 1999 متوقف گردید

       •در سال 2006 واکسن تتراوالان به نام :

•       Rotateq ( RV5) تهیه شد که در 3 دوز خوراکی توصیه گردید

       •در سال 2008 واکسن خوراکی دیگری به نام :

       •Rotarix (RV1) تهیه گردید توصیه گردید در 2 دوز تجویز گردد

       •هیچ کدام از این 2 واکسن انواژیناسیون مشاهده نگردید

       •واکسن خوراکی روتاتک در 2-4-6 ماهگی

       •واکسن خوراکی  روتاریکس در 2-4 ماهگی توصیه شده است

•       در نوزادان نارس هم توصیه شده است

Thimersol a Mercury-containing preservative

       •Thimerosalشامل مس محافظ که سابقا جهت پیشگیری آلودگی عفونت های باکتریال وقارچی بکار می بردند

•       Thimersolبه عنوان محافظ در واکسن های Hib&DTaP & HBVبکار می بردند

       •انجمن پزشکان کودکان آمریکا بخاطر مسمومیت های بالقوه وهیجان  های ایجاد شده در والدین واکسن های جدید بدون Thimersol میباشد توصیه نمودند

قاتل خاموش با سرما می آید!

پروفسور محمدحسین سلطان زاده

استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

متخصص کودکان ونوزادان

طی دوره بالینی عفونی از میوکلینیک آمریکا

آرام از لای در نیمه باز به داخل اتاق می خزد. صاحبخانه بی خبر از آنچه در اطرافش می گذرد ، خوابیده است. بی صدا جلو می رود و دست هایش را می اندازد دور گردن مرد.کارش را خوب بلد است.آن قدر ادامه می دهد تا مرد بی هوش شود.اگر بمیرد هم مهم نیست،چون قاتل، حرفه ای است و هیچ رد پایی از خودش بر جا نمی گذارد!

بر اساس آمار های پزشکی قانونی،«قاتل خاموش» در سال 1390 جان 965 نفر را گرفته است و همچنان به کار خود ادامه می دهد. به این راحتی ها نمی شود به دامش انداخت،چون بی رنگ، بی بو و بی طعم است و از آنجا که در هوا پخش می شود،بعد از ارتکاب قتل، نمی شود دستگیرش کرد!

گاز منواکسیدکربن گازی سبک تر از هواست که قابلیت انتشار بالایی دارد و به همین دلیل به سرعت در تمامی نقاط یک فضا متراکم می شود.

از آنجا که این گاز،میل ترکیبی فوق العاده با هموگلوبین خون دارد(250 برابر میل ترکیبی هموگلوبین با اکسیژن ) مانع رسیدن اکسیژن به بافت های بدن می شود.

هموگلوبین وظیفه دارد به وسیله پیوند موقت با اکسیژن، آن را تا سلول های مختلف بدن حمل کند، اما وقتی منواکسیدکربن در هوا باشد،اکسیژن در رقابت با آن شکست می خورد و این، گاز کشنده است که با هموگلوبین همراه می شود و به سلول ها حمله می کند.

نرسیدن اکسیژن به اعضای حیاتی بدن مثل مغز و قلب ،کار آنها را مختل می کند و منجر به فلج شدن سلسله اعصاب می شود که قدرت هر اقدامی را از شخص مسموم می گیرد. شاید مرگ دردناکی که در پی این فرایند می آید،یک بار دیگر ما را به تامل در روش های پیشگیری از حوادث مشابه وا دارد.

در آستانه فصلی سرد

هر سال در آستانه فصل سرما،کارشناسان به هشدار درباره مرگ های ناشی از مسمومیت با گاز منواکسیدکربن می پردازند،چرا که در این موقع از سال،آمار مربوط به آن به شکل قابل توجهی بالا    می رود. این آمار در سال گذشته با رشد 23 درصدی همراه بود و از 782 مرگ ثبت شده در سال 1389 به 965 نفر در سال 90 رسید.

بر اساس آمارهای سازمان پزشکی قانونی در ده سال گذشته،بیشترین آمار مرگ ناشی از مسمومیت با گاز در سال 1386 ثبت شده است. پس از آن در سال های 1387 و 1388 شاهد کاهش قابل توجه مرگ ناشی از گاز گرفتگی بودیم،اما در سال های 1389 و 1390 دوباره آمار مرگ بعد از مسمومیت با منواکسیدکربن افزایش یافت. این گاز در 5 سال گذشته جان 4 هزار و 400 شهروند را گرفته است.

چگونه تولید می شود؟

به گزارش پایگاه سلامت،سوختن ناقص هر نوع سوخت آلی باعث تولید گاز منواکسیدکربن می شود و در نتیجه هر نوع وسیله ای که در آن فرایند سوختن اتفاق بیافتد، می تواند یک تولید کننده بالقوه این گاز به حساب بیاید.

شعله ای که به جای رنگ آبی ، با رنگ زرد بسوزد، باعث سوخت ناقص و در نتیجه تولید این گاز خطرناک می شود.

بر اساس اعلام سازمان آتش نشانی و خدمات ایمنی تهران ،سوختن کامل گاز زمانی انجام می شود که اکسیژن کافی داشته باشد،در اغلب دستگاه های گرم کننده ، هوای مورد نیاز باید از خارج از محیط تامین و گاز های مضر ناشی از سوختن مانند گاز کربنیک و منواکسیدکربن در خارج از محیط تخلیه شود.

در وسایل گرمازای دودکش دار،در صورتی که دودکش بدون نقص باشد،عمل تهویه (ورود اکسیژن لازم و تخلیه گازهای مضر) به خوبی از طریق آن انجام می شود ، اما در وسایل گرمازا با شعله باز و بدون دودکش ، این شرایط فراهم نیست، به این ترتیب این وسایل،اکسیژن لازم را برای سوختن از همان محیط می گیرند و طبعا گازهای مضر حاصل از سوختن را نیز به همان محیط بر می گرداند که با توجه به سرمای هوا و بسته بودن راه های تهویه هوا مثل پنجره ها،دریچه های کولر  و درب ها ، عمل تهویه هوا به درستی انجام نمی شود و بر اثر سوختن ناقص و وجود گازهای مضر به خصوص گاز منواکسیدکربن در محیط ، افراد دچار مسمومیت یا به اصطلاح «گاز گرفتگی» می شوند و جان خود را از دست می دهند.

بسیاری از مردم تصور می کنند که گاز گرفتگی و ایجاد گاز منواکسیدکربن تنها بر اثر سوختن ناقص زغال چوب رخ می دهد،و به همین دلیل ، این گاز کشنده را «گاز کرسی» یا «گاز زغال» می نامند، در صورتی که این گاز بر اثر سوختن ناقص هر ماده سوختنی ممکن است ایجاد شود ، مثلا در اگزوز خودرو ها و کامیون ها ، موتورهای گازوئیلی کوچک،اجاق ها ،فانوس ها،سوختن چوب و زغال و سیستم های حرارتی.

استفاده از وسایل گازسوز و گرمایشی بدون دودکش،نقص در دودکش و نشست گاز در فضای مسکونی ، استفاده از وسایل خوراک پزی برای گرمایش ، به کارگیری روشنایی گاز به مدت طولانی به خصوص در فضای بدون تهویه ،ضعف در دودکش شومینه،معیوب بودن مشعل شوفاژ،آبگرمکن های دیواری و زمینی به ویژه وقتی که دودکش مناسب ندارند،روشن گذاشتن خودرو در پارکینگ، نبود تهویه درست و مناسب در محیط،تخلیه نشدن گازهای مضر و جایگزین نشدن هوای تازه،نقص فنی در وسایل گرمازا و نیم سوز بودن زغال چوب و نقص فنی در شبکه تهویه از مهم ترین منابع و راه های تولید گاز منواکسیدکربن در منازل و ساختمان ها به شمار می روند.

چه به روز انسان می آورد؟

علایم مسمومیت با منواکسید کربن که شایع ترین نوع مسمومیت است،تا حدی به آنفلانزا شباهت دارد،با این تفاوت مهم که در آن تب وجود ندارد.این علایم شامل سردرد،سر گیجه،تهوع و استفراغ و احتمالا درد شکمی و سپس حالت بیهوشی،تشنج و اغما است و در بیماران مبتلا به بیماری های قلبی ممکن است تشدید بیماری یک بیماری هشدار دهنده باشد.

از سایر علایم مسمومیت می توان به سفتی عضلات،افزایش تعداد تنفس،کاهش فشار خون و گاه تنگی مردمک های چشم اشاره کرد.

ااگر فردی بر اثر ابتلا به مسمومیت با گاز منواکسید کربن جان خود را از دست ندهد،ممکن است دچار مشکلات عصبی و روانی پیشرفته نظیر فلج عضوی  یا اختلال قوای مغزی شود.پژوهشگران می گویند: افرادی که از مسمومیت با گاز منواکسید کربن نجات یافته اند،ممکن است سال ها بعد به علت تخریب عضله اسکلتی از بین بروند .

محققان مؤسسه بهداشت قلب مینیاپولیس،پس از مطالعه بر روی 230 بیمار که به علت مسمومیت با منواکسید کربن  به بیمارستان مراجعه کرده بودند،دریافتند 37 درصد این اشخاص دچار جراحت عضله قلبی شده اند، به طوری که با گذشت زمان نه تنها مشکل آنها برطرف نشده،بلکه آسیب ،عمیق تر و خطرناک تر نیز شده است.

این محققان معتقدند از میان رفتن بافت عضله قلبی،می تواند در دراز مدت باعث ایست قلبی و توقف کارکرد دریچه های قلب شود. به همین دلیل آنها به تمامی افراد ی که با گاز منواکسیدکربن مسموم شده اند، توصیه می کنند برای جلوگیری از عواقب دراز مدت این مسمومیت،مرتبا وضعیت سلامت قلب خود را کنترل کنند.

چه باید کرد؟

کارشناسان سازمان آتش نشانی و خدمات ایمنی ،همواره برای پیشگیری از انتشار گاز کشنده منواکسیدکربن در محل های کار و زندگی ،توصیه هایی دارند:از بخاری های مستعمل و فرسوده بدون دودکش یا دارای دودکش نامناسب و غیر استاندارد استفاده نکنید.هرگز در فضای بسته که تهویه کافی و مناسب ندارند ، آتش روشن نکنید.

در فضای بسته گاراژ موتور خودرو را روشن نگذارید.قبل از راه اندازی وسایل گرمایشی،از سلامت مسیر دودکش ساختمان و اتصال مناسب و صحیح لوله بخاری و آبگرمکن به آن اطمینان حاصل کنید. تمامی دودکش ها باید کلاهک(وسیله انتهایی ضد باد)مناسب داشته باشند.

دودکش ها به ویژه در مورد شومینه ها هر سال باید بررسی و از دوده تمیز و از هر گونه نقص و نشت گاز حفاظت شوند. استفاده مشترک از یک دودکش بسیار خطرناک است و دودکش های فلزی باید در مسیر خود با بست های مخصوص محکم شده باشند، به نحوی که از جدا شدن اتصالات جلوگیری شود.حین ساخت و ساز از ریختن مصالح به داخل دودکش و مسدود کردن آن جلوگیری کنید.

برای گرم کردن محیط حتما از وسایل گرمازای استاندارد استفاده کنید و اجازه بدهید فرد متخصصی آنها را باز بینی و سرویس کند.شرایطی فراهم کنید تا عمل تهویه هوا در محیط آسان شود، به عنوان مثال باز گذاشتن دریچه های کولر،یک پنجره یا درب به طوری که بسته نشود،راه مناسبی برای تهویه هوا است.

هرگز از بخاری های دستی برای گرم کردن هوای حمام استفاده نکنید،چون محیط حمام کوچک است و اکسیژن محیط نیز بر اثر بخار آب به سطوح بالا رانده می شود، در نهایت بر اثر سوختن ناقص و ایجاد گاز منواکسیدکربن ،و مسمومیت قطعی خواهد بود.از وسایل پخت و پز سفری (گاز پیک نیکی )در فضای داخلی ساختمان استفاده نکنید.

راهکارهای مهندسی

در نخستین سمینار بهره وری انرژی ساختمان،ویژه مشاوران املاک تهران بزرگ و انبوه سازان بزرگ پایتخت که 18 آبان ماه 1391 برگزار شد،یکی از نکاتی که بسیار مورد توجه گرفت ،توجه به اصول ساخت تاسیسات گرمایشی ایمن در ساختمان ها به منظور بهینه سازی مصرف انرژی و جلوگیری از مرگ خاموش هموطنانمان بر اثر گاز گرفتگی بود.

در این سمینار رئیس اتحادیه کشوری مشاوران املاک،با اشاره به اینکه موضوع انرژی،مساله روز دنیاست ،گفته است :اهمیت میزان مصرف انرژی و استفاده از سیستم حرارت مرکزی در ساختمان ها باید توسط مشاوران املاک به خریداران توضیح داده شود و تا زمانی که این موارد توسط افرادی که به مردم خدمات خرید و اجاره ساختمان می دهند به تصویر کشیده نشود، این راهکارها به صورت جدی به کار گرفته نمی شود.

وی با تاکید بر اهمیت این موضوع از مشاوران املاک خواسته است با دادن مشاوره درست به خریداران، مانع از ساخت ساختمان هایی شوند که در آنها هدر رفت انرژی بالایی وجود دارد،چرا که این موضوع ،باعث افزایش خطر مرگ خاموش بر اثر استفاده نادرست از سیستم های گرمایشی مستقل می شود.

دبیر کمیته انرژی در موسسه ملی استاندارد و تحقیقات صنعتی نیز با اشاره به اهمیت استانداردهای ساختمانی در ایران گفته است :برخی از استانداردهای موجود به عملکرد لوازم خانگی باز می گردد،اما مهم ترین استانداردهای مرتبط به ساختمان های ایران ، برچسب انرژی ساختمان است که با همکاری وزارت نیرو و وزارت نفت نهایی شده است و از سال آینده اجرایی      می شود.

مصرف کمتر و زندگی ایمن تر

کارشناس مکانیک و طراح سیستم هوشمند موتورخانه ،بر ترویج فرهنگ استفاده از سیستم حرارت مرکزی به جای پکیج تاکید کرده و گفته است:استفاده از این نوع سیستم ها می تواند باعث بالا بردن راندمان موتورخانه و پایین آوردن میزان مصرف سوخت ساختمان شود.

در چند سال اخیر روش هایی در جهت به روز رسانی عملکرد موتورخانه های مرکزی طراحی شده است که منجر به کاهش مصرف سوخت و گاز می شود. به کارگیری سیستم های هوشمند موتورخانه می تواند در مقایسه با روش های مختلف بهینه سازی،هزینه بسیار پایین تری داشته باشد و نیازمند هیچ گونه تخریبی نیست.در صورت نصب این سامانه،مبالغ قبوض گاز 20 تا 60 درصد کاهش می یابد.

تاکید بر این که هم اکنون در 80 درصد آپارتمان های تهران،آب مورد استفاده در سیستم های گرمایش دارای سختی بیش از اندازه لازم است،می گوید:آب تهران 225 سختی دارد که این بالا بودن سختی آب،در سیستم های گرمایشی باعث اختلال می شود و بازدهی آنها را کاهش می دهد که منجر به مصرف سوخت بیشتر در ساختمان ها می شود.

این مشکل به سادگی و با نصب«سختی گیر»قابل رفع است،اما به این دلیل که هم اکنون انتخاب تجهیزات در سیستم های گرمایشی بدون کارشناسی لازم انجام می شودو متاسفانه اصول نگهداری و تعمیرات موتورخانه ها در کشور صحیح نیست،این مشکلات ادامه دارد.

در حالی که استفاده از پکیج در آپارتمان های با کمتر از زیر بنای 60 متر مربع ممنوع است،هم اکنون دیده می شود که این اتفاق رخ می دهد و منجر به مرگ خاموش ساکنان آپارتمان های کوچک می شود.

در بند 3 مبحث 17 مقررات ساختمان تاکید شده است که اگر ساختمان هوا بندی شد و پکیج هم وجود داشت، حتما باید دریچه هوا برای پکیج وجود داشته باشد که این به معنای ایجاد مشکل و سیستم غلط است. استفاده از پکیج در جایی مناسب است که دریچه هوای تازه وجود داشته باشد و خوابگاه هم در آن فضا قرار نداشته باشد،در غیر این صورت استفاده از پکبج در ساختمان های کوچک بدون دریچه هوا باعث مرگ خاموش خواهد شد.ایجاد دریچه نیز به دلیل باز کردن راهی برای ورود هوای سرد به ساختمان ،باعث پرت(هدررفت) انرژی در ساختمان می شود.

تدبیرهای خطرناک

باید اصول ایمنی را در ساخت و سازها رعایت کرد و به جای استفاده از شومینه،بخاری و یا پکیج در ساختمان ها ،سیستم موتورخانه مرکزی را توسعه داد.بازدهی گرمایشی شومینه ها بسیار پایین است و با توجه به این که در اتاق های کوچک ،اجازه نصب بخاری هم داده نمی شود،باید از سیستم موتورخانه مرکزی در خانه های کوچک استفاده کرد.

بسیاری از اتفاقات به این دلیل رخ داده است که منازل به دلیل مشکلات ساختاری گرمایشی ،گرم نمی شوند و ساکنان آن آپارتمان دست به کارهای خطرناک برای گرم کردن منازل می زنند.

دانستنیهای ضروری آسم و آلرژی برای کودکان

پروفسورمحمد حسین سلطان زاده

استاددانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

متخصص کودکان ونوزادان

طی دوره بالینی عفونی از میوکلینیک آمریکا

رعایت نکات زیر در مورد کودک مبتلا به آسم و آلرژی ضروری است:

*- اجتناب از حضور در محیط های آلوده بخصوص دود سیگار (لازم به ذکر است که حتی کشیدن سیگار در خارج از خانه (بالکن-زیرهود)نیز می تواند تاثیرات خود را در تشدید علایم فرزندتان بگذارد)

*- اجتناب از حضور در محیط های شلوغ و پر جمعیت

*- اجتناب از تماس با گرد و غبار و گرده گل و گیاهان بخصوص در فصل بهار

*- اجتناب از برخورد مستقیم با هوای سرد (استفاده از شال گردن در فصل زمستان که جلوی صورت و بینی را بپوشاند توصیه می گردد)

*- اجتناب از تماس مستقیم با باد کولر و پنکه

*- دیوارهای اتاق خواب کودک هفته ای یک بار با دستمال مرطوب و تمیز گردگیری و سایر وسایل روزانه گردگیری شود.

*- استفاده از فرش و گلیم و هر گونه پشمی و پرزداردر اتاق خواب کودک خودداری شود.

*- اسباب بازی های پشمی حتما هفته ای یک بار شسته شوند.(ترجیحا استفاده نشود)

*-  در صورت استفاده پتو حتما با ملحفه در قسمت زیر و رو پوشیده شود.

*- توصیه می گردد که ملحفه های کودک هر دو هفته با آب داغ شستشو شود.

*- از هر گونه بالش پشم،پر یا پنبه استفاده نشود وبه جای آن از بالش ابری استفاده شود.

*- در صورت تشدید علایم در هنگام فعالیت و بازی حتما با پزشک معالج مشورت گردد.

*- استفاده از استخر به دلیل بوی کلر ضد عفونی می تواند موجب تشدید علایم گرددد که در این صورت حتما با پزشک معالج مشورت گردد.

*- اجتناب از بوی عطر- اسپری -حشره کش - وایتکس و مواد شوینده اسیدی(در فصل خانه تکانی)استفاده از مکمل های ویتامین سی و امگا 3(روغن ماهی ) می تواند در کاهش علایم موثر باشد

*- از نگهداری حیوانات اهلی مثل سگ و گربه و خرگوش خودداری شود.

*- کودکان چاق حتما با نظر متخصص تغذیه تحت رژیم غذایی مناسب قرار گیرند

*- در بعضی کودکان آلرژی شدید نسبت به شیر گاو و فراورده های آن دیده می شود که بهتر است از شیر های حاوی پروتئین سویا(با نظر پزشک معالج) استفاده شود.

مواد خوراکی زیر می تواند موجب تشدیدعلایم گردد که بهتر است در مصرف آنها دقت لازم صورت گیرد:

مواد خوراکی با اثر حساسیتی زیاد:

- توت فرنگی

- کیوی

- بادمجان

- گوجه فرنگی

- مرکبات بخصوص نارنگی

- بادام زمینی

- کره بادام زمینی

- سس گوجه فرنگی

- شکلات - کاکائو - شیرکاکائو

- سفیده تخم مرغ

- ادویه جات

- چای – قهوه

- مواد سرخ کردنی (بهتر است غذا بصورت پخته شده یا کبابی شده باشد)

- ماهی (در صورت بروز حساسیت بهتر است حذف گردد)

- تنقلاتی مثل چیپس و پفک

- سوسیس و کالباس (بدلیل وجود مواد افزودنی و نگهدارنده)

- مواد کنسرو شده بدلیل وجود بنزوات

سبد غذایی مطلوب ایرانیان

پروفسور محمد حسین سلطان زاده

استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

متخصص کودکان ونوزادان

طی دوره بالینی عفونی از میوکلینیک آمریکا

یکی از وظایف مهم دولت ها تامین سلامت آحاد جامعه است که تامین سبد غذایی مطلوب یکی از این اولویت ها است. دولت موظف است به منظور نهادینه کردن مدیریت ، سیاست گذاری ، ارزش یابی و هماهنگی امنیت غذایی و تغذیه در کشور، سبد غذایی مطلوب را تدوین و اجرایی کند.

بر اساس قانون برنامه توسعه پنجم، سبد غذایی مطلوب ایرانیان در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با همکاری دستگاه های مسئول دیگر طراحی و تعریف شده است .

کارشناسان معتقدند، سبد غذایی خانواده باید تامین کننده نیازهای سلولی بدن باشند که این نیازها از طریق حداقل 50 ماده غذایی تامین می شود تا در نتیجه بافت و ارگانیسم های سالم و به تبع آن توانایی انجام فعالیت های لازم رابرای یک زندگی سالم ایجاد کند،این در حالی است که افزایش قیمت مواد غذایی از قبیل گوشت و لبنیات موجب حذف این اقلام از سبد غذایی برخی خانواده ها شده است.

آنان می گویند برررسی ها نشان می دهد 40 درصد افراد جامعه دچار بیش خواری و 20 درصد نیز به انواع بیماری ها مبتلا هستند و وضعیت تغذیه در هر دو بعد فقر ورفاه اسف بار است .

سبد غذایی ایرانیان

سبد غذایی مطلوب ایرانیان حاوی میزان کالری و ریز مغذی های لازم و ضروری برای هر یک از گروه های سنی است که باید به صورت روزانه مصرف شود.

وزارت بهداشت و درمان وآموزشپزشکی تعریف سبد غذایی مطلوب را مطابق قانون انجام می دهد و در صورتی که این سبد غذایی را تصویب کند،حتما دستگاه های مسئول دیگر برنامه هایی برای تامین حداقل نیازهای افراد آسیب پذیر خواهند داشت.

مطالعات وزارت بهداشت و درمان نشان می دهد،وضعیت تغذیه مردم از 5 سال پیش بهتر شده است و میزان سوء تغذیه طی این مدت نیز کاهش یافته است.

سبد غذایی مطلوب برای همه گروه های سنی شامل کودکان 1 تا 2 سال،کودکان 3 تا 6 سال،افراد 3 تا 18 سال ، ، گروه سنی 18 تا 60 سال که بزرگسال هستند و گروه سنی 60 سال به بالا که سالمندان محسوب می شوند به طور جداگانه تعریف شده است.

یک سبد غذایی جداگانه نیز برای گروه مادران باردار تنظیم شده است.قراراست این  سبد غذایی از سوی وزارت رفاه ،وزارت بازرگانی و دستگاه های مختلف دیگر اجرایی شود و علاوه بر اصلاح سرانه مصرف مواد غذایی در کشور،گروه هایی که به دلیل مشکلات مالی امکان تهیه سبد غذایی مطلوب را ندارند،مورد حمایت قرار گیرند.

بر اساس این سبد غذایی،هر فرد ایرانی باید روزانه 320 گرم نان،100 گرم برنج ، 20 گرم ماکارانی، 26 گرم حبوبات، 70 گرم سیب زمینی، 280 گرم سبزی، 260 گرم میوه ، 48 گرم گوشت قرمز ،50 گرم گوشت سفید،24 گرم تخم مرغ ، بین 225 تا 240 گرم شیر یا لبنیات،35 تا 40 گرم روغن و 40 تا 50 گرم قند و شکر مصرف کند.

این میزان تخمینی برای یک سبد غذایی مطلوب است،البته در سبد غذایی مطلوب ایرانیان که بر اساس قانون برنامه توسعه چهارم باید تا سال 1388 برای هر فرد ایرانی اجرایی می شد،جزئیات بیشتری در سبد غذایی هر فرد ایرانی از جمله میزان مصرف مغزها ،چای یا ماهی هم می آمد.

مهمترین موضوعی که در الگوی مصرف مواد غذایی ایرانیان وجود دارد و بیشترین تفاوت را با الگوی مواد غذایی مطلوب نشان می دهد،میزان بالای مصرف نان و غلات است . باید میزان مصرف گروه میوه ها و سبزی ها در کشور افزایش یابد،البته این افزایش به طور سریع اتفاق نمی افتد و نمی توان انتظار داشت که میزان متوسط مصرف میوه ها در کشور یک دفعه از 40 گرم به 60 گرم در روز افزایش پیدا کند.

بررسی سبد مطلوب غذایی

ما در بحث تغذیه جامع،دغدغه تغذیه نا کافی و نرسیدن مواد مقوی را به مردم داریم و ازاین رو به طور مرتب  هر 10 سال یک بررسی جامع الگوی مصرف برای خانوارها را انجام می دهیم که این کار مزایای زیادی در بر دارد که عبارتند ازاطلاع از وضعیت دریافت های مردم و ارتباطش با عوامل مختلف اقتصادی و اجتماعی دسترسی مردم به مواد غذایی و احتمال بروز بیماری های ناشی از کمبود مواد غذایی است .

نتایج این بررسی ها برای سیاست گذاری و برنامه ریزی های مواد غذایی آینده به مسئولان کمک های زیادی می کند،  باید  بر اساس شرایط اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی یک الگوی غذایی کافی با تعیین کفایت تغذیه ای هم برای مقادیر انرژی و هم مواد مقوی مورد نیاز که بیشتر ریز مغذی ها(ویتامین ها،املاح و عناصر فلزی)و درشت مغذی ها(پروتئین و کربوهیدرات ها)را تشکیل می دهد،در دسترس مردم قرارگیرد.

یکی از خروجی های بررسی مصرف مواد غذایی که هر 10 سال یک بار انجام می شود  ،تعیین سبد مطلوب غذایی است.

این سبد در جاهایی مختلف به شکل های مختلف تعیین می شود که ملاک آن برای گروه های سنی مختلف،گروه های جنسی مختلف،اقشار آسیب پذیر و حتی گروه های خاص است که بتوانند نیازهای فیزیولوژیکشان برای حفظ سلامت ، تامین کنند.

الگوی غذایی کم درآمدها

دسترسی به الگوی سبد غذای مطلوب از نظر ارزش تغذیه و قیمت در 4 سطح تعیین می شوند که عبارتند از:رژیم الگوی حداقل قیمت،قیمت متوسط و معمول،قیمت بالا و الگوی رژیم های غذایی در شرایط بحران(سیل،زلزله و جنگ).

الگوی غذایی که در حال حاضر مد نظر ما است،قیمت متوسط و معمول است باید سبد غذایی تعریف کنیم که در عین داشتن قیمت مناسب،نیازهای فیزیولوژیک مردم را هم تامین کند،یعنی بتواند هزینه بری کافی و لازم را داشته باشد تا اقشار متوسط و پایین جامعه بتوانند از این الگوی غذایی تبعیت کنند.

معمولا برای طبقات پایین و کم درآمد جامعه کف نیازها تامین می شود و به عنوان ابزار سیاست گذاری هم در ترسیم ردیف خط فقر می تواند قرار بگیرد که ملاک بسیار مهمی است و ابزار ارزش یابی برای عملکرد برنامه ها هم محسوب می شود.

در مورد کاربرد سبد غذایی مطلوب: کاربرد آن در دو سر طیف یعنی سیاست گذاری و تدوین برنامه در سطح کلان و هم به عنوان یک ابزار آموزش در سطح خانواده و فرد بسیار مهم است که در این رابطه بین تولید،عرضه و مصرف غذا و در جهت تامین نیازهای تغذیه ای هماهنگی هایی را ایجاد می کنیم و در این زمینه ارزش یابی عملکرد برنامه ها ،ترسیم خط فقر و شناسایی و تعیین منابع لازم برای تضمین امنیت غذایی را داریم.

ما باید بتوانیم برای همه فراد جامعه در همه اوقات و زمان ها تامین نیازهای تغذیه ای برای زندگی سالم و فعال را در همه حال داشته باشیم و برای رسیدن به امنیت غذایی باید سبد مطلوب غذایی را داشته باشیم تا بتوانیم نیازهای فیزیولوژیک مردم را تامین کنیم.

برای ترسیم این تغییر نیز الگوی مصرف را داریم،یعنی یکسری دریافت های غذایی مردم در خانوار و فقر را بدانیم،وضیعت امنیت غذایی جامعه را باید بررسی کنیم و همچنین اطلاعات افتصادی و اجتماعی را در کنارش باید داشته باشیم،یعنی عواملی که بسیار مرتبط با دسترسی و دست یابی به آن است.

تغذیه و خط فقر

نرخ مواد غذایی و تورم و خط فقر بسیار اهمیت دارد و خود این الگو سازی در بررسی مصرف مواد غذایی انجام می شود،همه اینها برای تنظیم سبد مطلوب لازم است، اما معمولا برای رسیدن واقعی به سبد غذایی 4 فصل سال را در نظر می گیریم زیرا فصول سال از نظر اقتصادی ،اجتماعی و شرایط خاک و آب خیلی مهم است،لذا با توجه به همه این عوامل سبد مطلوب نوشته و تدوین می شود.

سبد غذایی مطلوب برای کل جوامع دنیا و کشور ها به صورت مستقل ترسیم نمی شود و به صورت منطقه ای است  به عنوان مثال در کردستان که منطقه کوهستانی است و دسترسی مردم به دام بیشتر است،سبد مطلوب غذایی برای تامین پروتئین دام است و اگر جنوب کشور مد نظر باشد،باید از غذاهای دریایی استفاده شود و به همین صورت که ما در مناطق مختلف ایران که به داشتن 4 فصل معروف است زندگی می کنیم،سبد مطلوب غذایی هم بر اساس مناطق گوناگون کشور،تدوین می شود.

وظیفه انستیتو تحقیقات تغذیه این است که بررسی وضعیت غذایی مردم را انجام و الگو را شکل دهد که این کار با همکاری مراکز تحقیقاتی،مرکز آمار ایران و وزارت رفاه و تامین اجتماعی انجام می شود.

ارزش غذایی مصرف لبنیات

لبنات شامل شیر،ماست،پنیر،دوغ،کشک و خامه و گروهی از مواد غذایی است که ارزش غذایی زیادی دارند، به طوری که تقریبا تنها گروه از مواد غذایی اند که با مصرف آنها قسمت اعظم نیازهای بدن برآورده میشود.

پروتئین لبنیات به طور مرغوب و منحصر به فرد است،کلسیم مورد نیاز بدن را هم تامین و از بروز اختلالات و ضایعات استخوانی پیشگیری می کند و مصرف کافی آن در کودکان و نوجوانان نیز رشد قدی آنها را افزایش می دهد.

لبنیات همچنین بهترین منبع انواع ویتامین ها و از جمله ویتامین آ و ویتامین ب وبه ویژه ب2 هستند.

در پاسخ به این پرسش که این مواد غذایی از نظر ارزش تغذیه ای چه تفاوتی با هم دارند باید گفت شیر و ماست از نظر ارزش تغذیه ای تفاوتی با هم ندارند.

در حقیقت ماست، همان شیری است که قسمتی از قند آن تخمیر و به اسید لاکتیک تبدیل شده است.میزان ترشی ماست به مقدار این تخمیر بستگی دارد،به طوری که هر چقدر میزان بیشتری از قند ماست تخمیر شود،ماست ترش تر خواهد شد.

از آنجا که شیر هنگام تبدیل شدن به ماست حرارت می بیند و آب آن تبخیر می شود،پس یک لیوان سر خالی ماست به اندازه یک لیوان شیر ارزش غذایی دارد،اما مقدار انرژی ماست مقداری کمتر است.از سوی دیگر،کلسیم و عناصر معدنی نیز به دلیل اسید لاکتیک موجود در ماست،بهتر جذب می شوند.

در شیر 2 گروه پروتئین وجود دارد، پروتئین های محلول در آب که حدود(20درصد پروتئین شیر گاو)و پروتئین های غیر محلول در آب(حدود 80 درصد پروتئین شیر گاو).وقتی شیر به پنیر تبدیل می شود،20 درصد پروتئین مرغوب محلول در آب وارد آب پنیر می شود و در واقع از بین می رود.پس ارزش پروتئینی پنیر کمتر از شیر و ماست است اما از آنجا که فشرده می شود،معمولا کلسیم بیشتری دارد و به همین دلیل گفته می شود یک قوطی کبریت یا 30 تا 45 گرم پنیر به اندازه یک لیوان شیر دارای کلسیم است.

در گذشته آب پنیر را دور می ریختند،اما امروزه که معلوم شده است بهترین کیفیت پروتئینی را دارد، آن را خشک می کنند و پروتئین هایی که در باشگاه های بدن سازی مورد استفاده قرار می گیرد یا مکمل هایی که برای چاق یا لاغری یا برای بیماران بد حال و بستری در آی سی یو تجویز می شود، از همین پروتیئن تهیه می شود.شیر 5/2 درصد چربی و 180-170کیلو کالری انرژی دارد،اما پنیرها بسیار با هم متفاوتند و با توجه به میزان آبی که دارند،درصد انرژی و کلسیم و سایر مواد مغذی شان متفاوت است،مثلا یک قوطی کبریت پنیر سنتی با 50-40گرم وزن، معادل یک لیوان شیر انرژی دارد.

ارزش تغذیه ای گوشت

بر اساس دانش تغذیه، گروه گوشت ها شامل انواع گوشت های قرمز،سفید،ماهی،میگو و تخم مرغ می شود و تمامی افراد سالم و بالغ که مشکل خاصی ندارند و از زندگی سالم و معمولی برخوردارند،باید روزی 3 تا 4 واحد ازین گروه را در برنامه غذایی شان جای دهند.

البته توصیه های اخیر به مصرف آب پزکاملا پخته شده است،بنابراین اگر فردی روزی 3 تا 4 واحد از این گروه های غذایی را مصرف کند،می توان ادعا کرد پروتئین مورد نیاز بدن او تامین شده است.

نکته ای باید به آن اشاره کرد،این است که در صورت خوردن یک تکه گوشت قرمز متوسط در خورش ، یک واحد گوشت مورد نیاز روزانه تامین می شود.

اما بسیاری از افراد  در یک وعده یک ران  یا سینه کامل مصرف می کنند که این مقدار مرغ معادل 3 تا 4 واحد گوشت قرمز است،بنابرین  برای دریافت یک واحد پروتئین،خوردن یک تکه کوچک مرغ یا ماهی هم کافی است و به زیاده روی در مصرف نیاز نیست.

ارزش تغذیه ای انواع مواد غذایی موجود درگروه گوشت ها با یکدیگر برابر است و می توان با تنوع بخشیدن به برنامه غذایی روزانه و هفتگی،از ریز مغذی های کمتر یا بیشتر موجود در انواع خوراکی های گروه گوشت ها بهره مند شد.

در کنار گوشت ها،حبوبات قرار دارند که از نظر تغذیه ای بین گروه گوشت ها و غلات قرار می گیرند مقدار پروتئین موجود در حبوبات بسیار بالاست.

اما از آنجا که این پروتئین تمامی اسیدهای آمینه مورد نیاز بدن را تامین نمی کند،از نظر تغذیه ای پروتئین ناقصی به شمار می رود.بنابراین برای رفع این نقص ، می توان مصرف ترکیبی از غلات و حبوبات را به افرادی که از نظر مالی توانایی خرید و مصرف خوراکی های گروه گوشت ها و از جمله مرغ را ندارند،توصیه کرد.

در هرم مواد غذایی مطلوب،گوشت و انواع لبنات جایگاه ویژه ای دارند و از این رو هر فرد با توجه به سن و جنسیت خود،روزانه باید 2 تا 3 واحد شیر یا سایر لبنیات و 30 تا 35 گرم گوشت مصرف کند.

حذف گوشت،لبنیات و تخم مرغ از سبد غذایی آن هم به دلیل گرانی،بی شک مردم را با سوء تغذیه روبه رو خواهد کرد.

اگر این مواد غذایی ارزشمند به دلیل گرانی از سبد غذایی افراد نیازمند و کم بضاعت جامعه حذف شود،بی شک لطمه های جبران نا پذیری به سلامت جسم و روان آنان وارد خواهد شد.

سبد غذایی سالم

منظور از سبد غذایی مطلوب،سبد غذایی مجاز است.یعنی اینکه یک سبد غذایی سالم باید شامل چه موادی باشند؟سبدهای غذایی به چند دسته تقسیم می شوند که عبارتند از سبد غذایی کف،در شرایطی است که وضعیت تغذیه ای مردم آن قدر مطلوب و دلخواه نیست که حداقل ها را تامین کند. دیگری ، سبد غذایی مطلوب است که در شرایط رفاه جامعه ارایه می شود و نسبت به سبد قبلی بهتر است.

تعریف این سبد ها به محققان انستیتو تغذیه و مسئولان وزارت بهداشت و درمان کمک  می کند که وضعیت تغذیه ای موجود را با سبدها بسنجند،اینکه چقدر سبد ارایه شده از سبد مطلوب دور یا به آن نزدیک است تا اگر دور است،آن را به سبد مطلوب نزدیک کنند. به عنوان مثال اگر لبنیات کم مصرف می شود تمهیداتی به خرج دهند که سبد غذایی خانوارها به سبد مطلوب نزدیکتر شود.

در این برنامه خانوارها متوجه می شوند که در خریدهایشان چه مواد غذایی باید وجود داشته باشد. به عنوان مثال اگر کسی بداند که در خانواده هر نفر باید هر روز 300 گرم میوه و سبزی بخورد،از هزینه های غیر ضروری خودداری به عمل می آورد تا بتواند هزینه های آن را تامین کند.

ما باید درصد معینی از بودجه خانوار را به غذا اختصاص دهیم  در کشور های پیشرفته 14 تا 15 درصد از کل هزینه خانوار صرف غذا می شود و این در حالی است که در شهرهای کشور ما 40 درصد صرف تهیه غذا می شود و این شرایط نامطلوب را نشان می دهد،زیرا در این صورت تامین نیازهای آموزش،بهداشت ،درمان و تفریح از کجا تامین خواهد شد؟

مصرف شیر و تخم مرغ در کشور

پایین آمدن سرانه مصرف شیر در کشور چه پیامدهایی دارد؟ شیر یک ماده غذایی پایه است که حداقل مصرف آن باید 5/1 واحد باشد و در صورت عدم مصرف آن کلسیم،پروتئین و ویتامین ب 2 یا ریبو فلاوین بدن تامین نمی شود و از نظر سلامت ضایعات زیادی برای خانوار به وجود می آید.

مصرف روزانه شیر باعث رشد و استحکام استخوان،ساخت سلول های عضلانی،سلامت بافت های عصبی،سلامت پوست،رشد و نمو طبیعی،فعالیت های هورمون تیروئید،انسولین،تیروکسین،هموگلوبین،انقباض عضلانی و حفظ تعادل مایعات بدن،تحریک پذیری عضله قلب و تنظیم فشار خون می شود نوشیدن شیر در فعالیت آنزیم ها نیز موثر است و در متابولیسم پروتئین ها و فعالیت قلب و مغز نقش مهمی دارد.اگر این ماده مهم غذایی(شیر) به علت گرانی از سبد غذایی افراد نیازمند و کم بضاعت جامعه حذف شود ،بی شک لطمه های جبران ناپذیری  به سلامت جسم و روان آنها وارد خواهد کرد.»

از نوزادی که متولد شده است تا افراد کهنسال از شیر بهره کافی   می برند. هر چند ممکن است افرادی نتوانند آن را مصرف کنند.

ارزش غذایی تخم مرغ

اارزش غذای یک عدد تخم مرغ معادل 30 گرم انواع گوشت(قرمز،مرغ و ماهی) و 2 تکه متوسط خورشی، نصف لیوان حبوبات پخته ، یک چهارم لیوان حبوبات خام  و یک چهارم لیوان انواع مغزها(بادام،پسته،فندق و گردو) است.

اسید آمینه های موجود در تخم مرغ و ارزش های غذایی آن :  «این ماده غذایی تمامی اسید آمینه های ضروری بدن را دارد و پروتئین آن یک پروتئین کامل،قابل جذب و دارای بیشترین اسیدآمینه های ضروری برای بدن است که درصد جذب بالایی دارد.»

پروتئین تخم مرغ هم در سفیده و هم در زرده آن وجود دارد و نسبت آن 60 درصد به 40 درصد است.به دلیل کیفیت بالای تخم مرغ،این ماده غذایی در ایجاد سیری به خصوص هنگامی که در وعده صبحانه مصرف شود،نقش مهمی دارد و به همین دلیل باعث کاهش وزن می شود،زیرا علاوه بر القای احساس سیری ،کالری بسیار کمی دارد.

کم کردن شیر و تخم مرغ آن هم به بهانه رسیدن به خودکفایی،بی شک بر روی اقشار آسیب پذیر و کم درآمد جامعه اثر منفی خواهد گذاشت و اکر این 2 کالای مصرفی را از سبد غذایی این گروه حذف کنند،متحمل صدمه های جبران ناپذیری خواهند شد.

اجرای طرح هدفمند کردن یارانه ها و خودکفایی آرزویی بود که بالاخره برآورده شد.اما متاسفانه کارشناسان به حاشیه های اجرایی این طرح توجهی نداشتند و در نتیجه ما در حال حاضر با گران شدن لبنیات مواجه شده ایم.این در حالی است که اجرای طرح های کلان به برنامه ریزی های کلان نیاز دارد و تغذیه و سلامت جامعه نباید درگیر بازی های سیاسی شود.

سرانه مصرف شیر در ایران یک سوم کشورهای اروپایی و آمار بیماری های ناشی از کمبود کلسیم در کشور ما نیز بسیار بالاتر از استانداردهای جهانی است و از اینرو مصرف نکردن شیر و فراورده های لبنی معضلی برای نسل های آینده خواهد بود.

برخی از کارشناسان معتقدند گرانی شیر به حذف یارانه آن از سوی دولت و گرانی تخم مرغ به بیماری آنفلانزای حاد پرندگان مربوط می شود.

وی در مورد مصرف گوشت هم یادآوری می کند:گوشت تعریف وسیعی داردکه انواع گوشت قرمز،مرغ و ماهی را در بر می گیرد و حداقل حدود 60 گرم گوشت باید در برنامه های غذایی خانواده ها باشد و در غیر این صورت تغذیه کامل نخواهد بود.

پروتئین های گیاهی و حیوانی      

آیا می توان گوشت را از برنامه غذایی حذف کرد ؟  خیلی از افراد اگر گوشت قرمز را از برنامه غذایی خود حذف،اما تنوع غذایی را رعایت کنند و تغذیه مناسبی از تمامی گروه های غذایی داشته باشند ، هیچ مشکلی برایشان پیش نمی آید.

گاهی می توان نیاز افراد را با یک مکمل آهن یا مولتی ویتامین مینرال که حاوی ویتامین ب 12،روی و آهن هم است،برطرف کرد.اگر فردی این مکمل ها را نخورد ،اما برنامه غذایی درستی داشته باشد، با حذف گوشت قرمز مشکل خاصی برایش پیش نمی آید. گوشت قرمز در درجه اول منبعی برای دریافت ویتامین ب 12 و سپس آهن  و روی است ، اما می توان پروتئین مورد نیاز بدن را به سادگی از سایر مواد غذایی نظیر شیر،تخم مرغ،ماست،حبوبات،پنیر،مرغابی، ماهی دریافت کرد.اگر آقایان از 25 سالگی به بعد و خانم ها از سن یائسگی به بعد به هیچ وجه گوشت قرمز نخورند،باز هم مشکلی برایشان ایجاد نمی شود .

وقتی کودکانی را می بینیم که پوستشان خشک است و صورت مادران تکیده است و در 40 سالگی 60 ساله به نظر می رسند،معلوم است که تغذیه سالمی نداشته اند.

آیا پروتئین گیاهی می تواند جای پروتئین حیوانی را بگیرد؟   باور نادرستی در جامعه ما وجود دارد که فکر می کنند مصرف گوشت فقط برای پروتئین آن است، حال آنکه ما گوشت را فقط برای پروتئین حیوانی اش نمی خواهیم، زیرا از مواد غذایی دیگر هم می توانیم پروتئین مورد نیازمان را نیز بگیریم. ما گوشت را برای ویتامین ب 12،روی و آهن آن می خواهیم. البته عدس هم آهن خوبی دارد، اما جذب آهن آن بالا نیست. در قدیم عدس را «گوشت فقرا می نامیدند» والان هم تا حدی کمک کننده است و می تواند قسمتی از نیاز انسان به گوشت را تامین کند، ولی به هر حال جایگزین صد در صد گوشت قرمز نیست.

بهترین رژیم از نظر میزان مصرف گوشت در دنیا چه نوع رژیمی است؟  رژیم مدیترانه ای که در کشور هایی مانند ایتالیا،یونان و قبرس وجود دارد ، پر طرفدارترین رژیم از نظر سلامت در دنیاست.

در این نوع رژیم غذایی، گوشت حالت تزئینی دارد،یعنی ممکن است روی یک بشقاب پر از پاستای شما کمی هم گوشت به عنوان تزئین ریخته باشند.

مصرف گوشت بوقلمون

در مورد گرایش مردم به مصرف از گوشت قرمز یادآوری می کند:شاید فکر کنید گوشت قرمز از مرغ و ماهی خیلی گران تر است، اما کاربرد اشپزخانه ای آن از سایر گوشت ها بهتر و شاید ارزان تر باشد.مثلا اگر شما بخواهید برای 5 نفر مرغ یا ماهی تهیه کنید، باید 5 تکه مرغ و ماهی داشته باشید که این میزان گوشت سفید حدود 5/1 تا 2 کیلوگرم می شود،اما می توانید همین 5 نفر را با خورشی که 300 تا 400 گرم گوشت قرمز تکه ای یا کله گنجشکی در آن وجود دارد، سیر کنید.

به این نکته هم توجه داشته باشید که در مقادیر مساوی؛ کالری کلسترول و چربی گوشت های سفید از گوشت های قرمز پایین تر است. گوشت بوقلمون ارزش تغذیه ای بالا و آهن خوبی دارد، ولی چربی و کلسترولش از گوشت گوسفند و گوساله کمتر است. اصلا شاید همین گرانی گوشت قرمز، انگیزه خوبی برای گرایش مردم به سمت مصرف گوشت های کم ضررتری مانند گوشت بوقلمون باشد.

افرادی بیشتر از روزی 200 گرم گوشت می خورند و و در مقابل،کسانی روزی 50 گرم گوشت هم نمی خورند که هر دوی این نوع مصرف می تواند برای افراد زیان هایی داشته باشد،بنابراین ما باز هم شعار تعادل و تنوع در برنامه غذایی را در سر می دهیم و می گوییم اگر می خواهید زندگی سالمی داشته باشید، بهتر است انواع گوشت را در حد تعادل مصرف کنید. بهتر است بدانید برای تولید یک کیلو گرم پروتئین به صورت گوشت قرمز، شاید لازم باشد حدود 14 کیلو گرم پروتئین گیاهی خرج کنیم (یعنی ضریب یک به 14 )، در حالی که برای تهیه یک کیلوگرم پروتئین به شکل گوشت سفید یا تخم مرغ،این ضریب حدود 1 به 4 است.

با این حساب می توان گفت تهیه گوشت قرمز باعث فرسایش محیط زیست می شود،یعنی ما باید منابع زیادی را برای تولید گوشت قرمز از بین ببریم،بنابراین باید مصرف گوشت قرمز را محدود کنیم،اما آن را به صفر  نرسانیم.

خطرات سوء تغذیه

وقتی کودکان ما سوء تغذیه داشته باشند، یعنی  نسل آینده ما ضعیف است و آینده سازان ما که باید فکر و ذهن خوبی داشته باشند،دچار مشکلات جسمی زیادی می شوند، ازاین رو باید برای سلامت این عزیزان سرمایه گذاری انجام شود و چون بازده سرمایه گذاری دیر جواب می دهد، معمولا مسئولان خیلی رغبت به انجام دادن این کارها ندارند.

در حالی که سرمایه گذاری برای تغذیه باید جز برنامه های اساسی دولت ها باشد و حمایت از خانواده ها باید همیشگی انجام گیرد.

بررسی ها نشان می دهد دانش آموزی که کمبود آهن داشته باشد، قدرت یادگیری و تمرکزش سر کلاس درس کمتر است و حتی ممکن است قادر به شناسایی رنگ ها نباشد، حتی کارگری که کمبود آهن دارد 30 درصد قدرت کارایی اش پایین می آید.

از این رو باید جوانان مان را سالم بار بیاوریم تا برای آینده چشم انداز بهتری داشته باشیم.

جایگزین های مصرف گوشت

با توجه به گران شدن قیمت گوشت گوساله و مرغ می توان از موادی مانند تخم مرغ آب پز، سویا، بلغور گندم که دارای پتاسیم ،پروتئین و فیبر است، توفو(از دلمه شدن عصاره سویا به دست می آید)،حبوبات،(عدس،لوبیا، نخود،ماش و نخود سبز)و همچنین مغزهای آجیل استفاده کرد.

مردم به جای مصرف شیر می توانند از کشک،دوغ،ماست و دیگر محصولاتی که از شیر به دست می آید، استفاده کنند و حتی مصرف شیر سویا هم می تواند پروتئین مورد نیاز بدن را تامین کند.

برای پیشگیری از کمبود کلسیم مردم می توانند از قرص های مکمل کلیسم هم استفاده کنند، به مرد م توصیه می کنیم مرغ و ماهی را دو بار در هفته مصرف کنند و به جای آن نیز می توانند از آجیل استفاده کنند تا امگا 3 که بدنشان نیاز دارد، از طریق مغزها برطرف شود.اما بهتر است که هفته ای لااقل یک بار ماهی مصرف کنند.

مردم به جای مصرف گوشت مرغ می توانند از تخم مرغ استفاده کنند .

کربوهیدرات همراه با پروتئین مانند عدس پلو درست مثل این است که گوشت مصرف کنند و نیز حداقل باید 5 تا 6  مورد میوه و سبزی داشته باشند.

اگر اسفناج را با ویتامین ث مصرف کنند ، میزان آهن بدن را افزایش می دهد می افزاید:کاهو،کرفس و هویچ دارای فیبر بالا و پوست خیار دارای آهن بالایی است و این در حالی است که تحقیقات نشان می دهد مصرف میوه و سبزیجات باعث پیشگیری از انواع سرطان می شود و اگر مردم این قبیل مواد غذایی را جایگزین گوشت کنند،دچار سوء تغذیه هم نمی شوند.

ویروس سن شی سیال تنفسی

پروفسور محمد حسین سلطان زاده

استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

متخصص کودکان ونوزادان

طی دوره بالینی عفونی از میوکلینیک آمریکا

   RSVمهم ترین عامل عفونت حاد دستگاه تنفسی در تمام سنین به ویژه در شیرخواران وکودکان است

ومهم ترین عامل برونشیولیت و پنومونی در هفته های اول تولد به خصوص در نوزادان پره ترم است . غالبا دستگاه تنفسی فوقانی و 20-30 در صد همراه دستگاه تنفسی تحتانی است. اولین علامت RSV ترشح بینی والتهاب حلق است  . هم زمان سرفه گاهی بعد از 1-3 روز ایجاد می شود در این زمان عطسه وتب خفیف اضافه می شود همراه سرفه خس خس سینه شنیده می شود . در سمع رونکای منتشر ، رال های خفیف و ویزینگ وخس خس شنیده می شود ترشحات بینی روشن وشفاف ، تب متناوب دیده می شود

رادیوگرافی ریتین در این مرحله طبیعی است . در صورت پیشرفت بیماری بیمار دچار افزایش سرفه وخس خس سینه واحساس عطش به هوا پیدا می کند و به دنبال آن افزایش تعداد تنفس ، فرورفتگی بین دنده ای  ، اتساع زیاد قفسه سینه  ، بیقراری وسیانوز محیطی  ودر صورت شدت بیماری سیانوز مرکزی  ، افزایش تعداد تنفس بیش از 70 مرتبه در دقیقه  ، سستی وبیحالی وآپنه  و در این حال جان بیمار در خطر قرار می گیرد.

رادیوگرافی ریتین در RSV که بستری شده اند  10 درصد طبیعی است .

 در 50 درصد موارد انبساط قفسه سینه دیده می شود  ، ضخیم شدن اطراف برونش ها وپنومونی انترسسیسیل در 50 درصد موارد دیده می شود ، در 10-25 درصد گرفتاری سگمانتال دیده می شود  ، ترشح مایع در پلور شایع است . تب علامت غیر دائمی است  بثورات جلدی والتهاب ملتحمه ممکن است در تعدادی از بیماران دیده شود . در شیرخواران نارس تنفس پریودیک وحملات آپنه ایجاد می شود ، در صد کمی از مرگ های ناگهانی به علت RSV  است .

RSV در افرادی که دچار اختلال ایمنی هستند در هر سنی ممکن است شدید باشد .

اتیولوژی

RSV یک ویروس RNA است با اندازه های متوسط متصل شده به غشاء ویروس می باشد  در سیتوپلاسم سلول های عفونی پیشروی می کند این ویروس متعلق به خانواده پارامیکسوویریده ها است دو گروه عمده

A & B  دارد نمونه ها برای کشت باید سریعا در یخ مرطوب به آزمایشگاه فرستاد.

اپیدمیولژی

انسان تنها منبع عفونت است  ،  انتقال معمولا به طور مستقیم و غیر مستقیم با ترشحات آلوده سرایت می کند ، ذرات وقطرات کوچکمیتوانند در طی صحبت کردن  عطسه کردن یا سرفه کردن ایجاد شوند .شخص مبتلا و میزبان مستعد باید نزدیک همدیگر باشند ( معمولا کمتر از 3 فوت انتقال می یابد )

ذرات آلوده میتوانند در سطوح برای چند ساعت ودر دست ها نیم ساعت یا بیشتر باقی بمانند ، برای کنترل عفونت باید    زنجیره منبع عفونت      ومیزبان    را قطع کنیم .

سه مسیر اصلی :    تماس   ، تراوش    ،  انتقال از راه هوا میباشد

شستوشوی دست ها  مهم ترین روش در پیشگیری است

قطرات ریزدر هوا معلق می مانند.یا در ذرات غبار قرار می گیرند وتوسط میزبان مستعد به درون سیستم تنفسی کشیده می شوند  ، عفونت توسط پرسنل بیمارستان ها با دست های آلودهمنتقل می گردد ، انتقال عفونت در مهد کودک ها هم مهم وباید مورد نظر باشد ودر افاد با اختلال ایمنی و پیوند اعضاء شدید وکشنده است .

دوره کمون

حدود 2-4 روز و غالبا 4-6 روز میباشد.

تست های تشخیصی

Rapid Diagnostic assay including : Immunofluorescent

Enzyme immunoassay  - Nasopharyngeal specimen

حساسیت این اسی ها 53-96 درصد و اغلب بین 80-90 درصد PCR هم درتشخیص میتوان بکار برد. با جدا کردن ویروس بوسیله کشت سلولی وShell vials

PCR   هم از حساسیت بالائی برخوردار است . نمونه ترشحات دستگاه تنفسی فوقانی به وسیله :

Nasopharyngeal Swab- Nasal Aspirate – Nasal Wash تائید تشخیص بر مبنای کشف ویروس زنده به وسیله کشت سلول است تست تشخیصی ملکولی بوسیله بکاربردن :

Reserved Transcription pcr ( RT-PCR )   خیلی حساس است . تست های آنتی ژن کمتر از کشت سلولی حساس است.

درمان

درمان علامتی است شامل جبران مایعات Hydration  گاهی لازم است وریدی باشد  ، استفاده از اکسیژن مرطوب ، اندازه گیری گاز های خون  Oxygen Saturation ABG))    ساکشن ترشحات حلق ، اگر لازم باشد لوله گذاری داخل نای Intubation & Mechanical Ventilation

Ribavirin   ریباویرین داروی ضد ویروسی بر علیه RSV  است که بصورت آئروسول در بیماران خیلی بد حال در کاهش روز های بستری در NICU  وکاهش استفاده از تهویه مکانیکی ممکن است موثر نباشد.

تجویز دوز آزمایشی اپی نفرین بصورت تزریقییا آئروسول ممکن است موجب بهبودی ویزینگ وبهتر شدن بیمار گردد.

عوامل بتا آدرنرژیک Beta-adrenergic agents   بطور روتین در ویزینگ توصیه نمیشود .

کورتیکوستیروئید اثری نداشته ونباید مصرف شود.

آنتی بیوتیک ندرتا مصرف میشود  وندرتا در عفونت های ریه وباکتریمی اندیکاسیون دارد

اوتیت مدیا ممکن است در برونشیولیت اضافه شود که برای درمان آن آنتی بیوتیک خوراکی تجویز می شود .

پیشگیری

در سال های اخیر مصرف شیر مادر به علت افزایش آگاهی اثرات مفید ان بر سلامتی وبهداشت شیرخواران افزایش یافته است .مطالعات بیشماری در مورد اثرات پیشگیری از عفونت RSV  در اثر مصرف شیر مادر ذکر شده است .

آغوز یا کلستروم شیر مادر دارای آنتی بادی های IgG&igA  که برعلیه RSV  عمل میکند ومکانیسم اثرات آن پیچیده و مولتی فانکشنال است . مطالعات متعدد نشانگر آنست که درRSV  هائی که شیر مادر مصرف کرده اند کمتر احتیاج به بستری شدن دارند  ، در مطالعه دیگر نشان داده شده که گروهی که شیر مادر مصرف نموده اند 30 مرتبه نسبت به گروهی که شیر مادر مصرف نکرده اند کمتر احتیاج به بستری شدن در بیمارستان پیداکرده اند

منونوکلئوز حاد عفونی

پروفسور محمد حسین سلطان زاده

استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

متخصص کودکان ونوزادان

طی دوره بالینی عفونی از میوکلینیک آمریکا

www.ProfessorSoltanzadeh.com

منونوکلئوز حاد عفونی بیماری ویروسی است معمولا به علت ویروس اپشتین بار EBV ایجاد می شود با تظاهرات کلینیکی بسیار متنوع که به آن بیماری هزار چهره هم گفته می شود اطلاق میشود . گاهی بدون علامت یا علامت دار و بطور ناگهانی وحاد با تابلو مشابه فارنژیت حاد استرپتوکوک، فورم تیفوئید ، هپاتیت حاد عفونی خود نمائی میکند .

ویروس اپشتین بار ویروسی است که درسال 1960 از بورکیت لنفومای آفریقائی کشف شد . این ویروس عامل منونوکلئوز حاد عفونی می باشد ونقش مهمی در بیماری های پرولیفراتیو مثل :

Lymphocytic Interstitial Pneumonia Large Cell Lymphoma  و همچنین در بیماران Immunocompramised دارا میباشد .

تظاهرات بالینی منونوکلئوز حاد عفونی

تب ، فارنژیت اگزوداتیو ، لنفادنوپاتی ، هپاتواسپلنومگالی ، لنفوسیتوز اتیپیک  ، با فورم های بدون علامت  تا کشنده وراش به ویژه با مصرف آمپی سیلین  تظاهر میکند .

تظاهرات وعوارض سیستم اعصاب مرکزی

به صورت مننژیت آسپتیک ، آنسفالیت ، میلیت ، نوریت اپتیک ، فلج اعصاب کرانیال ، میلیت ترانس ورس وسنندرم گیلن باره خود نمائی میکند .

نشانه ها وعوارض هماتولوژیک

به صورت پارگی طحال ، ترومبوسیتوپنی ، آگرانولوسیتوز ، آنمی همولیتیک ، Hemophagocytic Lymphohistiocytosis (HLH   ندرتا پنومونی ، اورکیت  ومیوکاردیت  بروز میکند

ویروس اپشتین بار همراه با چند اختلال نا همگون

سنندرم لنفوپرولیفراتیوX-lhnked و اختلالات لنفوپرولیفراتیو بعد از پیوند Post-Transplantation Lymphoproliferative Disorders  وبورکیت لنفوما  و کارسینومای نازوفارنگس ذکر شده است .

اتیولوژی

در سال 1950 دو دانشمند به نام های Denis  و Burkit به تومور های سرطانی خاص برخورد کردند که به نام بورکیت لنفوما نامگذاری نمودند  .

چند سال بعد اجزائی از هرپس ویروس را در کشت این تومور ها جدا نمودند که در اتیولوژی این تومور ها دخالت داشته است که همانا ویروس اپشتین بار بود .

اپیدمیولوژی

انسان تنها میزبان ویروس اپشتین بار است وتقریبا 90 درصد افراد بالغ آمریکائی ها به این ویروس آلوده هستند .ویروس در بزاق وجود دارد . نحوه انتقال مشخص نیست انتقال به وسیله ترانسفوزیون وپیوند وتماس جنسی دیده می شود . انتقال با تماس مستقیم وبوسیدن هم گزارش شده است .

دوره کمون

دوره کمون درحدود 30-50 روز می باشد.

تست های تشخیصی

به طور روتین تست های سرولوژی انجام می شود .

·         تست پول- بانل Paul-Bunnell Test

·         Agglutination Reaction Test

·         The Heterophil Antibody Response IgM

·         که در دو هفته اول بیماری ظاهر می شود ودر ظرف مدت 6 ماه از بین میرود. در کودکان کمتر از 4 سال منفی ودر اطفال بزرگتر از 4 سال 85 درصد در ظرف دو هفته اول بیماری مثبت می شود .

·         افزایش لنفوسیت های آتیپیک مشخص کننده وغیر اختصاصی است اما در بیش از 10 درصد همراه تست آنتی بادی هتروفیل مثبت در تشخیص عفونت حاد موثر است.

·         PCR  از تست های تشخیصی با ارزش است.

درمان

Contact Sports باید تا زمان بهبودی کامل پرهیز شود . حزف ورزش تا طبیعی شدن طحال برای جلوگیری از پارگی طحال لازم می باشد . در صورت حدس بیماریEBV   از تجویز آمپی سیلین و آموکسی سیلین پرهیز گردد .

درمان کوتاه مدت با کورتیکواستیروئید در موقع بزرگی شدید لوزه ها وانسداد راه های هوائی یک میلی گرم به ازاء هر کیلوگرم وزن در روز به مدت 7 روز

در Life threatening HLH  با سیکلوسپورین واستیروئید درمان شود . آسیکلوویر Acyclovir  یا والاسیکلوویر Valacyclovir   خیلی تاکید نشده ولی گاهی از اوقات مصرف می شود .

ایزولاسیون

احتیاط های استاندارد توصیه می گردد Standard Precautions are

ارتباط تغذیه و سرطان

پروفسور محمد حسین سلطان زاده

استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

طی دوره بالینی عفونی از میوکلینیک آمریکا

www.ProfessorSoltanzadeh.com

بدن انسان به عناصر مختلفی نیاز دارد که توسط خوراکی­هایی که می­خوریم فراهم می­شود. به عبارتی دیگر هر نوع خوراکی با داشتن مقدار اندک یا زیادی از هر کدام از این عناصر بخشی از از نیازهای بدن را برای سالم بودن و فعالیت­های حیاتی فراهم می­کند. بنابراین هیچ­گاه نباید توصیه کرد که چه نوعی خوراکی را نخوریم و چه نوعی را به مقدار زیاد مصرف کنیم بلکه باید تنوع غذایی را در نظر بگیریم. اگر خبری علمی انتشار می­یابد مبنی بر این که برخی خوراکی­ها باعث بروز برخی بیماریها می­شوند، این نیست که دیگر نباید این گونه خوراکی­ها مصرف شود بلکه باید به مقدار کم یا نه خیلی زیاد در جیره غذایی روزانه وجود داشته باشد. همچنین باید یاد آور شد که برخی از پژوهش­های دانشمندان فقط در حد فرضیه هستند و هنوز دلیل قانع کننده­ای برای اثبات فرضیه خود ندارند و فقط یافته­های حاصل از نتایج آماری پژوهش­های خود را ارائه داده­اند.

سرطان لوزالمعده و آنتی اکسیدان

آن دسته از افرادی که در وعده­های غذایی خود از آنتی اکسیدان­ها استفاده می­کنند علاوه بر بهره­مندی از مزایای متعدد مصرف ویتامین­ها و مواد معدنی از ابتلا به سرطان لوزالمعده نیز مصون خواهند ماند.بررسی­های انجام شده روی 23500 نفر در رده­های سنی 40 تا74 سال نشان می­دهد افرادی که در رژیم غذایی خود از مواد غذایی محتوی ویتامین E,C و سلنیوم استفاده می­کنند 64 درصد کمتر از سایرین به سرطان لوزالمعده مبتلا می­شوند.مواد غذایی نظیر غلات، ماهی، گوشت مرغ، گوشت قرمز، زرده تخم مرغ، دانه های روغنی، مرکبات، توت قرمز، فلفل دلمه­ای سبز و قرمز و روغن سبزیجات حاوی ویتامین­های مذکور است.یکی از وظایف لوزالمعده ترشح آنزیم کمک کننده به هضم غذا و کارکرد دیگر آن ترشح هورمون تنظیم کننده قند خون در بدن است.

مصرف نمک و سرطان معده

مصرف زیاد نمک فقط آن چیزی نیست که در چیپس و تنقلات می­بینیم بلکه بخش عمده­ای از نمک درون غذا نهفته است.بنیاد جهانی تحقیقات سرطان که درزمینه پیشگیری از سرطان از طریق رژیم غذایی، ورزش و کنترل وزن فعالیت می­کند اعلام کرد مردم باید نمک کمتری بخورند و از غذاهایی که نمکی بودنشان محرز است، پرهیز کنند. این پژوهشگران می­گویند مصرف زیاد نمک نه فقط برای فشار خون خوب نیست بلکه می­تواند به بیماری قلبی و سکته و همچنین بروز سرطان منجر شود.میزان نمک توصیه شده شش گرم در روز یعنی در حدود یک قاشق چای خوری است اما بنیاد جهانی تحقیقات سرطان می­گوید مردم تقریبا روزانه 6،8گرم نمک می­خورند.برخی از غذاها روی بسته بندی خود میزان سدیم موجود در غذا را ذکر می­کنند برای اینکه مشخص شود این غذا چه­ قدر نمک دارد باید میزان سدیم ذکر شده را در 2.5 ضرب کرد."کیت مندوزا" مدیر بنیاد جهانی تحقیقات سرطان گفت: درمان سرطان معده مشکل است چرا که در بیشتر موارد زمانی متوجه آن می­شویم که بیش از حد پیشرفت کرده است.تغییر در شیوه زندگی و کاهش مصرف نمک و خوردن میوه و سبزیجات می­تواند از ابتلا به این بیماری جلوگیری کند.  

قهوه و سرطان پوست

پژوهشگران دریافتند که افزایش تعداد فنجان­های قهوه کافئین دار می­تواند خطر ایجاد کارسینوم سلول بازال را به عنوان شایع ترین نوع سرطان پوست ، کاهش دهد." جیلی هان" استاد یار بیمارستان برایگهام و زنان در آمریکا اظهار داشت: " اطلاعات ما نشان می­دهد که با افزایش تعداد فنجان­های قهوه کافئین دار در روز می­توانید خطر ابتلا به کارسینوم سلول بازال را کاهش دهید."

این پژوهش نشان می­دهد که قهوه کافئین دار خطر شایع­ترین نوع سرطان را کاهش می­دهد. این در حالی است که پژوهشگران این پژوهش اظهار داشتند که توصیه نمی­کنند صرفا بر اساس این اطلاعات مصرف قهوه را افزایش دهید. اما نتایج این تحقیق نشان می­دهد کارسنیوم سلول بازال در فهرست بیماری­هایی قرار دارد که خطر آن با افزایش و کاهش میزان قهوه ارتباط دارد.این فهرست دربرگیرنده شرایطی با تبعات جدی منفی سلامتی چون دیابت نوع 2 و بیماری پارکینسون است.اگر چه این نوع از سرطان پوست از سرعت رشد آهسته­ای برخوردار است اما بیماری شدیدی را ایجاد کرده و بار سنگینی را روی سیستم مراقبت و سلامت می­گذارد.سالانه 80هزار مورد ابتلا به این بیماری در بریتانیا گزارش می­شود.با توجه به تعداد گسترده موارد جدید که به این بیماری مبتلا می­شوند، تغییر رژیم روزانه که تاثیر محافظتی داشته باشند می­تواند به سلامتی عمومی کمک کند.از بیش از 112 هزار نفری که در این تحقیقات شرکت کردند بیش از 22 هزار نفر آنها 20 سال است که به بیماری کارسنیوم سلول بازال مبتلا هستند. این نتایج نشان می­دهد که کافئین قهوه عامل کاهش خطر کارسینوم سلول بازال است. این پژوهش می­تواند زمینه­ای برای انجام تحقیقاتی روی تاثیر کافئین در شکل گیری تومورهای پوستی باشد.نتایج این پژوهش در مجله تحقیقات سرطان منتشر شده است.

رژیم غذایی و سرطان پروستات

سرطان پروستات شایع­ترین سرطان در بین مردان محسوب می­شود که با داشتن تغذیه­ای سرشار از مواد مغذی و کاهش مصرف چربی­ها می­توان با خطر ابتلا به این سرطان مقابله کرد. در کشورهای آمریکای شمالی از هر شش مرد یک نفر از سرطان پروستات رنج می­برد اما این سرطان با داشتن برنامه غذایی مناسب قابل پیشگیری خواهد بود.به عقیده پژوهشگران تشخیص به موقع این بیماری بسیار حائز اهمیت است و زمانی که این بیماری زود تشخیص داده شود به راحتی نیز قابل درمان است اما در بیشتر موارد زمانی سرطان پروستات تشخیص داده میشود که بیماری به اعضای دیگر پیشرفت کرده است. برای پیشگیری از این مشکل پزشکان به مردان بالای 50 سال سفارش می­کنند که به طور مرتب آزمایش خون و تست بدهند اما در اوایل این بیماری شانس درمان آن بسیار بالاست.متخصصان و محققان حوزه تغذیه به این نتیجه رسیده­اند که تغذیه نقش موثر و پیشگیرانه­ای در سلامت پروستات دارد و می­تواند مردها را از آسیب این بیماری در امان بدارد. مصرف سبزیجات خانواده کلم­ها مثل بروکلی، گل کلم و غیره سرشار از ترکیباتی به نام ایزوتیوسیانات هستند که تاثیر مثبتی روی سلامتی افراد دارد.این سبزیجات همچنین حاوی آنتی اکسیدان­ها که با سرطان مبارزه می­کند.ماهی ها و روغن گیاهی سرشار از اسیدهای چرب امگا3 هستند که خطر ابتلا به سرطان پروستات را کاهش می­دهند.ویتامین E تاثیر زیادی در افزایش سلامت پروستات و مقابله با سرطان آن دارد. روغن­های گیاهی، مارگاین، گردو، دانه ها و مغزهای روغنی، جوانه گندم و غلات کامل منابع خوب ویتامین Eو عناصر فیتوشیمیک هستند که نقش موثری در پیشگیری از سرطان پروستات ایفا می­کنند. " لیکوپن" عنصری است که در گوجه فرنگی ، گریپفروت صورتی و هندوانه به وفور وجود دارد.نتایج پژوهشی که روی 48 هزار مرد انجام شد،نشان می­دهد که لیکوپن خطر ابتلا به سرطان پروستات را کاهش می­دهد و گوجه فرنگی پخته شده حاوی لیکوپن بیشتری است.

سلنیوم یکی از املاح معدنی طبیعی است که نقش پیشگیرانه­ای در برابر سرطان پروستات ایفا می­کند.این آنتی اکسیدان مفید در گردو به خصوص گردوی برزیلی،غذاهای دریایی ، ماهی ، سبوس گندم، جوانه گندم،جو دوسر و برنج وجود دارد.محصولات تهیه شده از سویا از هیپرتروفی پروستات پیشگیری کرده و باعث کاهش سرعت رشد تومورهای سرطانی می­شوند. این خاصیت سویا مربوط به ایزوفلاون­های موجود در آن است.این عنصر گیاهی باعث کاهش ترشح هورمون­های مردانه­ای می­شود که به رشد بی­رویه بافت­های پروستاتی منجر می­شود. مردانی که از هیپرتروفی پروستات رنج می­برند باید آب و نوشیدنی های غیر الکلی زیادی بنوشند تا مثانه آنها تمیز شود.نوشیدن مایعات سالم مثل آب میوه­های طبیعی به خصوص آب انار و چای سبز تاثیر به سزایی در کاهش ابتلا به این بیماری ایفا می­کند. از مصرف غذاهای تند همچنین الکل، کافئین و ترکیباتی که باعث تحریک مجاری ادراری می­شوند نیز باید پرهیز کرد.گوشت­های قرمز سرشار از چربی­های حیوانی هستند .مصرف بیش از اندازه گوشت قرمز و چاقی بی ارتباط با مشکلات مربوط به پروستات نیست .کاهش مصرف گوشت به لاغری نیز کمک کرده و خطر سرطان پروستات را کاهش میدهد.

نوشابه های گاز دار مهمان خوش خط وخال سفره ایرانی

پروفسور محمد حسین سلطان زاده

استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی                                                                                     

متخصص کودکان ونوزادان

طی دوره بالینی عفونی از میوکلینیک آمریکا

www.ProfessorSltanzadeh.com

نوشابه های گاز دار در چند دهه گذشته یکی از محبوب ترین نوشیدنی ها در ایران وجهان  به ویژه در نسل جوان تبدیل شده وکمتر سفره ای بدون آن پهن می گردد . در حالی که برخی کارشناسان سلامت ، نوشابه گاز دار خوشمزه را سم مهلک نام گذاشته اند . آخرین بررسی ها نشان میدهد که حد اقل 50 درصد مردم به طور مستمر نوشابه مصرف می کنند وکشورما درسرانه مصرف نوشابه های گازدار مقام اول را در جهان به خود اختصاص داده است. اما از آنجاکه بسیاری از بیماریهای قلبی – عروقی ، دیابت ، فشارخون و--------  حاصل مصرف این گونه نوشابه ها است استفاده بیش از حد آن نگران کننده است . کارشناسان معتقدند : مقابله با نیاز به فرهنگ سازی وعرضه جانشین های مناسب دارد این واقعیت که بخش بزرگی از مخاطبان ومشتریان نوشابه را کودکان ونوجوانان تشکیل میدهند کار را برای متولیان بهداشت سخت می کند . نوشابه ظاهر فریبنده وجذابی دارد تبلیغات آن بویژه تبلیغات تلویزیونی آن کودک ونوجوان را به سمت مصرف سوق میدهد متاسفانه بسیاری از والدین هم تحت تاثیر تبلیغات قرار می گیرند و می اندیشند اگر کالائی مضر باشد اجازه تبلیغ تلویزیونی نخواهد داشت و همچنان به مصرف نوشابه ادامه می دهند .

مصوبه فراموش شده :

چند سال قبل شورای عالی سلامت مصوبه ای را در مورد ممنوعیت توزیع نوشابه در ادارات واماکن دولتی به تصویب رساند که بر اساس آن همه سازمان ها وادارات دولتی موظف شدند از توزیع نوشابه های گازدار در غذاخوری ها وجلسات خودداری کرده وبه جای آن در مواقع لزوم از آب  ، دوغ های بدون گاز وکم نمک وآب میوه یا یک نوع میوه استفاده کنند .

سال ها از تصویب این مصوبه می گذرد و همچنان نوشابه در بسیاری از ادارات وسازمان های دولتی توزیع می شود ومتاسفانه درچند سال اخیر مصرف نوشابه ها نه تنها کاهش نیافته بلکه نزدیک به 15 درصد هم رشد داشته است

مصرف بالای نوشابه در میان ایرانیان :

هر ایرانی سالانه 42 لیتر نوشابه مصرف می کنند در حال که میزان متوسط جهانی نوشابه برای هر فرد 15 لیتر است میزان مصرف زیاد در میان ایرانیان باعث چاقی می شود هر لیوان نوشابه تقریبا معادل 10 قاشق شکر وحدود 250 کیلوکالری انرژی دارد واگر کسی 3 بطری نوشابه مصرف کند مانند مصرف یک وعده غذای کامل است ولی اغلب مردم کالری نوشابه را حساب نمی کنند نوشابه سرشار از گاز دی اکسید کربن است ومصرف آن موجب اضطراب ، طپش قلب وسردرد می شود . گاز موجود در نوشابه برای دستگاه گوارش هم مضر است  به علاوه مانع جذب کلسیم هم می شود ودر نتیجه پوکی استخوان اضافه میگردد.بررسی ها نشان داده است که پوکی استخوان در خانم هائی که نوشابه مصرف می کنند 3 برابر بیشتر از خانم هائی است که نوشابه مصرف نمی کنند .

نوشابه دارای ماده ای به نام بنزوت است که افزودنی مجاز است اما بررسی های اخیر نشان داده شده است که اگر این مواد شیمیائی بیش از حد به بدن برسدزمینه حساسیت وآلرژی را برای فرد مصرف کننده به وجود می آورد

بیگانه پرستی در مصرف نوشابه

سوالی که اینجا مطرح می شود ؟     که چرا در دنیا بخصوص ایران ،  خوراکی های مضر اجازه تبلیغات دارند مصرف بیش از حد نوشابه در جامعه ما به فرهنگ ما بر می گردد که همیشه مشتاق وواله کالاهائی هستیم که از کشور های دیگر تهیه شده اند   و همیشه می پنداریم چون آنان از این کالا ، غذا  ونوشابه استفاده می کنند پس بهترین است و باید در خوردن آن از آنان پیشی بگیریم .

برای رهائی از بیگانه پرستی باید فرهنگ سازی شود باید جامعه شناسان راهکار های خاصی اتخاذ کنند تا به تدریج این فرهنگ مذموم از بین برود زیرا کشور ما با تاریخ وفرهنگی طولانی که پزشکان وفلاسفه ای چون ابن سینا داشته ایم که 1000 سال قبل کتاب قانون منتشر کرده ودر سلامتی انسان مطالبی ارائه داده که امروزدر مجله پریناتولوژی که درسال 2007 در آمریکا منتشرشده ودر مورد شیر مادر که بهترین است وبهداشت نوزادان مطالب این پزشک ایرانی را ارائه داده است نباید مقلد کشور های دیگر باشد .

نوشابه برای سازندگان منفعت زیادی دارد وبهمین علت تبلیغات وسیعی در مورد نوشابه ها انجام می گیرد همچنانکه کارخانه های شیر خشک برای اینکه سود بیشتری به جیب بزنند انواع تبلیغات را در مورد شیر خشک به عمل می آورند که مادر تحت تاثیر قرار گرفته واز شیر مادر که بهترین است صرف نظر کند.

باید فرهنگسازی را از مدارس شروع کنیم وبرنامه های آموزشی دقیقی تهیه کنیم تا مردم از مضرات نوشابه آشنا شوند باید به فرهنگ غذائی قدیمی خودمان برگردیم که بهترین نوشابه آب ، شیر ودوغ است  وبهترین مواد غذائی هم لبنیات  ، سبزیجات و میوه جات است

Baby walker (رورواک)

پروفسور محمد حسین سلطان زاده

استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

متخصص کودکان ونوزادان

طی دوره عفونی از میو کلینیک آمریکا

www.ProfessorSoltanzadeh.com

دکتر عبدالعلی خوارزمی

استاد دانشگاه علوم پزشکی مشهد

مقدمه:

صدمات و آسیب دیدگی­های یکی از عمده­ترین علل مرگ و میر در دوران کودکی می­باشند که به دنبال

حوداثی مانند سقوط و پرت شدگی، سوختگی، برق گرفتگی، مسمومیت­ها، خفگی، تصادفات اتومبیل و دیگر وسایل نقلیه ایجاد می­شوند.

 Baby walker( رورواک) یکی از وسایلی است که نقش عمده­ای در بروز بسیاری از حوادث مذکور دارد و بحث برای استفاده از آن برای کودکان از دیرباز مورد اختلاف نظر عموم بوده است.برای روشن شدن بیشتر این موضوع به بررسی تعدادی از مطالعات انجام گرفته در کشورهای مختلف اشاره می­شود.

گزارش برخی از تحقیقات انجام شده: در بررسی متون تاریخی تصاویر رورواک در نقاشی­های هنری قرن 14و 15 دیده می­شود.

در قرن 16 یکی از پژوهشگران به نام " فراویوس" استفاده از رورواک را برای کمک به یادگیری کودکان در راه رفتن توصیه می­کند ولی متذکر می­شود که شرط استفاده از آن گذاشتن کلاه فلزی محافظ برسر می­باشد تا در صورت پرت شدن، آسیبی به سر آنها نرسد.

در قرن 17 استفاده از رورواک بسیار توصیه می­شد زیرا به والدین و پرستاران کودکان اجازه می­داد که با ­آسودگی خاطر بتوانند به کارهای دیگر روزمره خویش بپردازند.علاوه بر اینها بر این باور بودند که استفاده از رورواک برای فعالیت و ورزش و کمک به رشد و راه رفتن شیرخواران مناسب می­باشد.

تحقیقات Griffiths در سال 2002 میلادی در انگلیس نشان داد که رورواک باعث تاخیر جزئی دربه راه افتادن کودکان می­شود.

در سال 1996 petridou  و همکاران معتقد بودند که پرت شدن از پله ها یا سطوح غیر هم سطح، از مهمترین علل صدمات ناشی از رورواک است.

در سال 1997 تحقیق انجام شده توسط Smit  و همکاران بیانگر این است که رورواک به شیر خوارانی که هنوز در مراحل اولیه رشد حرکتی هستند ، استقلال بیشتر در حرکت و جابجایی سریع به نقاط خطرناک می­دهد و یکی از حوادث معمول ، پرت شدن از پله ها و شکستگی جمجمه و یا اختلال هوشیاری می­باشد.

در سال 2000،Mroz &Krenzelok استفاده از رورواک را در حوادثی نظیر سوختگی و مسمومیت نیز دخیل دانسته­اند.

فروش سالانه بیش از 3 میلیون رورواک در آمریکا ، بیانگر این است که این وسیله یکی از محبوب­ترین وسایل مورد استفاده کودکان در این کشور می­باشد.در حالیکه متاسفانه همین وسیله محبوب در بین خانواده­ها می­تواند به عنوان یکی از مهمترین علل تهدید کننده برای سلامت جسمانی کودکان به شمار آید.

سال 1994 آمارها نشان می­دهند که این وسیله سالانه موجب بیش از 25 هزار مورد مراجعه به اورژانس­های امریکا می­شود.(1994,Consumer Products Safety Commission)

سال 1988 تحقیقات نشان می­دهد والدین بر این باورند که رورواک کودکان آنها را ساکت نگاه می­دارد و سرگرمشان می­کند و آنها را به ورزش وادار و امن نگاه می­دارد.

تحقیق انجام شده در آمریکا در سال 1998 گزارش می­دهد که بیش از 80 درصد والدین گفته­اند که پزشکان به آنها هشدار داده­اند که استفاده از رورواک خطرناک است ولی آنها باز هم استفاده میکنند.(1998,Bar-on et al)

سال 2000 بر طبق گزارش بی­بی­سی، رورواک سالانه باعث صدمه زدن به حدود 4000 کودک می­شود.این گزارش همچنین بیان می­کند که طی تحقیقات انجام شده در آمریکا رورواک باعث به تاخیر افتادن رشد هوشی کودکان می­شود زیرا آنها کمتر می­توانند آنگونه که خود به طور طبیعی برروی زمین تجسس می­کنند و قوه و میدان بینایی شان گسترش می­یابد،با رورواک این چنین عمل کنند.همچنین نتایج حاصل از تست­های انجام شده مبین این است که رشد هوشی و عملکرد مغزی این گروه از کودکان به خوبی دیگر کودکان نیست.مدت زمان بیشتری طول می­کشد که بتوانند بخزند، بنشینند و راه بیفتند.

طبق این گزارش استفاده کوتاه مدت از رورواک فقط باید بر روی سطوح نرم و صاف و با حضور فردی بزرگتر که مراقب و نظاره گر حرکت کودک می­باشد صورت گیرد و هرگز نباید کودکان را در رورواک به حال خود رها کرد زیرا این وسیله به آنها امکان حرکت با سرعت زیاد و در نتیجه تصادم با وسایل منزل و مواجهه با خطرات غیر قابل پیش بینی را می­دهد.رها کردن کودکان به حال خود در رورواک مثل این است که به نوجوانی کلید یک ماشین فراری را بدهیم و بگوییم آزادانه و با هر سرعتی که می­خواهد براند!HTTP://news.bbc.co.uk/1/hi/heait/735786.stm

تحقیقات انجام شده در سال 2009 به وسیله Dogan و همکاران در کشور ترکیه بیانگر این است که سه چهارم آنها از رورواک استفاده کرده­اند و اغلب آنها در خانوادهای با تحصیلات متوسط به پایین هستند.

این تحقیقات نشان می­دهد که تمایل به استفاده از این وسیله در کشورها و فرهنگ­های گوناگون متفاوت است.به عنوان مثال در ترکیه بیشتر از اتریش، ایرلند، اسپانیا و آمریکا بوده است.ضمنا  اطلاع و آگاهی خانواده­ها از صدمات ناشی از این وسیله در کشورها متفاوت گزارش شده است. بر طبق این تحقیق فقط حدود 15 درصد از والدین در ترکیه از خطرات احتمالی آن آگاه بوده­اند که در مقام مقایسه با آمریکا که میزان آگاهی حدود 90 درصد می­باشد، تفاوت قابل ملاحظه­ای دارد و به نظر می­رسد این موضوع بستگی به سعی ارگانهای مسئول برای اطلاع رسانی در کشورهای مختلف دارد.

نتایج تحقیقاتی که در سال 2010در ایالت کلمبیای آمریکا بر روی 329 مورد منتشر شده، نشان می­دهد که در حدود 50 درصد از خانواده­ها از رورواک برای یکی از کودکان خود استفاده کرده­اند.

از این تعداد حدود 90 درصد آنها از خطرات ناشی از استفاده از این وسیله آگاهی داشتند. با وجود آگاهی از این خطرات، حدود 50 درصد آنها بیان داشتند که به دلیل فراهم کردن وسیله برای سرگرمی کودک از آن استفاده کرده­اند.

حدود 30درصد گمان میکردند که این وسیله به کودک برای یادگیری در راه رفتن کمک می­کند و حدود 20 درصد به خاطر انجام کارهای منزل به خاطر اینکه کودک را سرگرم کنند از این وسیله استفاده می­کردند.

این تحقیقات نشان می­دهد با وجود اطلاع والدین از خطرات ناشی از این وسیله، به خاطر دلایل مذکور، هنوز تمایل برای خرید این وسیله بالا می­باشد (2010, Dilillo et al)

سال 1986 برخی از تحقیقات نشان می­دهند که والدین استفاده از رورواک را خطرناک نمی­دانند و اگر کودک آنها صدمه ببیند باز هم در آینده از روراک استفاده می­کنند.(1986,Rieder et al)

پیشنهادات و نتیجه گیری :

برای آگاهی از صدمات ناشی از Baby Walker ، از اوایل سال 1995 کارخانه­های سازنده این وسیله بر چسب خطر را بر روی آن نصب کردند.(1995, American Academy of pediaitrics)

سال 1994 کمیسیون ایمنی محصولات تولیدی در آمریکا، کارخانه­های سازنده را موظف به تجهیز این وسیله با قاب و چوبی بزرگتر، برای جلوگیری از عبور آن از درب­های معمولی کردند.

(1994, Consumer Products Safety Commission)

اما آمار نشان می­دهد با وجود اجرای دستورالعمل ایمنی مذکور هنوز به طور کامل و موثری از درجات صدمات وارده به کودکان کاسته نشده است.(1997,Ridenour Mr)

آکادمی پزشکان اطفال آمریکا تاکید بر ممنوعیت و فروش این وسیله دارد ولی توصیه می­کند تا زمانی که ممنوعیت تولید آن در کشورهای دیگر عملی شود، مسئولین سلامت جامعه و افراد مطلع لازم است از طریق رسانه­های ارتباط جمعی آگاهی­های لازم را در مورد خطرات احتمالی و گاه جبران ناپذیر این وسیله به والدین بدهند.(2003, Rhodes et al)

در کشور کانادا از سال 2004 تولید ، فروش و استفاده از این وسیله ممنوع شده است.همچنین دپارتمان سلامت کانادا ، تاکید بر استفاده از وسایل سرگرمی جایگزین مانند Stationary Activity Center  را دارد.( 2008,Health Canada )

آکادمی پزشکان آمریکا سال 2010 سعی کردند که با منتشر کردن خطرات ناشی از Baby walker­ در آمریکا والدین را از خرید آن بر حذر دارند.

با این تفاسیر ، هنوز کاملا مشخص نیست که تا چه حدی عموم مردم از خطرات این وسیله آگاه هستند یا اگر هم آگاهند،آیا تاثیری در کم شدن استفاده از آن در خانواده­ها مشاهده شده است؟(2010,Dilillo et al)

بررسی­ها نشان می­دهد در طول 2 دهه گذشته استفاده از رورواک بین 35 تا 92 درصد بوده است. متخصصان برای پیشگیری از صدمات در کودکان، خانواده­ها را تشویق به استفاده از وسایل جایگزین مانند Playstations Stationary به جای Baby Walker  نمودند.این وسیله به دلیل نداشتن چرخ در زیر آن  ایمن­تر از رورواک  شناخته می­شود و با تجهیز آن به وسایل بازی کودکان می­تواند آنان را نیز سرگرم کند.(2010,Dilisso et al)

ماحصل اینکه به نظر می­رسد با توجه به مطالب فوق لازم است در جهت عدم استفاده از رورواک در کشور ما نیز تاکید و فرهنگ سازی صحیح انجام شود و خانواده­ها از خطرات و آسیب­های احتمالی و گاه جبران ناپذیر آن کاملا آگاه شوند.

ضمنا پیشنهاد می­شود در صورت تمایل والدین برای جایگزینی رورواک همانگونه که ذکر شد از وسایلی استفاده شود که متحرک نبوده، سطح اتکا بیشتری با زمین داشته باشد( برای جلوگیری از واژگون شدن آن و مجهز گردد به وسایل سرگرم کننده و آموزشی با رعایت همه نکات ایمنی، لذا این فرهنگ سازی وظیفه وسایل ارتباط جمعی ( رادیو، تلویزیون، مطبوعات و....) و سایر ارگانهای مسئول سلامت جامعه کودکان می­باشد.