دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز

دانشکدهٔ کشاورزی یکی از دانشکده‌های دانشگاه تبریز است. این دانشکده در سال ۱۳۳۴ خورشیدی تأسیس و راه‌اندازی شده‌است و پس از دانشکدهٔ کشاورزی دانشگاه تهران، به‌عنوان دومین دانشکدهٔ کشاورزی در سطح ایران شناخته می‌شود. ساختمان جدید دانشکدهٔ کشاورزی در سال ۱۳۴۵ خورشیدی افتتاح شد و دانشکده از ساختمان پیشین به این ساختمان انتقال یافت؛ همچنین بعدها گروه‌های آموزشی آبیاری و ماشین‌سازی کشاورزی که ساختمان‌های مستقلی داشتند، به ساختمان جدید دانشکده انتقال پیدا کردند.[۱][۲]

محتویات

    ۱ امکانات
        ۱.۱ آزمایشگاه
        ۱.۲ سایت کامپیوتری
        ۱.۳ کتابخانه
    ۲ مراکز و گروه‌های پژوهشی
    ۳ گروه‌های آموزشی
    ۴ منابع

امکانات
آزمایشگاه

در دانشکدهٔ کشاورزی ۱۰ آزمایشگاه برای هریک از گروه‌های آموزشی وجود دارد:[۳]

    آزمایشگاه گروه آموزشی اقتصاد کشاورزی
    آزمایشگاه گروه آموزشی باغبانی
    آزمایشگاه گروه آموزشی خاک‌شناسی
    آزمایشگاه گروه آموزشی زراعت و اصلاح نباتات
    آزمایشگاه گروه آموزشی علوم و صنایع غذایی
    آزمایشگاه گروه آموزشی مهندسی آب
    آزمایشگاه گروه علوم دامی
    آزمایشگاه گروه گیاه‌پزشکی
    آزمایشگاه گروه ماشین‌های کشاورزی
    آزمایشگاه گروه مهندسی فضای سبز

سایت کامپیوتری

اعضای هیأت علمی دانشکدهٔ کشاورزی در اتاق کار خود به اینترنت دسترسی پیدا می‌کنند و دانشجویان تحصیلات تکمیلی نیز به وسیلهٔ سایت کامپیوتری از این امکان بهره‌مند می‌شوند.[۴]
کتابخانه

کتابخانهٔ دانشکدهٔ کشاورزی با زیربنای ۴۵۰ متر مربع از ۱۹٬۶۰۰ عنوان کتاب تشکیل یافته‌است که از این تعداد ۱۰٬۴۵۰ عنوان لاتین و ۹٬۱۵۰ عنوان فارسی هستند؛ همچنین ۶۶۵ عنوان نشریه در این کتابخانه موجود است که از این میان ۴۵۹ عنوان را نشریه‌های لاتین و ۲۰۶ عنوان را نشریه‌های فارسی شامل می‌شوند. از سال ۱۳۶۷ خورشیدی مجلهٔ علمی-پژوهشی دانشکدهٔ کشاورزی نیز باعنوان «دانش کشاورزی» به‌صورت فصلی منتشر می‌گردد.[۵]
مراکز و گروه‌های پژوهشی

مراکز و گروه‌های پژوهشی دانشکدهٔ کشاورزی:[۶]

    ایستگاه تحقیقاتی خلعت‌پوشان
    ایستگاه تحقیقاتی مغان
    پروژهٔ ساختمان جدید دانشکده
    قطب علمی اصلاح نباتات مولکولی
    واحدهای مستقر در اراضی کرکج

گروه‌های آموزشی

دانشکدهٔ کشاورزی در ۱۰ گروه آموزشی دانشجو می‌پذیرد.[۷]

    گروه آموزشی اقتصاد کشاورزی
    گروه آموزشی باغبانی
    گروه آموزشی خاک‌شناسی
    گروه آموزشی زراعت و اصلاح نباتات
    گروه آموزشی علوم و صنایع غذایی
    گروه آموزشی مهندسی آب
    گروه علوم دامی
    گروه گیاه‌پزشکی
    گروه ماشین‌های کشاورزی
    گروه مهندسی فضای سبز

دانشگاه تبریز

دانشگاه تبریز یکی از دانشگاه‌های دولتی وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری می‌باشد که در شهر تبریز واقع است. این دانشگاه شامل ۲۱ دانشکده‌است و در کل مشتمل بر ۲۹ قطب علمی و مجتمع آموزشی است. این دانشگاه در سال ۱۳۲۵ بنیان گذاشته شده‌است.[نیازمند منبع] دانشگاه تبریز بزرگ‌‌ترین مرکز علمی در شمال غرب ایران می‌باشد. این دانشگاه جزو یکی از پنج دانشگاه مادر ایران و همچنین جزو ده دانشگاه برتر ایران در تولید علمی می‌باشد. این دانشگاه از بدو تأسیس خود همواره نقشی محوری در وقایع علمی، اجتماعی، سیاسی، و فرهنگی ایران داشته‌است.

محتویات

    ۱ پیشینه
        ۱.۱ نام‌گذاری
    ۲ افراد
        ۲.۱ رؤسا
        ۲.۲ هیئت علمی
        ۲.۳ دانش آموختگان
    ۳ محوطه دانشگاه
    ۴ دانشکده‌ها
    ۵ مراکز مطالعاتی و پژوهشی
    ۶ قطب‌های علمی
    ۷ رتبه بندی های جهانی
    ۸ پردیس‌ها
    ۹ منابع
    ۱۰ جستارهای وابسته
    ۱۱ پیوند به بیرون

پیشینه

ایدهٔ اولیهٔ تأسیس دانشگاه تبریز یک سال پس از خاتمهٔ جنگ جهانی دوم، در زمان حکومت ملی آذربایجان و به دستور سید جعفر پیشه‌وری در سال ۱۳۲۴ مطرح شد.[۳] در تاریخ خردادماه ۱۳۲۵ در مدخل شرقی آن زمان تبریز، ساختمانی که کاربری زندان داشت، تبدیل به دانشگاهی به‌نام «آذربایجان اونیورسیته‌سی» (دانشگاه آذربایجان) شد.[۳] پس از بازپس گیری آذربایجان به دست ارتش ایران و سقوط دولت خودمختار آذربایجان مؤسسهٔ تازه‌تأسیس دانشگاه آذربایجان منحل شد . در دی‌ماه همان سال از سوی دانشگاه تهران دو تن از استادان به‌نام‌های «مصطفی حبیبی» و «خان‌بابا بیاتی» مأموریت یافتند تا جهت راه‌اندازی واقعی دانشگاه در تبریز اقدام نمایند.[۴] این دانشگاه با پذیرش ۱۶۰ دانشجو در دو دانشکدهٔ پزشکی و ادبیات، تحت ریاست دکتر بیاتی، به طور رسمی فعالیت آموزشی خود را آغاز نمود. مراسم گشایش دانشگاه که به‌عنوان یک واقعهٔ منحصربه‌فرد و بزرگ در تاریخ معاصر تبریز قلمداد می‌شود، به‌طور زنده از رادیوی محلی پخش شد. با گذشت زمان دانشکده‌ها، آزمایشگاه‌ها، کارگاه‌ها و آموزشکده‌های آن به‌تدریج تأسیس شدند. پس از گذشت چند سال این دانشگاه به دو قسمت «دانشگاه تبریز» و «دانشگاه علوم پزشکی تبریز» تبدیل گردید. دانشگاه تبریز درحال حاضر با بیش از ۱۸٬۰۰۰[۲] نفر دانشجو و حدود ۵۰۰ نفر هیأت علمی، ۲۰۰ آزمایشگاه تخصصی و عمومی که برخی از آن‌ها در سطح جهان و برخی در سطح خاورمیانه منحصربه‌فرد هستند، موزهٔ تاریخ و فرهنگ، حوزهٔ جانورشناسی، حوزهٔ زمین‌شناسی، مرکز پردازش تصاویر ماهوارهای و مراکز و مؤسسه‌های تحقیقاتی و پژوهشی، محیط آموزشی و دانشگاهی بزرگی را در سطح کشور فراهم آورده‌است.[۵]
نام‌گذاری

روند نام‌گذاری دانشگاه تبریز به این ترتیب می‌باشد که: درسال ۱۳۲۵ (سال تأسیس دانشگاه) به ترتیب نام‌های «آذربایجان ملی دارالفنونی»، «آذربایجان خلق اونیورسیته سی» و نهایتاً «آذربایجان اونیورسیته سی» برای این دانشگاه انتخاب شد. نام دانشگاه در سال ۱۳۲۶ به «دانشگاه تبریز» و پس از چند سال به «دانشگاه آذرآبادگان» تغییر یافت. پس از انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ نام دانشگاه دوباره به «دانشگاه تبریز» تغییر یافت. پس از مدتی «دانشگاه علوم پزشکی تبریز» از آن منفک گردید.[۶]
افراد
رؤسا
برج ساعت دانشگاه تبریز

اولین رئیس دانشگاه تبریز، نصرت‌الله جهانشاه‌لوی افشار بود که از طرف فرقه دموکرات آذربایجان به این سمت منسوب شده بود. اسامی رئیسان دانشگاه از ابتدا تا کنون به شرح زیر است:
ردیف     زمان     نام رئیس     محل اخذ دکترا     رشته
۱     ۱۳۲۶–۱۳۲۵     نصرت‌الله جهانشاهلو     ایران دانشگاه تهران     پزشکی
۲     ۱۳۲۹–۱۳۲۶     خانبابا بیانی     فرانسه دانشگاه سوربن     ادبیات
۳     ۱۳۳۱–۱۳۲۹     منوچهر اقبال     فرانسه آکادمی ملی پزشکی     پزشکی
۴     ۱۳۳۱–۱۳۳۱     سید محمد سجلدی     فرانسه آکادمی ملی پزشکی     حقوق
۵     ۱۳۳۲–۱۳۳۱     محسن هشترودی     فرانسه دانشگاه سوربن     ریاضیات
۶     ۱۳۳۲–۱۳۳۲     ناصر قلی اردلان        
۷     ۱۳۳۵–۱۳۳۲     محمد شفیع امین         پزشکی
۸     ۱۳۳۶–۱۳۳۵     عباسقلی گلشائیان        
۹     ۱۳۴۳–۱۳۳۶     غلامعلی بازرگان دیلمقانی         علوم
۱۰     ۱۳۴۶–۱۳۴۳     محمدعلی صفاری        
۱۱     ۱۳۴۶–۱۳۴۶     تقی سرلک        
۱۲     ۱۳۴۷–۱۳۴۶     هوشنگ منتصری     فرانسه دانشگاه استراسبورگ     ریاضیات
۱۳     ۱۳۵۲–۱۳۴۷     منوچهر تسلیمی     فرانسه     فلسفه
۱۴     ۱۳۵۲–۱۳۵۲     علی اکبر حسن علی‌زاده         پزشکی
۱۵     ۱۳۵۵–۱۳۵۲     حمید زاهدی         حقوق
۱۶     ۱۳۵۷–۱۳۵۵     محمد علی فقیه         ادبیات
۱۷     ۱۳۵۸–۱۳۵۷     منوچهر مرتضوی     ایران دانشگاه تهران     ادبیات
۱۸     ۱۳۵۸–۱۳۵۷     قباد فتحی         پزشکی
۱۹         حبیب‌الله مجیر مولوی        
۲۰     ۱۳۵۸–۱۳۵۸     ابوالفتح ثقةالاسلامی         پزشکی
۲۱     ۱۳۵۹–۱۳۵۸     حسن باروقی         کشاورزی
۲۲     ۱۳۶۲–۱۳۵۹     حسین صادقی شجاع         پزشکی
۲۳     ۱۳۶۵–۱۳۶۲     حسین سیفلو     بریتانیا دانشگاه استرلینگ     ریاضیات
۲۴     ۱۳۷۰–۱۳۶۵     سید مهدی گلابی         داروسازی
۲۵     ۱۳۸۱–۱۳۷۰     محمدعلی حسین پورفیضی     بریتانیا دانشگاه ولز     علوم
۲۶     ۱۳۸۴–۱۳۸۱     محمدرضا پورمحمدی     بریتانیا دانشگاه کاردیف     برنامه‌ریزی شهری
۲۷     ۱۳۸۷–۱۳۸۴     محمدحسین سرورالدین        
۲۸     ۱۳۹۱–۱۳۸۷     محمدتقی علوی     ایران دانشگاه تهران     فلسفه
۲۹     ۱۳۹۲–۱۳۹۱     پرویز آژیده     ایران دانشگاه علامه طباطبایی     ادبیات
۳۰     –۱۳۹۲     محمدرضا پورمحمدی     بریتانیا دانشگاه کاردیف     برنامه‌ریزی شهری
هیئت علمی
افلاک‌نمای دانشگاه تبریز

دانشگاه تبریز دارای ۴۸۰ عضو هیأت علمی است که ۲۵۸ نفر از آن‌ها دارای مدرک دکتری هستند. از این تعداد ۴۱ نفر پروفسور، ۱۵۱ نفر دانشیار، ۶۶ نفر استادیار و ۲۲۲ نفر مربی‌اند. همچنین ۸۵۷ نفر کادر اداری فعالیت‌های آکادمیک را پشتیبانی می‌کنند.[۷]
دانش آموختگان

    صمد بهرنگی
    نصرت‌الله جهانشاهلو
    منوچهر اقبال
    عظیم قیچی‌ساز
    فرج سرکوهی
    غلامحسین ساعدی
    هوشنگ امیراحمدی
    محسن هشترودی
    سید محمدحسین بهجت تبریزی
    سید یحیی رحیم‌صفوی
    مهدی باکری
    اسماعیل جبارزاده

محوطه دانشگاه

محوطهٔ این دانشگاه در منطقه‌ای یک‌پارچه، سطحی معادل ۲۷۵ هکتار را در سال ۱۳۲۸ دربر گرفته بود. دانشگاه تبریز در ناحیهٔ شرقی شهر تبریز با چشم‌انداز زیبای کوه‌های شمالی شهر قرار گرفته‌است. بخشی از محوطه شمالی پردیس اصلی دانشگاه منطقهٔ سرسبزی می‌باشد که به عنوان باغ گیاه‌شناسی استفاده می‌گردد. در جنوب خود فضای مورد نیاز برای توسعهٔ دانشگاه آتی دانشگاه پیش‌بینی شده است. کل مساحت تخصیص داده‌شده برای ساختمان‌ها و فضاهای آموزشی دانشگاه در حدود ۳۲۳٬۸۹۵ متر مربع می‌باشد.
دانشکده‌ها
پژوهشکدهٔ فیزیک کاربردی و ستاره‌شناسی

    دانشکدهٔ ادبیات فارسی و زبان‌های خارجی
    دانشکدهٔ اقتصاد، مدیریت و بازرگانی
    دانشکدهٔ الهیات و علوم اسلامی
    دانشکدهٔ تربیت بدنی و علوم ورزشی
    دانشکدهٔ جغرافیا
    دانشکدهٔ حقوق و علوم اجتماعی
    دانشکدهٔ دامپزشکی
    دانشکدهٔ ریاضی
    دانشکدهٔ شیمی
    دانشکدهٔ علوم تربیتی و روان‌شناسی
    دانشکدهٔ علوم طبیعی
    دانشکدهٔ فنی-مهندسی برق و کامپیوتر
    دانشکدهٔ فنی-مهندسی شیمی و نفت
    دانشکدهٔ فنی-مهندسی عمران
    دانشکدهٔ فنی-مهندسی فناوریهای نوین
    دانشکدهٔ فنی-مهندسی مرند
    دانشکدهٔ فنی-مهندسی مکانیک
    دانشکدهٔ فنی مهندسی میانه
    دانشکدهٔ فیزیک
    دانشکدهٔ کشاورزی
    دانشکدهٔ کشاورزی و منابع طبیعی اهر

مراکز مطالعاتی و پژوهشی
نمایی از محوطه دانشگاه تبریز در فصل تابستان

    پژوهشکدهٔ ستاره‌شناسی و فیزیک کاربردی
    گروه پژوهشی جغرافیا
    مؤسسهٔ تاریخ و فرهنگ ایران
    مؤسسهٔ تحقیقات اجتماعی
    مؤسسهٔ تحقیقات علوم اسلامی – انسانی
    مرکز تحقیقات علوم پایهٔ تبریز
    مرکز ریاضیات در صنعت

قطب‌های علمی
    این بخش از مقاله فاقد منبع و مأخذ است. شما می‌توانید با افزودن منابع برطبق اصول تأییدپذیری و شیوه‌نامهٔ ارجاع به منابع، به ویکی‌پدیا کمک کنید. مطالب بی‌منبع احتمالاً در آینده حذف خواهند‌ شد.
نمایی از محوطه دانشگاه تبریز در فصل زمستان

    قطب اصلاح مولکولی غلات
    قطب علمی بیولوژی
    قطب علمی جغرافیایی شمال‌غرب
    قطب علمی فوتونیک
    قطب علمی مکاترونیک
    قطب علمی مواد جدید و شیمی پاک

رتبه بندی های جهانی

این دانشگاه در نظام رتبه بندی دانشگاه لایدن (سال 2014) توانست رتبه دوم در کشور را کسب کند.[۸]همچنین در رتبه بندی سایت URAP توانست رتبه نهم در کشور را به خود اختصاص دهد.[۹]
پردیس‌ها

    پردیس بین‌المللی ارس
    پردیس خودگردان تبریز

سبحان مهرداد محمدپور

سبحان مهرداد محمدپور (متولد: مهر ۱۳۶۸ هجری شمسی؛ تبریز) طراح گرافیک؛ خوشنویس و پدید آورنده خط سبحان و نقاشی خط هوالجمیل است.وی برای ارتقاء و ترویج خط ابداعی خود از تبریز به تهران مهاجرت می کند و در پژوهشکده های فرهنگ و هنر این هنر را به تکامل می رساند وی شاگردان بزرگی را نیز به جامعه ی هنری معرفی نموده است، محمدپور با تلاش های شبانه روزی جهت پیشرفت خوشنویسی اسلامی، اولین گام نخست توسعه ابداعات خوشنویسی را در هنر اسلامی برمی دارد که نتیجه آن بنیانگذاری جشنواره ملی و بین‌المللی ابداعات خوشنویسی به صورت دائمی می باشد که از موارد مهم آن می توان به حمایت از مبدعان خوشنویسی و تفکیک و دسته بندی خطوط خوشنویسی اسلامی و آینده نگری در این رشته اشاره کرد.محمدپور ابداع آگاهانه هنر ، بویژه خوشنویسی را عامل هویت بخشی به فرهنگ و هنر یک کشور می داند. ابداع خط بصورت اصولی از دیدگاه وی عامل پشرفت خوشنویس کشور است.
لوح سپاس اولین نمایشگاه دستاوردهای پژوهشی ، فناوری و معرفی نوآوریهای دانشجویان تصویر :از آرشیو خانه کارگر تبریز

محتویات

    ۱ مسئولیت‌ها و فعالیت‌ها
    ۲ نمایشگاه‌ها
    ۳ خط سبحان
        ۳.۱ کاربردها و ظرفیت های خطوط سبحان
    ۴ نقاشی‌خط هوالجمیل
        ۴.۱ کاربردها و ظرفیت های نقاشی خط هوالجمیل
    ۵ پانویس
    ۶ منابع
    ۷ پیوند به بیرون

مسئولیت‌ها و فعالیت‌ها

    عضو انجمن هنرهای تجسمی آذربایجان شرقی
    دبیر دائمی همایش تجسمی-خوشنویسی ملی، ظهور;(یا قائم آل محمد(ص) )
    سرپرست خوشنویسی سازمان بسیج هنرمندان استان آذربایجان شرقی
    سرپرست بخش خوشنویسی نوجوان نمایشگاه بین‌المللی قرآن کریم
    داور جشنواره‌ها و نمایشگاه‌های هنری تجسمی قرآن کریم
    سرپرست اولین اتاق فکر تخصصی نقاشی خط و ابداعات خوشنویسی استان آذربایجان شرقی
    دبیر دائمی سمینار تخصصی نقاشی خط و ابداعات خوشنویسی استان آذربایجان شرقی
    بنیانگذار جشنواره بین‌المللی ابداعات خوشنویسی
    بنیانگذار جشنواره داوری در خوشنویسی
    نقاش و تصویرگر مرکز هنرهای تجسمی حوزه هنری آذربایجان شرقی
    کارشناس هنری خبرگزاری های هنری
    عضو اصلی انجمن علمی و نوآوری‌های هنری دانشگاه خانه کارگر تبریز

نمایشگاه‌ها
Ambox warning orange.svg
    درمورد ارزش دانشنامه‌ای این مقاله اختلاف‌نظر وجود دارد. لطفاً به گفتگوهای صفحهٔ بحث مراجعه کنید.

سبحان مهرداد محمدپور تاکنون ۴۰ نمایشگاه انفرادی تا سال 1390 بر‌گزار و آثار بسیاری را رونمایی کرده‌است که از مهمترین آنها می‌توان به این موارد اشاره کرد:

    نمایشگاه پژوهش‌های نوین خوشنویسی در هفته پژوهش ؛ تهران ؛نمایشگاه بین‌المللی غرفه خانه کارگر ۱۳۹۰ (انفرادی)
    نمایشگاه رونمایی تازه‌های خوشنویسی ؛ تهران ؛جشنواره ملی حرکت دانشگاه سراسری ۱۳۹۰ (انفرادی)
    نمایشگاه کتابت قرآن و اسماء الحسنی ؛ تبریز ؛عمارت شهرداری تالار هنرهای معاصر ۱۳۸۹ (انفرادی)
    نمایشگاه شمیم حیاءو حجاب بهشت بشارت ؛ منطقه صفر مرزی ایران و نخجوان در ارس؛نمایشگاه بین‌المللی۱۳۹۰(انفرادی)
    نمایشگاه ریحانه حجاب در نماز ؛ تبریز ؛ نمایشگاه بین‌المللی حجاب و عفاف ۱۳۸۹ (انفرادی)
    نمایشگاه کتابت قرآن و ادعیه‌های قرآنی ؛ تبریز ؛ فرهنگسرای خاقانی ۱۳۸۹(انفرادی)
    نمایشگاه دائمی ادعیه‌های قرآنی ؛ تبریز ؛ ساختمان مرکزی دانشجویان دانشگاه سراسری ۱۳۸۹(انفرادی)
    نمایشگاه هنرهای قرآنی؛ تبریز ؛ وزارت ارشاد و فرهنگ اسلامی مجتمع فرهنگی و هنری ۲۹ بهمن گالری استاد مقبلی ۱۳۹۰(انفرادی)

خط سبحان

خط سبحان توسط سبحان مهرداد محمدپور ایجاد وبنیان گذاری گردید.این خط از زیبایی خاصی در کتابت برخور دار است.این خط با توجه به نوآوری های خود جلوه ی جدیدی از هنر خوشنویسی اسلامی را به نمایش گذاشته است ، خط سبحان ریشه ای کوفی و اقلام سته را دارا می باشد و در خوانایی و ساده نویسی تقریباً مشابه با خط نسخ است.این خط در چند شیوه ارائه شده که هر یک از این شیوه ها کاربردی خاصی را دارا می باشد به طور مثال شیوه شکسته ، شیوه کتابت ، شیوه کتیبه نویسی.از خط سبحان به دلیل ظرفیت های مناسب برای کتابت قرآن ؛کتیبه نویسی و تولید آثار هنری نقاشی خط و طراحی گرافیکی استفاده می کنند. این خط قابلیت نوشتن فارسی و عربی را دارد. این خط باتوجه به تنوع حروف به چند شیوه ی مختلف تقسیم شده است، نوع کاربردی خط سبحان در قامت خطی خود کوتاه تر از نوع کتیبه نویسی می باشد همین ویژگی نیز در خط ثلث و خط نسخ قابل مشاهده است.
کاربردها و ظرفیت های خطوط سبحان

از خط سبحان به دلیل ظرفیت های مناسب برای کتابت قرآن ؛کتیبه نویسی و تولید آثار هنری نقاشی خط و طراحی گرافیکی استفاده می کنند. این خط قابلیت نوشتن فارسی و عربی را دارد. خط سبحان باتوجه به تنوع حروف به چند شیوه ی مختلف تقسیم شده است، نوع کاربردی خط سبحان در قامت خطی خود کوتاه تر از نوع کتیبه نویسی می باشد همین ویژگی نیز در خط ثلث و خط نسخ قابل مشاهده است. یکی از شیوه های خط سبحان ، خط جمکران نام دارد که هر ساله طی مراسمی هنری در مسجد مقدس جمکران در نیمه شعبان کتابت می شود این شیوه از خط با توجه به ساده بودن قواعد اولیه براحتی قابل یادگیری می باشد چنانکه در بیستمین نمایشگاه بین‌المللی قرآن کریم مصلی تهران طی 15 روز 1600 نفر قادر به یادگیری این خط بوده اند. شیوه ی جدید خط سبحان عبارتند از خط محمد و هادی نام دارد. طی هتاکی های صورت گرفته به محمد و هادی به منظور اعتراض در پی این موضوع و به مناسبت دهه ولایت دو شیوه ابداعی از خطوط چهارده گانه پدید آمده توسط سبحان مهرداد محمدپور به نام های خط محمد و خط هادی نامگذاری شد.
نقاشی‌خط هوالجمیل
    برای تأییدپذیری کامل این مقاله به منابع بیشتری نیاز است. لطفاً با توجه به شیوهٔ ویکی‌پدیا برای ارجاع به منابع با ارایهٔ منابع معتبر این مقاله را بهبود بخشید. مطالب بی‌منبع را می‌توان به چالش کشید و حذف کرد.

نقاشی خط هوالجمیل اثر سبحان مهرداد محمدپور، در دسته بندی نقاشی خط‌های مصور و تفننی قرار دارد و نوع جدیدی از نقاشی خط مصور را در برمی گیرد، پیچیدگی و رمزگونگی قالب حروف در این نقاشی خط آن را از سایر نقاشی خط‌های مصور اسلامی مجزا ساخته در توضیحات بیشتر در مورد نقاشی خط هوالجمیل می توان به تغییر قالب حروف و کلمات در بافت‌های متنوع و طولانی اشاره کرد ، این نوع از نقاشی خط با کلمات طولانی و کلمات بسیار ریز همراه با شکل های هندسی و خطی پدید می آید، محمدپور نقاشی خط هوالجمیل را به 5 شیوه مستقل ارائه داده است که می توان به نقاشی خط هوالجمیل یا همان نوع ساده این نقاشی خط ، نقاشی خط هوالجمیل نوین و نقاشی خط هوالجمیل بنایی اشاره کرد .[نیازمند منبع]
کاربردها و ظرفیت های نقاشی خط هوالجمیل

نقاشی خط هوالجمیل برای زیبا سازی محیطی استفاده می شود چنانکه بسیاری از آثار هنری تولید شده از این هنرجدید ،مذهبی و قرآنی بوده و در اماکن مذهبی کاربرد داشته است، تولید آثار هنری نقاشی خط هوالجمیل با حوصله و ظرافت خواصی انجام می گیرد ،نمونه های موجود از نقاشی خط هوالجمیل در دانشگاه تبریز را می توان از نمونه های ساده و اولیه این هنر در ابعاد کوچک نام برد.

خط (نوشتار)

خَط یا دبیره هنر یا وسیله‌ای برای ثبت و نوشتن ذهنیات و تفکرات با استفاده از علائمی است که به چشم آشنا باشد و دیده شود. جاحظ می‌گوید: خط زبان دست است و حافظ افکار و آثار.[۱]

در واقع، بشر از زمانی که خواست آنچه را می‌اندیشد نقش کند، در حقیقت قدم به دنیای خط و نگارش نهاد.[۲][۳]

خط‌هایی که امروزه مورد استفادهٔ مردم دنیا قرار دارند عبارت اند از:

    لاتین: Latin
    سیرلیک: Кириллица
    یونانی: Ελληνικά
    گرجی: ქართული
    ارمنی: Հայերեն
    چینی: 汉字
    ژاپنی: 仮名
    کانجی
    کره‌ای: 한글
    هانجا
    عربی: العربیة
    عبری: עברית
    هندی: हिन्दी
    اتیوپیایی: ግዕዝ
    تانا:  ތާނަ‎
    کانادایی:

محتویات

    ۱ جهت نگارش انواع خط
    ۲ تاریخ خط
        ۲.۱ خط تصویری
        ۲.۲ خط اندیشه نگار
        ۲.۳ خط واژه‌نگار[۵]
        ۲.۴ خط آوانگار[۶]
        ۲.۵ خط الفبایی[۷]
    ۳ خط گرجی
    ۴ خط چینی
    ۵ خط هیروگلیف مصری
    ۶ خط میخی
    ۷ خط فنیقی
    ۸ خط آرامی
    ۹ خط پهلوی
    ۱۰ خط اوستایی
    ۱۱ خط سریانی
    ۱۲ خط سغدی
    ۱۳ خط اورخون
    ۱۴ خط عبری
    ۱۵ خط نبطی
    ۱۶ خط کوفی
    ۱۷ خط عربی
    ۱۸ خط فارسی
    ۱۹ جستارهای وابسته
    ۲۰ پانویس
    ۲۱ منابع

جهت نگارش انواع خط

    از چپ به راست: لاتین، سیرلیک، یونانی، گرجی، ارمنی و اتیوپیایی و همچنین مصری، سانسکریت و اسلاوی
    از راست به چپ: فارسی و عبریو همچنین کلدانی، آسوری، عربی، ترکی و تاتاری
    از بالا به پائین: چینی و ژاپنی سطور از بالا به پائین و حروف از راست به چپ
    از پائین به بالا: مکزیکی

لازم به یادآوری هست که کهن‌ترین نوشته‌ها معمولاً از «راست به چپ» و سپس از «چپ به راست» نوشته شده‌است. حتی درآغاز نوعی روش شیار گونه نیز متداول بوده‌است.[۳] در یونان قدیم، نوعی نگارش بوده که ابتداء از راست بچپ می‌نوشتند و چون به انتهای سطر می‌رسیدند از چپ براست می‌نوشتند و باهمین ترتیب تا آخر پیش می‌رفتند.[۲]
تاریخ خط

در قدیم یک سلسله و علایمی وجود داشت که تا حدی به حفظ خاطره‌ها و اموری که باید حفظ شوند، کمک می‌کرد، نظیر: چوب‌خط‌های کوچک آلمانیهای قدیم و یا ریسمانهای گره‌خوردهٔ مردمان پرو از زمان اینکاها و یا گردن بندهای صدفی قوم ایروکوا به نام وامپون و بالاخره چوب‌خط‌های استرالیایی‌ها.
خط تصویری

خط تصویری (به انگلیسی: Pictogram) مرحله دوم از مراحل اساسی خط است در این مرحله برای اظهار یک فکر، صورت آنرا می‌کشیدند، مثلاً برای نوشتن یک حیوان، شکل آنرا می‌کشیدند.[۴] شاید احتیاج به حفظ خاطره‌ها و ثبت اندیشه‌ها، نخستین محرک پیدایش خط در بین اقوام ابتدایی بوده‌است. چراکه انسان اولیه برای حفظ اموری که می‌خواست سالهای دراز باقی بماند، ابتدا به رسم شکل و صور آنها پرداخت و تصویرهای واقعی را برای ارتباط کتبی ترسیم کردو از این تصویرنگاری، خط تصویری آغاز شد. تعداد فراوان تصویرها وعدم امکان نقش کردن مسائل عاطفی، کمبودهای این روش نگارش بود.
خط اندیشه نگار

روش تصویرنگاری در ابتدا به رسم صورت اشیاء می‌پرداخت، اما بعدها کمکم تصویرها شکل ساده تر و نمادین تری به خود گرفتند و برای مفاهیم عاطفی نیز، علائمی قراردادی وضع شد. بدین ترتیب، بشر توانست با تصویر اشیایی شبیه به اندیشه‌ها، به نمایش اندیشه نیز اقدام کند، مثلا نقش دو پا نشانه راه رفتن وچشم اشک آلود نشانه اندوهگینی بود. این طریق نمایش اندیشه، در تاریخ خطوط، خط اندیشه نگار (به انگلیسی: Ideogram) نام دارد.
خط واژه‌نگار[۵]

نارسایی روش اندیشه‌نگاری موجب شد که در کار نگارش طریق دیگری پیش آید که بستگی بیشتر با زبان داشته باشد، یعنی بستگی با اصواتی که چون گوش آنها را شنید، معانی آنها را درک کند. در این روش، واژه‌ها با علایمی نمایش داده می‌شوند که ربطی با اصوات مزبور نداشتند، ولی در عوض این ویژگی را داشتند که وقتی چشم آنها را می‌دید، زبان الفاظی را قرین این علامات کند.
خط آوانگار[۶]

با بکار بستن علایمی که شکل واژه‌های آن جناس لفظی با واژه‌های بیانگر معانی آنها دارد، خط به مرحلهٔ هجایی کشانیده شد. در این مرحله، هر هجا با علامتی ویژه همراه است.
خط الفبایی[۷]

با پیشرفت نمایش هجایی خط کم‌کم روش الفبایی خط بوجود آمد. در روش سیلابی، با تجزیهٔ هجاها و نمایش مجزای هر یک از آنها، مطلب شکل تحریری به خود می‌گیرد.

در دنیای قدیم ما به چهار نوع خط اندیشه نگار بر می‌خوریم به شرح زیر:
خط گرجی
کتابی از ایلیا چاوچاوادزه به خط و زبان گرجی

خط گرجی خط مخصوص زبان گرجی، زبان رسمی کشور گرجستان است و زبان گرجی را جزو ۱۴ زبانی قرار می دهد که دارای الفبا هستند.

خط گرجی یکی از قدیمی ترین سیستم های نوشتاری جهان و در عین حال، الفبای کنونی گرجی مدرن ترین الفبای دنیا محسوب می شود.

قدیمی ترین کتیبهٔ کشف شده از زبان گرجی مربوط به قرن اول قبل از میلاد مسیح، یعنی حدود ۲،۰۰۰ سال پیش است.[۸][۹]
خط چینی

چینی‌ها ابتدا با رسم اشکالی آغاز نگارش کردند، به علت نارسایی علامات موجب شد که بعدها ترکیباتی بسازند و با آن ترکیبات به بیان اندیشه‌های خود بپردازند. این ترکیبات گرچه تصویرکنندهٔ اندیشه‌های آنان بود، ولی در انتقال مقاصد آنها کاملا موفق نبود. تا آنکه چینی‌ها با پدیدآوردن علاماتی که بیشتر تکیه بر اصوات می‌کرد، بنوعی خط صوت نگار دست یافتند. این خط صوت نگار گرچه از حیث آنکه با زبان بستگی داشت و در مرحله‌ای جلوتراز خط قدیم بود، ولی از آنجا که هر حرف می‌توانست نمایشگر اصوات مختلف چندی باشد دارای نقص بسیار بود. چینی‌ها برای رهایی از این نقص، یعنی نمایش معنی حقیقی هر علامت از علائمی اندیشه نگار بنام کلید استفاده کردند و هر کلید مبین یک نوع اندیشه بود. دانشوران چینی بعدها بیک نوع خط تندنویسی دست یافتند که نمونه خط ژاپنی شد.

چند نمونه از سیر تحول خط تصویرنگار چینی:[۱۰]
Archaic     Seal script     Traditional Modern     Simplified     Pinyin     Gloss     Archaic     Seal script     Traditional Modern     Simplified     Pinyin     Gloss
Ren arch.png     Ren sigil.png     人     —     rén     مرد     U5973-radical-38 early-form.svg     Nuu sigil.png     女     —     nǚ     زن
Zi arch.png     Zi sigil.png     子     —     zǐ     کودک     Ri arch.png     Ri sigil.png     日     —     rì     خورشید
Chuan arch.png     Chuan sigil.png     川     —     chuān     رودخانه     Yu arch.png     Yu sigil.png     雨     —     yǔ     باران
Ma arch.png     Ma sigil.png     馬     马     mǎ     اسب     Niao arch.png     Niao sigil.png     鳥     鸟     niǎo     پرنده
Gui arch.png     Gui sigil.png     龜     龟     guī     لاک پشت     Long arch.png     Long sigil.png     龍     龙     lóng     اژدها
خط هیروگلیف مصری
نمونه‌ای از هیروگلیف مصری بر روی قطعه‌ای از پاپیروس
نوشتار اصلی: خط هیروگلیف مصری


خط هیروگلیف مصری، در ادامه خط اندیشه نگار، وارد عرصه نگارش شد. گستره انتشار آن بیشتر در مصر و در دست کاهنان بود. یونانیان این نام را بدان بخشیدند که در زبان یونانی به معنی «نوشته نشانه‌های مقدس» است، آنها، این خط را اعجاب آور و پر از رمز و راز پنهانی کاهنان مصر می‌دانستند.

سابقه خط هیروگلیف را تا هزاره چهارم پیش از میلاد نیز می‌توان پیش برد. خط هیروگلیف را بر پاپیروس می‌نوشتند. پاپیروس از ساقه‌های فشرده نوعی نی بهمین نام به دست می‌آمد و از اجداد کاغذ است، به‌نظر می‌رسد کلمات paper و papier در زبانهای غربی از این واژه گرفته شده‌اند.

مصریان نخستین مصرف کنندگان پاپیروس بودند و نوشت افزار آنها نیز نوعی قلم از نی بود که آن را در مرکب سیاه یا قرمز فرو می‌بردند. این خط معمولاً افقی و از راست به چپ نوشته می‌شد و به ندرت از چپ به راست و گاهی نیز از بالا به پایین نوشته می‌شد. هیروگلیف، خط اندیشه نگار کامل نیست و درآن عناصر صوتی و الفبائی بیشتر وجود دارد. همچنین تصویرانسان‌ها و حیوانات در این خط احتمالا مربوط به آغاز خط است.[۱۱]
قدمیترین نمونه خط هیراتیک که یک متن پزشکی است. مربوط به ۱۶۰۰ قبل از میلاد مسیح

با پیدایش پاپیروس، خط هیروگلیف در مصر تحول می‌یابد و به سادگی می‌گراید و خط هیراتیک (دینی، باصلابت) از آن پدید آمد که با بهم ریختگی آن نوعی خط تندنویسی بنام خط دموتیک یا خط عامیانه از آن بوجود می‌آید. مرحله بعدی خط، خط میخی است.
خط میخی
نوشتار اصلی: خط میخی

خط میخی[۱۲]، اصلی اندیشه نگار داشت و در همه کشورهای آسیای غربی بکار می‌رفت. اکثر صاحبنظران خط و زبانهای باستانی بر این باورند که منشاء پیدایش خط از غرب ایران یعنی جنوب بین‌النهرین و سرزمین سومر بوده‌است و کهن‌ترین اقوامی که در بین‌النهرین خط میخی را بکار برده‌اند، سومریان هستند. سومریان چون مصری‌ها و چینی‌ها، از نخستین اقوامی هستند که تمایل به ضبط گفتار و اندیشه‌هایشان داشتند. کاتبان سومری با ابداع خط میخی تصویری جامعه بشری را از دوران مجهول و تاریک ماقبل تاریخ وارد مرحله تاریخی کردند. آنها با ابداع خط میخی دوره‌ای را آغاز کردند که به عنوان آغاز خط نویسی شهرت دارد.

گرچه پیدایش خط و کتابت نخستین بار در نیمه دوم هزاره چهارم پیش از میلاد، در جنوب بین‌النهرین و توسط کاتبان و دبیران سومری محقق شد، اما گسترش و تکامل آن به آغاز هزاره سوم پیش از میلاد برمی‌گردد. برخی حتی بر این نظرند که خط هیروگلیف مصری، همزمان و برگرفته از خط تصویری سومری به وجود آمده‌است. [۱۳]

سومریان، کهن‌ترین ساکنان شناخته شده جنوب بین‌النهرین - قومی متمدن و پیشرفته بودند. آنان از نژاد سامی نبودند و با عنوان ساکنان غیرسامی بین‌النهرین از ایشان یاد می‌کنند. برخی این احتمال را می‌دهند که از کنار دریا به این منطقه مهاجرت کرده باشند. رد پای آن‌ها از اواخر هزاره چهارم پیش از میلاد در میان‌رودان دیده می‌شود. علم نجوم، تقسیم ساعت به ۶۰ دقیقه و دقیقه به ۶۰ ثانیه، مسائل هندسی و اوزان، میراث‌های گرانبهایی هستند که این قوم برای آشوری‌ها و بابلی‌ها بر جای گذاشتند. سومری‌ها چون پیوندی با همسایگانشان نداشتند از میان رفتند یا جذب اقوام سامی شدند. [۱۱]

خط میخی و خط هیروگلیف علاوه بر تفاوت‌های ظاهری، در ابزار و نحوه نوشتن نیز با هم تفاوت داشتند. خط هیروگلیف با قلم نی و مرکب بر روی پاپیروس نگاشته می‌شد، درحالی که برای نوشتن خطوط میخی نیاز به لوحه‌های گلی نرمی بود که با قلم چوبی برآن می‌نگاشتند و سپس لوحه را می‌پختند. اولین یافته‌های نگارشی بشر که به صورت الواح گلین برجای مانده متعلق به تمدن‌های بین‌النهرین است.

همزمان با پیشرفت خط سعی دیگری نیز بعمل آمد و آن توسعه محل و مواد نوشتن بود. قبل از پیدایی کاغذ از سنگ و فلزات استفاده می‌کردند و غیر از سنگ و فلزات از پوست درختان و جانوران نیز استفاده می‌شد، ولی گرانی قیمت این دو پوست موجب شد که در مصرف آن اقتصاد بورزند و نتیجه این صرفه‌جویی اقتصادی، یکی فشردگی در نوشتن بود و دیگر استفاده از علائم اختصاری و همچنین تراش پوست و استفاده مجدد از آن بود.

خط میخی ایلامی[۱۴]

از خط میخی سومری نخستین خط میخی ایلامی منشعب می‌شود که برای نگارش زبان ایلامی به کار می‌رود که جزو زبان‌های منفرد است. در واقع کمی بعد از پیدایش خط میخی تصویری سومری و بابلی، ساکنان منطقه شمالی دشت خوزستان و کوهپایه‌های زاگرس نوع دیگری از خط میخی تصویری را بکار بردند که به خط ماقبل عیلامی (پروتوعیلامی)[۱۵] مشهور شد. پروفسور «والتر هینتس» می‌نویسد:

    در ۳۰۰۰ سال قبل از میلاد وقتی که سومری‌ها خط تصویری را به عنوان بهترین وسیله برای مکاتبات خود اختراع کردند این ابداع به سرعت به همسایگان عیلامی آنها رسید. صرفنظر از اختلاف در جزئیات، تردید نباید کرد که خط تصویری عیلامی بر مبنای سرمشق سومری تدوین شده‌است. این خط به سرعت گسترش یافت و تقریباً همزمان در شمال شرق کاشان (میان تهران و اصفهان) و در شرق دور و جنوب در کرمان ظاهر شد.[۱۳]


خط میخی اکدی[۱۶]

خط میخی اکدی (بابلی) نیز از شاخه‌های خط سومری است. خط میخی نه تنها در میان‌رودان که درگستره وسیعی رواج یافت. در آسیای صغیر و میان‌رودان شمالی و در میان هیتی‌ها، هوری‌ها، اورارتورها، لولوبی‌ها و کاسی‌ها وغیره.[۱۱]

خط میخی هخامنشی[۱۷]

خط میخی کتیبه‌های فارسی باستان دوره هخامنشی[۱۸] از روی خط میخی بابلی و ایلامی درست شده‌است که نسبت به آنها علائم ساده تر و کمتری دارد. خط میخی زبان فارسی را می‌توانیم صورت تکامل یافته خطوط میخی دیگر بدانیم که حروف هجایی در آن هستند (یعنی مصوت به همراه صامت). بهمین دلیل بسیاری آن را بسیار نزدیک به خطوط هجایی می‌دانند. این خط از چپ به راست نوشته می‌شد.
خط فنیقی
نوشتار اصلی: خط فنیقی

هم زمان با تکامل تدریجی خطوط میخی و در هزاره دوم پیش از میلاد خط دیگری در سرزمین فنیقیه پا به عرصه وجود می‌گذارد و آن خط هیروکلیف هیتیتی است که به خط فنیقی شهرت دارد. قدیمی‌ترین نمونه این خط در کاوش‌های شهر گوبله، از شهرهای فنیقیه باستان (حوالی سوریه کنونی) که یونانیان آن را بیبلوس می‌نامیدند، به دست آمده‌است. شهر بیبلوس در میان یونانیان، به عنوان داشتن بهترین پاپیروس‌ها، شهرت داشت و مرکز مهم بازرگانی مصر و یونان بود. چون یونانیان وسایل نوشتن خود را از این شهر بدست می‌آورند نام بیبلوس در نزد آنها به معنی کتاب گرفته شده که بعدها «Bible» مفهوم کتاب دینی تورات و انجیل را یافت.[۱۹]

الفبای فنیقی با ۲۲ علامت خطی که تنها صامت‌ها را نشان می‌داد، از راست به چپ نوشته می‌شد. به‌نظر خط شناسان، نشانه‌هایی از خط مصری باستان و خطوط تصویری را در الفبای فنیقی می‌توان یافت. این خط برخلاف خط هیروگلیف که در انحصار کاهنان بود و یا خط میخی که تنها طبقه دبیران با آن سرو کار داشتند، براحتی در دسترس عامه قرار گرفت. فراگرفتن این خط آسان بود و کتابت و نوشتن با آن نیز بسیار آسان بود، بنابراین استفاده از آن گسترش زیادی یافت.

میتوان گفت که فنیقی‌ها نخستین کسانی بودند که افتخار کشف الفبای حقیقی را دارند. با پیدایش این خط سایر خطوط جز خط چینی، از قلمرو نویسندگی خارج شدند. این خط در آسیای غربی نفوذ یافت و جایگزین خط میخی شد. از طریق قوم آرامی، الفبای فنیقی در مصر و عرب و میان‌رودان تا هند بسط یافت و همچنین به غرب (اروپای امروز) که هنوز دارای خط و کتابت نبود راه یافت. این کار از طریق یونان انجام گرفت که با فنیقی‌ها ارتباط بازرگانی داشتند. الفبای یونانی و رومی از الفبای فنیقی پدید آمده‌است و از آنجا که الفبای سایر کشورهای اروپایی مشتق از این دو الفباء می‌باشد، می‌توان گفت که مبداء خطوط ملل اروپایی، فنیقی است. اصول این خط بعدها با اختراع علائمی برای نشان دادن حروف مصوت بوسیله یونانی‌ها کامل شد. یونانیان این علائم را با اسم سامی آن که نماینده دو حرف اول آن بود، «آلفا بتا» نامیدند و برای استفاده خود تغییراتی در آن دادند. مصوت‌ها را وارد خط ساختند و خط صامت نگار را به آوانگار تبدیل کردند. جهت نگارش را نیز تغییر دادند و از چپ به راست نوشتند. گونه‌ای از خط یونانی را، یونانیان مهاجر با خود به روم بردند و در آنجا بر این مبنا، الفبای لاتینی به وجود آمد که زبانهای گوناگون اروپا بدان خط نوشته شد. بخشی از اروپای شرقی که به کلیسای دوم وابسته بودند، الفبای لاتینی را برای نگارش برگزیدند، مانند لهستانیها، چک‌ها و کروات‌ها.

در سده نهم میلادی کشیشی از کلیسای بیزانس به نام سیریل با ترکیبی از الفبای یونانی و رومی خطی را برای نگارش زبان اسلاوی به وجود آورد. گونه‌ای تعدیل شده از این الفبا که سیریلیک نامیده می‌شود برای نگارش زبان روسی و دیگر زبانهای هم جوار به کارمی رود.

الفبای فنیقی به نوعی شبه قاره هند را نیز در نوردید. دانشمندان، خط برهمایی هند را از فرزندان همین خط می‌دانند که زبان سنسکریت و دیگر زبانهای هندی با آن نوشته می‌شود. متون دینی بودایی به زبان خُتَنی (سکایی) که یکی از زبان‌های ایرانی شرقی دوره میانه است به خط برهمایی نوشته شده‌است.
خط آرامی

یکی دیگر از فرزندان خط فنیقی خط آرامی است که به سرعت در خاورمیانه پخش شد.[۲۰] آرامی‌ها اقوامی بودند که از صحرای شمالی عربستان به سوی خاورمیانه مهاجرت کردند و دربین النهرین مستقر شدند. دراوایل هزاره اول پیش از میلاد، حکومت‌هایی برای خود برپا کردند ولی به زودی مقهور و خراج گزار آشوری‌ها گشتند. اما از آنجا که بازرگانان موفقی بودند نفوذ ریشه داری در منطقه کردند و محل استقرار خود را در بابل و نینوا قرار دادند و بر جمعیتشان نیز افزوده شد و زبان این قوم زمانی دراز در این منطقه ماندگار شد و مهم‌تر این که بر مبنای الفبای فنیقی، خط آرامی به وجود آمد که به سرعت رواج یافت و تبدیل به خط بین المللی منطقه شد و زبان آرامی نیز که چندان دور از زبان‌های سامی آن نواحی نبود، تبدیل به زبان ارتباطی خاورمیانه گشت.

ملک الشعرای بهار در سبک‌شناسی می‌نویسد:

    اصل خط آرامی که از کجا شاخه گرفته‌است درست محقق نیست، برخی تصور کرده‌اند که خط مذکور از روی خط هیریوغلف مصر تقلید شده‌است زیرا هر چند خط نامبرده خط الفبایی است معذلک حروفی در آن خط هست که حاکی از صورتی است که خود آن حرف هم به معنی همان صورت است مانند الف «عَلفّیا» به معنی «گاو» که در اصل به شکل سر گاو بوده و بعد که از حال نگاری به حال صوتی افتاده صدای «آو» یافته و بعد حرف الف و صدای«اَ اِ اُ» پیدا کرده‌است. دیگر «ب» که نام او «بیت» است و در اصل به صورت خانهٔ مسقف بوده‌است. همچنین «جیم» که نامش «گمیل» است و در اصل صورت جَمل (شتر) بوده و «طِطْ» که نام و صورت افعی است و «عین» که به شکل چشم است و «لامد» که به شکل عصا است و «هی» که به صورت شبکه‌است و غیره... و گروهی گویند که خط آرامی از مخترعات یکی از ملل سامی است و جمعی آن را ماْخوذ از خط فنیقی دانند. چنان که گذشت و جماعتی گویند خط فنیقی از خط آرامی اخذ شده‌است زیرا خط آرامی از دو هزار سال قبل از میلاد وجود داشته‌است.[۲۱]

پدید آمدن دولت هخامنشی که سرزمینی گسترده از ماوراءالنهر تا بین‌النهرین را در برمی‌گرفت و نیاز به یک زبان واحد داشت، بر گسترش خط و زبان آرامی در این امپراطوری افزود. خط میخی برای نقر و نقش کتیبه به کار می‌رفته‌است و از برای نامه‌ها و دیگر نیازمندی‌های عمومی مناسب نبوده‌است از این رو خط ساده و الفبائی «آرامی» که از عهد کلدانیان در آسیای صغیر معروف بود به تدریج اهمیت پیدا کرد. ابتدا به مناسبت سهولت هر جا به خط میخی چیزی نوشته می‌شد نام صاحب خط یا اگر آن چیز ظرف سفالی یا جنس دیگری بود نام خریدار یا فروشنده را در کنار آن به خط آرامی می‌نوشتند، ولی بعدها وسعتِ استعمال این خط به جایی رسید که در تمام قلمرو ایران، عراق، آسیای صغیر و مصر عمومیت یافت و مکاتیب حکام، پادشاهان، روابط ملل، روزنامه‌های دولتی، فرمان‌ها و نوشته‌های عادی همه با خط آرامی انجام می‌گرفت. ترقی روز افزون این خط با حمایت و تقویت شهنشاهان هخامنشی حاصل آمد که در شاهنشاهی خود متعرض آئین، رسم‌ها، خط و زبان ملل تابعه نمی‌شدند.[۲۱]

خط و زبان آرامی در دولت هخامنشی تبدیل به زبان دیوانی شد و دبیران آرامی‌نژاد و آرامی‌زبان دردستگاه‌های دیوانی ایالت‌های مختلف سرزمین هخامنشی به خدمت مشغول شدند و زبان و خط آرامی با عنوان «آرامی رسمی» یا «آرامی امپراطوری» پا به پای زبان فارسی باستان و خط میخی که تنها در کتیبه‌های هخامنشی به کار می‌رفت، در ارسال مراسلات به کار گرفته شد. بدین صورت که هرگاه نامه‌ای به ایالتی نوشته می‌شد، دبیر آرامی‌زبان آن را به زبان و الفبای آرامی می‌نوشت و نامه به ایالت‌های دیگر فرستاده می‌شد و در آنجا دبیرهایی از همین نوع، آن را به زبان آن ایالت برمی‌گرداندند و برمی‌خواندند.
Aram nabat arab syriac.png
خط پهلوی
نوشتار اصلی: خط پهلوی

پس از دوران هخامنشی، در دوره کوتاه مدت اسکندر و سلوکیها، زبان و خط یونانی در مراسلات رسمی و اداری به کار رفت تا این که در زمان اشکانیان، خط پهلوی اشکانی برای نوشتن زبان پهلوی اشکانی، بر مبنای خط آرامی پایه ریزی شد و سپس خط پهلوی ساسانی در همین راستا به وجود آمد که هرکدام گونه‌های کتیبه‌ای و تحریری دارند. این خطوط صامت نگار هستند وحتی تعداد علامت‌ها نسبت به الفبای آرامی نیز کمتر است و همین موضوع مشکلاتی را برای خواندن زبان پهلوی ایجاد می‌کند. این خطوط از راست به چپ نوشته می‌شوند.
خط اوستایی
نوشتار اصلی: خط اوستایی
یسنا

خط اوستایی، برای نگارش کتاب دینی زرتشتیان به کار رفته‌است و یکی از کامل‌ترین خطوط دنیاست، و برمبنای خط پهلوی ساسانی اختراع شده‌است. این خط آوانگار هست و با ۵۳ یا ۵۸ علامت صامت و مصوت از قابلیت نگارش بسیار بالایی برخوردار است. از راست به چپ نوشته می‌شود و به نام‌های دین دبیره و دین دبیریه، دین دفیره و... هم نامیده می‌شود. از نخستین سده‌های اسلامی چون زبان و خط پهلوی حالت رسمی خود را از دست داد مشکلات آن بیشتر عیان شد و برای سهولت در خواندن متون پهلوی آن را به الفبای اوستایی برگرداندند و این نحوه نگارش پازند نامیده می‌شود. در دوره زبان‌های ایرانی میانه خطی که مانی در آثار خود به کار برده‌است نیز از اهمیت ویژه ای برخوردار است. مانی خط را بر مبنای خط سریانی ابداع کرد که نسبت به خط پهلوی از امتیازات بهتری برخوردار است و در آن موازین زیبا شناختی خطی مراعات شده‌است.
خط سریانی

زبان‌های سریانی یکی از زبان‌های گروه شرقی زبان آرامی است که در دوران گذشته زبان علم بود. بسیاری از آثار علمی یونانی و پهلوی و عبری به این زبان برگردانده شده‌است. خط سریانی از فرزندان خط آرامی به شمار می‌آید. سریانیهای مقیم عراق خط خود را با چند قلم می‌نوشتند که از آن جمله، خط مشهور به سطرنجیلی مخصوص کتابت تورات و انجیل بوده‌است.عربها در قرن اول پس از اسلام این خط (سطرنجیلی) را از سریانی اقتباس کردند و یکی از وسائل پیشرفت آنان همین خط بوده‌است. بعدها خط کوفی از همان خط پدید آمد و هر دو خط از هر جهت بهم شبیه نیستند.
خط سغدی
نوشتار اصلی: خط سغدی

نوشته هایی که به زبان سغدی، یکی از زبان‌های شرقی ایران به دست ما رسیده‌است با خط‌های سغدی مانوی، سغدی مسیحی و سغدی بودایی نوشته شده‌است که خط اخیر در حقیقت خط سغدی را نشان می‌دهد. این خط نیز از فرزندان شاخه دیگر آرامی است.
خط اورخون
نوشتار اصلی: خط اورخون

خط اورخون خطی است که پیش از اسلام در دوره حکومت گؤک‌ترکان برای نگارش زبان ترکی کهن مورد استفاده قرار میگرفته است.
خط عبری
نوشتار اصلی: خط عبری

خط عبری نیز که سابقه زبانی آن به سده چهارم پیش از میلاد می‌رسد از اصل آرامی نشات گرفته‌است. عموم یهودیان جهان خط عبری را برای نگارش آثار خود به کار می‌گیرند.
خط نبطی

نبطیان قومی از نژاد عرب بودند که در نبطیه زندگی می‌کردند، از حدود ۱۵۰ سال پیش از میلاد گونه ای از خط و زبان آرامی درمیان ایشان رایج بود، از این خط، خطی موسوم به خط سینایی نو به وجود آمد که از سده اول پیش از میلاد تا سده چهارم میلادی در شبه جزیره سینا رواج داشت.[تحقیق دست‌اول؟]
خط کوفی
نوشتار اصلی: خط کوفی
نمونه‌ای از الفبای خط کوفی برگرفته از صفحه ۴ از کتاب Fry's Pantographia
نمونه‌ای از خط کوفی قرن ۷م، آیات ۸۶و۸۷ سوره اعراف

خط کوفی از سریانی پدید آمده‌است و به خط کتابت اولیه قرآن مشهور است. این شبهه که در زمان کتابت وحی، خطی بنام کوفی وجود نداشته، چندان بی دلیل نیست، چراکه خط کوفی در ابتداء به خط حیری مشهور بود و بعدها که مسلمانان کوفه را در زمان عمر خلیفه دوم، نزدیک شهر حیره و انبار بنا نمودند، این خط نام کوفی گرفت. در روایتی از ابن عباس نقل شده‌است که: «مردم انبار از مردم حیره خط آموخته‌اند، و یکی از آنها خط را به عبدالله بن جدعان و او به حرب بن امیه آموخته و خط حجازی قریشیان از این راه پدید آمده.»[۲۲]

عربها در سفرهای بازرگانی که بشام می‌رفتند خط نبطی را از مردم حوران و خط حیری (کوفی) را از عراق آورده‌اند و همانطور که تورات به خط «سطرنجیلی» تحریر می‌یافت، آنها نیز قرآن را با خط کوفی نوشتند. در خط کوفی و خط سطرنجیلی چنین رسم است که اگر الف ممدود در وسط کلمه واقع می‌شد، در کتابت از قلم می‌افتاد. چنانکه در اوایل اسلام، مخصوصاً در تحریر قرآن این قاعده کاملاً مراعات می‌شد و بجای «کِتاب» می‌نوشتند «کِتب»، یا بجای «ظالمین»، «ظلمین» می‌نوشتند.
خط عربی
نوشتار اصلی: خط عربی
برگی مربوط به یک قرآن، قرن ۱۷-۱۶ میلادی
بالای صفحه:«لااله‌الاالله محمدرسول‌الله» به خط کوفی‌کتیبه
پایین‌صفحه: ۴ سطر ادعیه بخط محقق‌کتیبه‌ای
عمودی: بخط ثلث‌کتیبه‌ای

میتوان گفت خط عربی نیز با واسطه خط نبطی از خط آرامی به وجود آمده‌است. خط عربی به اجمال بنابر گفته جرجی زیدان چنین است.[۲۳]

اعراب حجاز مدرکی دال بر خط و سواد داشتن خود ندارند، ولی از اعراب شمال و جنوب حجاز آثار کتابت بسیاری بدست آمده‌است که معروفترین ایشان، مردمان یمن هستند که با حروف مسند می‌نوشتند و دیگر نبطی‌های شمال، که خطشان نبطی است. مردم حجاز که بر اثرصحرانشینی از کتابت و خط بی بهره ماندند، کمی پیش از اسلام به عراق و شام می‌رفتند و بطور عاریت از خط عراقیان و شامیان استفاده می‌کردند و وقتی به حجاز می‌آمدند، عربی خود را با حروف نبطی یا سریانی و عبرانی می‌نوشتند.

خط سریانی و نبطی بعد از فتوحات اسلام نیز میان اعراب باقی ماند. خط کوفی در کوفه و حیره سریانی و خط نسخ، در مکه ومدینه از خط نبطی اقتباس شده‌اند. گونه‌ای از خط نسخ برای نوشتن آثار زبان خوارزمی که یکی از زبانهای ایرانی شرقی است به کار رفته‌است. ایرانیان نیز در سده‌های نخستین پس از اسلام با افزودن حروف فارسی به الفبای عربی، خط فارسی را بر مبنای نسخ پایه گذاری کردند و سپس خط نستعلیق و خط شکسته و دیگر خطوط ایرانی ابداع شد.

مورخین درباره شهری که خط از آنجا به حجاز آمده، اختلاف نظر دارند وبقول مشهور خط سریانی از شهر قدیمی انبار به حجاز آمده‌است. برخی نیز می‌گویند مردی بنام بشربن عبدالملک کندی برادر اکیدربن عبدالملک فرمانروای دومةالجندل، آن خط رادر شهر انبار آموخت و از آنجا به مکه آمده صهباء دختر حرب بن امیه، یعنی خواهر ابوسفیان (پدر معاویه) را به زنی گرفت و عده‌ای از مردم قریش نوشتن خط سریانی رااز بشربن عبدالملک آموختند. هنگامی که اسلام پدید آمد، بسیاری از قریش که در مکه بودند، خواندن و نوشتن می‌دانستند تا آنجا که پاره‌ای گمان کردند حرب بن امیه اول کسی بود که خط سریانی را به حجاز آورد.

بدین ترتیب، پس از آمدن اسلام، عربهای حجاز با نوشتن آشنا بودند، ولی عده کمی از آنها نوشتن می‌دانستند که برخی از آنان، از بزرگان صحابه شدند. علی بن ابیطالب، عمربن خطاب و طلحةبن عبیداللّه از این گروه بودند. پس از اسلام، تاریخ خط عربی را می‌توان کاملا وابسته به کتابت قرآن دانست. در زمان خلفا و پس از آن در زمان بنی امیه، قرآن را بخط کوفی می‌نوشتند و مشهورترین قرآن نویس بنی امیه، مردی بود بنام قطبه که بسیار خوش‌خط بود. او خط کوفی را با چهار قلم می‌نگاشت.

در اوائل حکومت عباسیان، خطاط دیگری بنام ضحاک بن عجلان بود که چند قلم بر چهار خط قطبه افزود و پس از او اسحاق بن حماد و دیگران نیز چیزهایی اضافه کردند تا آنکه در اوایل دولت عباسی دوازده قلم خط بشرح زیر معمول بود: ۱- قلم جلیل ۲- قلم سجلات ۳- قلم دیباج ۴- قلم اسطور مار کبیر ۵- ثلاثین ۶- قلم زنبد ۷- قلم مفتح ۸- قلم حرم ۹- قلم مد مرات ۱۰- قلم عمود ۱۱- قلم قصص ۱۲- قلم حرفاج.

در زمان مامون نویسندگی اهمیت پیدا کرد و نویسندگان در نیکو ساختن خط به مسابقه پرداختند و چندین قلم دیگر بنام قلم مرصع، قلم نساخ، قلم رقاع، قلم غبارالحلیه، قلم ریاسی [۲۴] پدید آمدند. درنتیجه، خط کوفی به بیست شکل درآمد.
برگی از قرآن به خط محقق؛ آیات ۷۶و۷۵ از سوره یوسف

اما خط نبطی یا نسخ، بهمان شکل سابق در میان مردم و برای تحریرات غیررسمی معمول بود تا آنکه ابن مقله (م ۳۲۸ ه.ق.) خطاط مشهور با نبوغ خود خط نسخ را بصورت نیکویی درآورد و آنرا جزو خطوط رسمی دولتی قرار داد و خطی که امروز معمول است، همان خط اصلی ابن مقله می‌باشد. او اقلام ستّه (شش قلم) شامل ثلث، نسخ، محقق، توقیع، رقاع و ریحان را وضع نمود. این اقلام به خطوط اصول نیز مشهورند. برخی می‌گویند، ابن مقله خط نسخ را از خط کوفی استخراج کرده‌است، ولی واقع آنست که خط کوفی و نبطی هر دو از اوایل اسلام معمول بوده و چنانکه گفته شد، کوفی را برای کتابت قرآن و امثال آن بکار می‌بردند و نبطی در مکاتبات رسمی استعمال می‌شد. با اصلاحاتی که ابن مقله در خط نسخ نمود، آن را برای نوشتن قرآن شایسته و مناسب ساخت.

در نمایشگاه خط قدیمی عربی در کتابخانه سلطنتی سابق، قباله نکاحی موجود بود که به تاریخ ۲۶۴ ه. ق. روی پوست درازاندامی تحریر شده بود و صورت عقدنامه را به خط کوفی مرتبی نوشته بودند و گواهان با خط نسخ بسیار مغشوش زیر عقدنامه را امضا کرده بودند و همین دلیل است که ابن مقله در خط نسخ اصلاحاتی نمود، بقسمی که برای تحریر مصحف قرآن شایسته شد.

به مرور زمان، خط نسخ نیز فروعی پیدا کرد. در قرن هفتم یاقوت مستعصمی در مورد اقلام خط، ابتکاراتی بخرج داد و مخصوصا ثلث را به زیباترین شکل درآورد در واقع این خطوط توسط وی ظهور کرد. و بطور کلی دو خط نسخ و کوفی در کتابت عربی معمول گشت . این دو خط ریشه تمام خطهای اسلامی هستند. خط محقق از کوفی استخراج شد و نزدیکترین خط به کوفی است. محقق را پدر خطوط و ثلث را مادر خطوط می‌نامند.
همینطور خطاطان بسیاری بوجود آمدند و کتابها و رساله‌هایی درباره خط و خطاطی پرداختند.
خط فارسی
یک تابلوی خوشنویسی موسوم به گلزار اثر حسن زرین قلم، حاوی خطوط ثلث، نسخ، نستعلیق، شکسته و کوفی؛
قسمتی از شکسته نستعلیق بصورت برعکس و به کمک آینه خوشنویسی شده‌است.
نوشتار اصلی: خط فارسی

اگرچه برخی معتقدند که خط حیری (کوفی) که بنیان خط عربی را می‌سازد، برگرفته و آموخته دبیران عربی است که در مراکز دیوانی شاهان ساسانی در شهرهای انبار و حیره مشغول بکار بوده‌اند و این اثرگذاری حتی در دوران پس از اسلام نیز بچشم می‌خورد. توسط ایرانیانی چون هرمزان سردار مشهور ایرانی، که پس از شکست و اسارت، به مدینه اعزام گردید، جزو مسلمانان سرشناس شد و حتی در زمره مشاوران عمر خلیفه دوم درآمده بود.[۲۵] و یا مردی بنام جفینة که از مسیحیان حیره بود و بمدینه برده شد تا درآنجا خط و کتابت به مردم بیاموزد.[۲۶] با اینحال اما به‌نظر بسیاری، پس از اسلام، تاریخ خط فارسی امروزی همان تاریخ خط عربی است.

اما درباره تاریخ خط فارسی در تذکره مرآت الخیال آمده‌است: انواع خطوط فارسی، ثلث، نسخ، ریحان، توقیع، محقق و رقاع است و خط هفتم تعلیق، که از رقاع و توقیع پدید آمده‌است. نویسنده پس از آن می‌آورد: «گویند که از متقدمین، خواجه تاج سلمان این خطها را خوب می‌نوشت و خط هشتم که نستعلیق باشد میر علی تبریزی در زمان امیر تیمور صاحبقران از نسخ و تعلیق استنباط نمود».[۲۷]

خط فارسی در حال حاضر اقلامی دارد از جمله: اجازت، تعلیق، توقیع، ثلث، جلی، جلی دیوانی، دیوانی، رقاع (رقعه)، ریحانی، سنبلی، سیاقت، شجری، نستعلیق، شکسته، شکسته نستعلیق و کوفی یا نسخ ،خط معلی ، خط سبحان نیز توسط هنرمند تبریزی سبحان مهرداد محمدپور ابداع و بنیانگذاری گردیده است که قابلیت های خوبی را برای خط فارسی ارائه داده است.

الفبای سیریلیک

خط سیریلیک یا آزبوکا یک خط الفبایی است که در امپراتوری مجارستان اول طی قرن ۱۰م میلادی در مدرسه ادبیات پرسلاو به خاطر بوریس یکم بلغارستان که می‌خواست بلغارها سیستم نوشتاری خودشان را داشته باشند، ایجاد شد. این خط اساس الفباهای مورد استفاده در زبان‌های مختلف، به ویژه آنهایی که از منشأ اسلاوی هستند، و زبان‌های غیراسلاوی تأثیر گرفته از روسی، چه در گذشته و چه امروزه، است.

خط سیریلیک از خط یونانی باستان با حروف بزرگ گرفته شده است.

زبان فارسی تاجیکی نیز در تاجیکستان با خط سیریلیک که کمی تغییر یافته‌است و خط تاجیکی نام دارد، نوشته می‌شود.

محتویات

    ۱ تاریخچه
    ۲ الفبای سیریلیک در زبان روسی
    ۳ منابع
    ۴ پیوند به بیرون

تاریخچه

در سده نهم میلادی و پس از پاگرفتن اسلاوها در سرزمین موراویا، راستیسلاو فرمانروای این سرزمین برای پاکسازی این سرزمین از کلیسای رم، از کنستانتین امپراتور بیزانس درخواست کرد که آموزگارانی را برای وی بفرستد تا مردم را به زبان خود با مسیحیت آشنا کنند. پس از آن دو برادر روحانی به نام‌های سیریل (درگذشته به سال ۸۶۹ میلادی) و متودیوس (درگذشته به سال ۸۸۵ میلادی) به یک گروه اسلاو سپرده شدند و آنان نیز در برابر ایستادگی سرسختانه کلیسای رم که برگردان کتاب مقدس را تنها به زبان‌های عبری، یونانی و لاتین پذیرفته می‌دانست، انجیل را به زبان اسلاوی برگرداندند. بدین‌سان الفبای سیریلیک که دارای برخی نویسه‌های یونانی است، به نام پدیدآورنده‌اش سیریل شناخته و سیریلیک رفته‌رفته خط اسلاوها شد. آنگاه روسها، اوکراینیها، بلغارها و صربها این خط را به همراه آیین ارتدکس یونانی پذیرفتند و سیریلیک الفبای زبان روسی گشت.
الفبای سیریلیک در زبان روسی
بزرگ      کوچک      ایتالیک      ایتالیک کوچک      نام     آوانویسی     مثال کاربرد
А     а     А     а     اَ     /a/     ادب
Б     б     Б     б     بِه     /b/     ناب
В     в     В     в     وِه     /v/     وزن
Г     г     Г     г     گِه     /g/     گ‍ـام
Д     д     Д     д     دِه     /d/     دانوب
Е     е     Е     е     یِه     /je/     یِ‍ـگانه
Ё     ё     Ё     ё     یُ     /jo/     ریو
Ж     ж     Ж     ж     ژِه     / ʒ /     ژاله
З     з     З     з     زِه     /z/     زنگ
И     и     И     и     ایـ     /i/     شادی
Й     й     Й     й     ایـ کوتاه     /j/     چای
К     к     К     к     کا     /k/     پاک
Л     л     Л     л     اِل     /l/     زال
М     м     М     м     اِم     /m/     گام
Н     н     Н     н     اِن     /n/     ن‍یکی
О     о     О     о     آ     /o/     آتش
П     п     П     п     پِه     /p/     پـ‍اریس
Р     р     Р     р     اِر     /r/     رادیو
С     с     С     с     اِس     /s/     س‍ـرای
Т     т     Т     т     تِه     /t/     تـ‍بر
У     у     У     у     او     /u/     دوش
Ф     ф     Ф     ф     اِف     /f/     ف‍ـاز
Х     х     Х     х     خا     /x/     شاخ
Ц     ц     Ц     ц     تْسه     /ts/     ع‍طس‍ه
Ч     ч     Ч     ч     چِه     /t∫/     چـ‍اه
Ш     ш     Ш     ш     شا     /∫/     آش
Щ     щ     Щ     щ     شْچا     /∫t∫/     خروشْچ‍ف
Ъ     ъ     Ъ     ъ     نشان سختی     &     مسـ‍ـ‍ؤول، وضـ‍ـ‍ع
Ы     ы     Ы     ы     یـِری     /ɨ/     --
Ь     ь     Ь     ь     نشان نرمی         معادل ندارد
Э     э     Э     э     اِ     / ə /     اِکباتان
Ю     ю     Ю     ю     یو     /ju/     یونان
Я     я     Я     я     یَه     /ja/     یَ‍ـواش
منابع

زبان بوسنیایی

زبان بوسنیایی (به بوسنیایی: bosanski jezik) یک زبان هند و اروپایی و هموند شاخه جنوبی زبان‌های اسلاوی است. این زبان توسط بوسنیایی‌ها (مسلمانان بوسنی و بوسنیایی‌نژادها) به‌کار می‌رود و بیشتر در بوسنی و هرزگوین، منطقه مسلمان‌نشین سانجاک (در صربستان و مونته‌نگرو) رواج دارد. بوسنیایی یکی از گونه‌های استاندارد گروه صربی-کرواتی (اسلاوی جنوب مرکزی) است. به هرحال باید توجه داشت که گویشوران زبان‌های صربی، کرواتی و بوسنیایی به طور سه‌جانبه زبان هم را می‌فهمند. دبیرهٔ بوسنیایی مبنی بر الفبای لاتین است. الفبای سیریلیک نیز پذیرفته شده است (بیشتر در گذشته) اما امروزه به ندرت به‌کار می‌رود.).

بوسنی و هرزگوین

بوسنی و هرزگوین (به بوسنیایی (خط لاتین): Bosna i Hercegovina، به صربی (خط سیریلیک): Босна и Херцеговина) کشوری است در جنوب شرقی اروپا. پایتخت آن سارایوو است.

محتویات

    ۱ تاریخ
    ۲ جنگ جهانی اول
    ۳ جنگ جهانی دوم
    ۴ دوران شوروی
    ۵ پس از فروپاشی شوروی
    ۶ سیاست
    ۷ تقسیمات کشوری
    ۸ جغرافیا
    ۹ اقتصاد
    ۱۰ مردم
    ۱۱ ارتباطات
    ۱۲ جستارهای وابسته
    ۱۳ منابع
    ۱۴ پیوند به بیرون

تاریخ
جنگ جهانی اول

جنگ جهانی اول از پایتخت بوسنی و هرزگووین (سارایوو) و با ترور آرشی‌دوک فرانتس فردیناند ولیعهد اتریش آغاز شد.
جنگ جهانی دوم

پس از پایان جنگ جهانی دوم و ایجاد جمهوری سوسیالیستی یوگسلاوی، بوسنی با نام جمهوری سوسیالیستی بوسنی و هرزگوین یکی از جمهوری‌های یوگسلاوی سوسیالیستی بود.
دوران شوروی
پس از فروپاشی شوروی

پس از فروپاشی یوگسلاوی، جمهوری بوسنی و هرزگوین، در پی همه‌پرسی استقلالی که انجام گرفت در سال ۱۹۹۲، اعلام موجودیت کرد. این اتفاق، آغازگر جنگ‌های بوسنی بود. همه‌پرسی استقلال، توسط صرب‌های بوسنی تحریم شده بود و با مشارکت ۶۷٪ مردم، ۹۸٪ رأی‌دهندگان به استقلال بوسنی و هرزگوین رأی دادند.[۱]
نوشتار اصلی: جنگ بوسنی

صربهای بوسنی، که از جانب صربستان و مونته‌نگروی همسایه حمایت می‌شدند، جمهوری صرب بوسنی را تشکیل داده و به قصد تجزیه جمهوری در طول خطوط قومیتی و پیوند دادن نواحی صرب‌نشین برای تشکیل «صربستان بزرگ»، به مقاومت مسلحانه پرداختند. همچنین کرواتهای بوسنی با حمایت کرواسی، جمهوری کروات بوسنی و هرزگوین را تشکیل دادند.

در مارس ۱۹۹۴، در پی موافقت‌نامه واشینگتن، جمهوری کروات بوسنی و هرزگوین و جمهوری بوسنی و هرزگوین با هم ادغام شده و فدراسیون بوسنی و هرزگوین را ایجاد کردند. بر طبق این موافقت‌نامه، بوسنیایی‌ها و کروات‌ها تعداد دسته‌های رزمنده را در بوسنی و هرزگوین از سه به دو تقلیل دادند.

در ۲۱ نوامبر ۱۹۹۵ گروه‌های درگیر جنگ، موافقت‌نامهٔ صلح دیتون را امضا کردند که جنگ سه ساله داخلی بین قومیتی را متوقف کرد (توافقنامه نهایی در ۱۴ دسامبر ۱۹۹۵ در پاریس امضا شد).

توافق صلح دیتون مرزهای بین‌المللی بوسنی و هرزگوین را ابقا کرد و یک دولت مشترک چند قومیتی دموکراتیک ایجاد کرد که با در دست داشتن هدایت سیاست خارجی، روابط دیپلماتیک و امور مالی تقویت می‌شد. ترتیبات سیاسی بجا مانده از توافق صلح دیتون در سال ۱۹۹۵ به درگیری‌ها خاتمه داد. اما این توافقات اختلافات ناشی از ایدئولوژی‌های ملی‌گرایانه‌ای را که جنگ به‌خاطر آنها آغاز شد، التیام نبخشیده است. همچنین این توافق، کنترل قدری کمتر از نیمی از کشور و امکان وتوی سیاست‌های ملی در بوسنی هرزگوین را در اختیارشان گذاشت که این امر جلوی توسعه اقتصاد بوسنی را گرفته و زمینه را برای رواج فساد مالی و اداری فراهم کرده است.[۲]

همچنین لایه دومی از حکومت، تشکیل شد. از دو بخش تقریباً مساوی از لحاظ اندازه، درنظر گرفته شد: فدراسیون بوسنیایی/کروات بوسنی و هرزگوین و جمهوری صربی بوسنی تحت رهبری صرب‌ها (RS). دولت‌های فدراسیون و RS با امکان نظارت بر اکثر فعالیت‌های دولت تقویت شدند. همچنین دفتر نمایندگان بلندپایه (OHR) برای نظارت بر اجرای جنبه‌های مدنی موافقتنامه تأسیس شد.

در سال ۱۹۹۵-۱۹۹۶، یک نیروی ۶۰٫۰۰۰ نفری حافظ صلح به رهبری ناتو (IFOR) برای اعمالِ نظارت بر اجرای جنبه‌های نظامی موافقتنامه در بوسنی خدمت می‌کردند. سپس نیروی حافظ صلح ناتو با یک نیروی کوچکتر ایجاد پایداری به رهبری ناتو (SFOR) جایگزین شد که مأموریت آن ممانعت از تجدید دشمنی‌ها بود. در دسامبر ۲۰۰۴ نیروهای حافظ صلح اتحادیه اروپا (EUFOR) جایگزین نیروی ایجاد پایداریِ ناتو شد؛ مأموریت آنها حفظ صلح و پایداری در سرتاسر کشور بود.
سیاست

«علی عزت بگوویچ» که طی سال‌های جنگ در این کشور، رهبری مسلمانان بوسنی و هرزگوین را به عهده داشت، به عنوان نخستین رئیس جمهور این کشور تا سال ۲۰۰۰ میلادی براین جمهوری حکومت کرد. در حال حاضر ریاست جمهوری هر ۸ ماه یک بار بین یک صرب، یک بوسنیایی و یک کروات در گردش است. نخست‌وزیر این کشور نیکولا اسپیریک است. او در سال ۲۰۰۷ برای نخستین بار به این سمت انتخاب شد. مجلس مسئولیت قانون‌گذاری در بوسنی و هرزگوین را به عهده دارد. احزاب «راه راستِ بوسنی»، «دمکرات»، «اتحاد دمکراسی کروات» و چند حزب دیگر در این کشور فعالیت سیاسی دارند.
تقسیمات کشوری
جغرافیا

کشور بوسنی و هرزگوین به لحاظ موقعیت جغرافیایی در جنوب شرق اروپا و در شبه جزیره بالکان قرار گرفته‌است و با کشورهای کرواسی، صربستان و مونته نگرو مرز مشترک دارد. این کشور از دو ناحیهٔ بوسنی (در شمال) و هرزگوین (در جنوب) تشکیل شده‌است. مرز آبی این کشوربه طول ۲۲ کیلومتر تنها راه دسترسی این کشور به آبهای آزاد است بندر نئوم در این منطقه واقع شده است.
اقتصاد

تولید ناخالص داخلی این کشور ۲۹٫۸۹ میلیارد دلار است که در سال گذشته میلادی رشدی ۵٫۵ درصدی داشته است.

یک میلیون و ۲۶ هزار نفر نیروی کار این کشور را تشکیل می‌دهند و نرخ بیکاری در آن ۴۵٫۵ درصد است. (آمارهای سال ۲۰۰۴ میلادی) یک چهارم جمعیت این کشور زیر خط فقر زندگی می‌کنند و نرخ تورم در آن در سال ۲۰۰۱ میلادی ۲۶٫۲ درصد بود.

صادرات این کشور شامل فلزات، البسه و چوب است که به کشورهای کرواسی (۱۹٫۶ درصد)، اسلوونی (۱۶٫۷ درصد)، ایتالیا (۱۵٫۴ درصد)، آلمان (۱۲٫۳ درصد)، اتریش (۸٫۷ درصد) و مجارستان (۵٫۳ درصد) صادر می‌شود.

واردات این کشور شامل ماشین‌آلات و تجهیزات، مواد شیمیایی، سوخت و مواد غذایی است که از کشورهای کرواسی (۲۴ درصد)، آلمان (۱۴٫۵ درصد)، اسلوونی (۱۳٫۲ درصد)، ایتالیا (۱۰ درصد)، اتریش (۵٫۹ درصد) و مجارستان (۵٫۲ درصد) وارد می‌شود.
مردم

جمعیت این کشور ۳٬۹۸۱٬۲۳۹ نفر است که میانگین سنی آنها ۳۹ سال است. امید به زندگی در بدو تولد برای زنان ۸۲ سال و برای مردان ۷۴ سال است. کمتر از ۰/۱ درصد از مردم آن به بیماری ایدز مبتلا هستند. ٪۴۸ از مردم این کشور بوسنیایی، ۳۷٪ صرب و ۱۴٪ کروات هستند که از این میان ۴۰ درصد از آنها مسلمان، ۳۱ درصد ارتودوکس و ۱۵ درصد کاتولیک هستند. زبان‌های رایج در این کشور بوسنیایی، کروواتی و صربی است. مذهبِ مردمِ بوسنی هرزگووین اسلام (سنی) و مسیحیت (ارتدوکس و کاتولیک) است. بوسنیایی نیز زبان اصلی آن‌ها است.
ارتباطات

در این کشور ۹۸۹٬۰۰۰ خط تلفن ثابت وجود دارد و ۱،۸۸۸،۰۰۰ خط تلفن همراه. بوسنی و هرزگوین ۳۹٬۶۲۷ میزبان اینترنتی و ۹۵۰٬۰۰۰ کاربر دارد.

عیسی زیراهی

عیسی زیراهی عضو تیم ملی والیبال نشسته جمهوری اسلامی ایران است.
پارالمپیک تابستانی ۲۰۱۲

در بازیهای پارالمپیک تابستانی ۲۰۱۲ لندن انگلستان ، وی به همراه تیم ملی والیبال ایران با شکست روآندا، بریتانیا، روسیه، بوسنی و هرزگوین، چین، برزیل به دیدار پایانی راه یافت. اما در این مسابقه با شکست برابر بوسنی و هرزگوین نایب قهرمان شد و نشان نقره را به گردن آویخت.

ایران در بازی‌های پارالمپیک تابستانی ۲۰۱۲

ایران در بازی‌های پارالمپیک تابستانی ۲۰۱۲ با ۷۹ ورزشکار در سیزده رشته ورزشی در چهاردهمین دوره بازی‌های پارالمپیک تابستانی ۲۰۱۲ در شهر لندن انگلستان شرکت کرد. این هفتمین حضور ایران در این بازی‌ها است. در این مسابقات از روز ۸ شهریور ۱۳۹۱، ۲۹ اوت ۲۰۱۲ میلادی آغاز شد.[۱] عبدالرضا جوکار پرچمدار ایران در مراسم افتتاحیه بود. ایران با ۱۰ طلا، ۷ نقره، ۷ برنز و مجموع ۲۴ گردن‌آویز در رتبهٔ ۱۱ قرار گرفت.[۲]

محتویات

    ۱ رشته‌ها و تعداد شرکت‌کنندگان
    ۲ مدال‌ها
    ۳ نتایج با رویداد
        ۳.۱ تیراندازی با کمان
        ۳.۲ دوومیدانی
        ۳.۳ دوچرخه‌سواری
        ۳.۴ گلبال
        ۳.۵ جودو
        ۳.۶ وزنه‌برداری
        ۳.۷ تیراندازی
        ۳.۸ والیبال نشسته
        ۳.۹ شنا
        ۳.۱۰ تنیس روی میز
        ۳.۱۱ تنیس با ویلچر
    ۴ پیوند به بیرون
    ۵ منابع

رشته‌ها و تعداد شرکت‌کنندگان
رشته ورزشی     مردان     زنان     مجموع
تیراندازی با کمان     ۳     ۳     ۶
دوومیدانی     ۱۴     ۲     ۱۶
دوچرخه‌سواری     ۱         ۱
فوتبال ۵نفره     ۱۰         ۱۰
فوتبال ۷نفره     ۱۲         ۱۲
گلبال     ۴         ۴
جودو     ۶         ۶
وزنه‌برداری     ۸         ۸
تیراندازی         ۲     ۲
شنا     ۱         ۱
تنیس روی میز     ۱         ۱
والیبال نشسته     ۱۱         ۱۱
تنیس با ویلچر     ۱         ۱
مجموع     ۷۲     ۷     ۷۹
مدال‌ها
نشان     نام     رشته     رویداد     تاریخ
1 طلا     زهرا نعمتی     تیراندازی با کمان     ریکرو انفرادی زنان - W۱/W۲     ۴ سپتامبر
1 طلا     پیمان نصیری     دوومیدانی     ۱۵۰۰ متر مردان T۲۰     ۴ سپتامبر
1 طلا     جلیل باقری جدی     دوومیدانی     پرتاب وزنه مردان F۵۴/۵۵/۵۶     ۱ سپتامبر
1 طلا     جواد حردانی     دوومیدانی     پرتاب دیسک مردان F۳۷/۳۸     ۷ سپتامبر
1 طلا     محسن کائدی     دوومیدانی     پرتاب نیزه مردان F۳۳/۳۴     ۱ سپتامبر
1 طلا     محسن خالوندی     دوومیدانی     پرتاب نیزه F۵۷/۵۸     ۸ سپتامبر
1 طلا     نادر مرادی     وزنه‌برداری     ۶۰- کیلوگرم مردان     ۱ سپتامبر
1 طلا     علی حسینی     وزنه‌برداری     ۷۵- کیلوگرم مردان     ۳ سپتامبر
1 طلا     مجید فرزین     وزنه‌برداری     ۸۲٫۵- کیلوگرم مردان     ۴ سپتامبر
1 طلا     سیامند رحمان     وزنه‌برداری     ۱۰۰+ کیلوگرم مردان     ۵ سپتامبر
2 نقره     محسن کائدی     دوومیدانی     پرتاب دیسک مردان F۳۴     ۴ سپتامبر
2 نقره     مهرداد کرم‌زاده     دوومیدانی     پرتاب دیسک مردان F۴۲     ۲ سپتامبر
2 نقره     سجاد نیک‌پرست     دوومیدانی     پرتاب نیزه مردان F۱۲/۱۳     ۵ سپتامبر
2 نقره     کامران شکری‌سالاری     دوومیدانی     پرتاب نیزه مردان F۴۲     ۷ سپتامبر
2 نقره     عبدالرضا جوکار     دوومیدانی     پرتاب نیزه مردان F۵۲/۵۳     ۴ سپتامبر
2 نقره     روح‌الله رستمی     وزنه‌برداری     ۶۷٫۵- کیلوگرم مردان     ۲ سپتامبر
3 برنز     راضیه شیرمحمدی
زهرا جوانمرد
زهرا نعمتی     تیراندازی با کمان     ریکرو تیمی زنان     ۵ سپتامبر
3 برنز     جواد حردانی     دوومیدانی     پرتاب وزنه مردان F۳۷/۳۸     ۵ سپتامبر
3 برنز     علی محمدیاری     دوومیدانی     پرتاب دیسک مردان F۵۴/۵۵/۵۶     ۵ سپتامبر
3 برنز     فرزاد سپه‌وند     دوومیدانی     پرتاب دیسک مردان F۴۴     ۶ سپتامبر
3 برنز     علی صادق‌زاده     وزنه‌برداری     ۱۰۰- کیلوگرم مردان     ۵ سپتامبر
3 برنز     ساره جوانمردی     تیراندازی     زنان P۲ – تفنگ بادی ۱۰ متر - SH۱     ۳۱ اوت
   
نشان‌ها برپایه رشته
رشته‌ها     1 طلا     2 نقره     3 برنز     مجموع
تیراندازی با کمان     ۱     ۰     ۱     ۲
دوومیدانی     ۵     ۵     ۳     ۱۳
وزنه‌برداری     ۴     ۱     ۱     ۶
تیراندازی     ۰     ۰     ۱     ۱
والیبال نشسته     ۰     ۱     ۰     ۱
فوتبال ۷ نفره     ۰     ۰     ۱     ۱
مجموع     ۱۰     ۷     ۷     ۲۴
نشان‌ها برپایه تاریخ
روز     تاریخ     1 طلا     2 نقره     3 برنز     مجموع
۲     ۳۱اوت     ۰     ۰     ۱     ۱
۳     ۱سپتامبر     ۳     ۰     ۰     ۳
۴     ۲سپتامبر     ۰     ۲     ۰     ۲
۵     ۳سپتامبر     ۱     ۰     ۰     ۱
۶     ۴سپتامبر     ۳     ۲     ۰     ۵
۷     ۵سپتامبر     ۱     ۱     ۴     ۶
۸     ۶سپتامبر     ۰     ۰     ۱     ۱
۹     ۷سپتامبر     ۱     ۱     ۰     ۲
۱۰     ۸سپتامبر     ۱     ۱     ۰     ۲
۱۱     ۹سپتامبر     ۰     ۰     ۱     ۱
مجموع     ۱۰     ۷     ۷     ۲۴
نتایج با رویداد
تیراندازی با کمان
نوشتار اصلی: تیراندازی با کمان در بازی‌های پارالمپیک ۲۰۱۲‎

مردان
ورزشکار     رویداد     دور رتبه‌بندی     ۱/۳۲ نهایی     ۱/۱۶ نهایی     چارک‌نهایی     نیمه‌نهایی     نهایی
امتیاز     جایگاه     مقابله
امتیازها     مقابله
امتیازها     مقابله
امتیازها     مقابله
امتیازها     مقابله
امتیازها     رتبه‌بندی
امین علی‎خانی نژاد     ریکرو انفرادی - نشسته     ۵۸۸     ۱۸      کیم سوک هو (KOR)
بازنده ۲-۶     راه نیافت.
ابراهیم رنجبر     ریکرو انفرادی - W1/W2     ۶۴۸     ۲     استراحت      چوپیک (UKR)
برنده ۷-۱      شهابی‌پور (IRI)
برنده ۷-۱      ساناوی (MAS)
بازنده ۵-۶      تسینگ (TPE)
بازنده ۳-۷     ۴
رهام شهابی‌پور     ۶۰۳     ۷     استراحت      اوزن (TUR)
برنده ۶-۰      رنجبر (IRI)
بازنده ۱-۷     راه نیافت.
امین علی‌خانی نژاد
ابراهیم رنجبر
رهام شهابی‎پور     ریکرو تیمی     ۱۸۳۹     ۴     ن/م     استراحت     پرچم کره جنوبیکره جنوبی      کره جنوبی (KOR)
بازنده ۱۹۲-۲۰۱     راه نیافت.

زنان
ورزشکار     رویداد     دور رتبه‌بندی     ۱/۳۲ نهایی     ۱/۱۶ نهایی     چارک‌نهایی     نیمه‌نهایی     نهایی
امتیاز     جایگاه     مقابله
امتیازها     مقابله
امتیازها     مقابله
امتیازها     مقابله
امتیازها     مقابله
امتیازها     رتبه‌بندی
راضیه شیرمحمدی     ریکرو انفرادی - نشسته     ۵۵۲     ۵     استراحت      کومته (SUI)
بازنده ۲-۶     راه نیافت.
زهرا جوانمرد     ۴۸۱     ۱۵      والمسلی (GBR)
بازنده ۰-۶     راه نیافت.
زهرا نعمتی     ریکرو انفرادی - W1/W2     ۶۱۳ PR     ۱     استراحت      پرنا (ITA)
برنده ۶-۰      گیریسمن (TUR)
برنده ۶-۰      فلورنو (ITA)
برنده ۶-۰      مینو (ITA)
برنده ۷-۳     1
راضیه شیرمحمدی
زهرا جوانمرد
زهرا نعمتی     ریکرو تیمی     ۱۶۴۶     ۳     ن/م      جمهوری چک (CZE)
برنده ۱۹۰-۱۶۷      کره جنوبی (KOR)
بازنده ۱۸۶-۱۹۲      ایتالیا (ITA)
برنده ۱۸۸-۱۸۴     3
دوومیدانی
نوشتار اصلی: دوومیدانی در بازی‌های پارالمپیک ۲۰۱۲‎


مردان

دو

ورزشکار     رویداد     گروه     نیمه‌نهایی     نهایی
زمان     رتبه‌بندی     زمان     رتبه‌بندی     زمان     رتبه‌بندی
پیمان نصیری     ۱۵۰۰ متر T۲۰     ن/م     ۳:۵۸٫۴۹     1

میدانی

ورزشکار     رویداد     نتیجه     رتبه‌بندی
سلمان آب‌باریکی     پرتاب وزنه F۳۴     بدون پرتاب درست.     ۱۶
محسن کائیدی     پرتاب وزنه F۳۴     ۱۲٫۹۴ متر RR     2
پرتاب نیزه F۳۳/۳۴     ۳۸٫۳۰ متر WR     1
جواد حردانی     پرتاب وزنه F۳۷/۳۸     ۱۵٫۴۳ متر RR     3
پرتاب دیسک F۳۷/۳۸     ۱۰۲۴ امتیاز WR     1
جلیل باقری جدی     پرتاب وزنه F۵۴/۵۵/۵۶     ۹۸۸ امتیاز PR     1
جلال خاک‌زادیه     پرتاب دیسک F۳۲/۳۳/۳۴     ۹۳۶ امتیاز     ۹
مهرداد کرم‌زاده     پرتاب دیسک F۴۲     ۴۴٫۶۲ متر     2
فرزاد سپه‌وند     پرتاب دیسک F۴۴     ۵۸٫۳۹ متر     3
علی محمدیاری     پرتاب دیسک F۵۴/۵۵/۵۶     ۹۷۸ امتیاز     3
سجاد نیک‌پرست     پرتاب نیزه F۱۲/۱۳     ۶۳٫۱۵ متر     2
سید عرفان حسینی     ۵۷٫۹۴ متر     ۴
کامران شکری‌سالاری     پرتاب نیزه F۴۲     ۵۲٫۰۶ متر     2
عبدالرضا جوکار     پرتاب نیزه F۵۲/۵۳     ۹۲۰ امتیاز     2
محمد خالوندی     پرتاب نیزه F۵۷/۵۸     ۵۰٫۹۸ متر WR     1

؛زنان

میدانی

ورزشکار     رویداد     نتیجه     رتبه‌بندی
هاجر تک‌تاز     پرتاب وزنه F۱۱/۱۲     ۹۷۰ امتیاز     ۵
مرضیه صدقی     پرتاب وزنه F۵۴/۵۵/۵۶     ۸۳۷ امتیاز     ۹
دوچرخه‌سواری
نوشتار اصلی: دوچرخه‌سواری در بازی‌های پارالمپیک ۲۰۱۲‎


جاده

ورزشکار     رویداد     زمان     رتبه‌بندی
بهمن گلبارنژاد     سرعت جاده مردان C۴-۵     به پایان نبرد.
تایم‌تریل جاده مردان C4     شروع نکرد.

پیست

ورزشکار     رویداد     زمان     رتبه‌بندی
بهمن گلبارنژاد     تایم‌تریل ۱ کیلومتر مردان C۴-۵     ۱:۱۳٫۷۹۹     ۱۸
گلبال
نوشتار اصلی: گلبال در بازی‌های پارالمپیک ۲۰۱۲‎


بازیکنان     دور گروهی     چارک‌نهایی     نیمه‌نهایی     نهایی
نتیجه دیدار     رتبه‌بندی     نتیجه دیدار     نتیجه دیدار     نتیجه دیدار     رتبه‌بندی

    سیدمهدی سیاحی
    مصطفی شهبازی
    حسن جعفری
    جواد شیردل

    پرچم جمهوری خلق چینچین
برنده ۹-۵     ۱     پرچم فنلاندفنلاند
بازنده ۱–۵     راه نیافت.
پرچم کاناداکانادا
برنده ۹-۲
پرچم بلژیکبلژیک
بازنده ۶-۸
پرچم کره جنوبیکره جنوبی
برنده ۴-۳
پرچم الجزایرالجزایر
برنده ۴-۲
جودو
نوشتار اصلی: جودو در بازی‌های پارالمپیک ۲۰۱۲‎


ورزشکار     رویداد     دور مقدماتی     چارک‌نهایی     نیمه‌نهایی     شانس دوباره
دور یکم     شانس دوباره
نهایی     نهایی
نتیجه دیدار     نتیجه دیدار     نتیجه دیدار     نتیجه دیدار     نتیجه دیدار     نتیجه دیدار     رتبه‌بندی
سعید رحمتی     ۶۶- کیلوگرم مردان      فالکون (VEN)
بازنده ۰۰۰H–۱۰۰     راه نیافت.
محمدعلی شنانی     ۷۳- کیلوگرم مردان      سولووی (UKR)
بازنده ۰۰۰–۱۰۱     راه نیافت.      پوول (GBR)
برنده ۱۱۰۳–۰۱۰۱      تاکاهاشی (JPN)
بازنده ۰۰۰۱–۱۰۰     راه نیافت.
سید امیر نتاج     ۸۱- کیلوگرم مردان      سیمسیلر (TUR)
برنده ۰۲۰-۰۰۰۱      افرون (ARG)
بازنده ۰۰۱۲-۰۱۱۲     راه نیافت.     استراحت      شفچنکو (RUS)
بازنده ۰۰۰۳-۰۱۰     راه نیافت.
هانی عساکره     ۹۰- کیلوگرم مردان     استراحت      کرتسول (RUS)
بازنده ۰۰۰۱-۱۰۰     راه نیافت.      گنزالس تاپیا (MEX)
برنده ۱۰۰-۰۰۰      داشتسرن (MGL)
برنده ۱۰۰-۰۰۰      لنسینا (ARG)
بازنده ۰۰۰۱-۱۰۰     ۵
حامد علیزاده     ۱۰۰- کیلوگرم مردان     استراحت      اوپمان (GER)
برنده ۰۱۰-۰۰۰۳      چوی (KOR)
بازنده ۰۰۰۱-۱۰۰     استراحت      تنوریو (BRA)
بازنده ۰۱۰۴-۱۰۰۳     ۵
حمزه نادری     ۱۰۰+ کیلوگرم مردان     استراحت      سیلوا (BRA)
بازنده ۰۰۰-۰۰۱۱     راه نیافت.      پاپ (HUN)
برنده ۰۰۱-۰۰۰۲      پارک (KOR)
برنده ۱۰۰-۰۰۰۴      دومینگوز (CUB)
بازنده ۰۰۰۳-۰۱۰۱     ۵
وزنه‌برداری
نوشتار اصلی: وزنه‌برداری در بازی‌های پارالمپیک ۲۰۱۲‎


ورزشکار     رویداد     مهارشده     رتبه‌بندی
امیر جعفری ارنگه     ۵۶- کیلوگرم مردان     ۱۷۳ کیلوگرم     ۶
نادر مرادی     ۶۰- کیلوگرم مردان     ۱۹۶ کیلوگرم     1
روح‌الله رستمی     ۶7,5- کیلوگرم مردان     ۲۰۸ کیلوگرم     2
علی حسینی     ۷۵- کیلوگرم مردان     ۲۲۵ کیلوگرم     1
مجید فرزین     ۸۲٫۵- کیلوگرم مردان     ۲۳۷ کیلوگرم     1
سید حمید صلحی‌پور     ۹۰- کیلوگرم مردان     ۲۲۵ کیلوگرم     ۴
علی صادق‌زاده     ۱۰۰- کیلوگرم مردان     ۲۳۵ کیلوگرم     3
سیامند رحمان     ۱۰۰+ کیلوگرم مردان     ۲۸۰ کیلوگرم PR     1
تیراندازی
نوشتار اصلی: تیراندازی در بازی‌های پارالمپیک ۲۰۱۲‎


زنان

ورزشکار     رویاد     دور مقدماتی     نهایی
امتیاز     رتبه‌بندی     امتیاز     رتبه‌بندی
ساره جوانمردی     زنان P۲ – تفنگ بادی ۱۰ متر - SH1     ۳۷۶     ۳     ۴۶۹٫۰     3
عالیه محمودی     ۳۷۴     ۴     ۴۶۷٫۱     ۶
والیبال نشسته
نوشتار اصلی: والیبال نشسته در بازی‌های پارالمپیک ۲۰۱۲‎

مردان
بازیکنان[۳]     دور گروهی[۴]     چارک‌نهایی     نیمه‌نهایی     نهایی
نتیجه دیدار     رتبه‌بندی     نتیجه دیدار     نتیجه دیدار     نتیجه دیدار     رتبه‌بندی

    داود علی‌پوریان
    صادق بیگدلی
    سید سعید ابراهیمی
    جلیل ایمری
    احمد ایری
    ناصر حسن‌پور
    محمد خالقی
    مجید لشکری
    رضا پیدایش
    رمضان صالحی
    عیسی زیراهی

    پرچم رواندارواندا
برنده ۳-۰     ۱     Flag of the United Kingdomبریتانیای کبیر
برنده ۳-۰     پرچم روسیهروسیه
برنده ۳-۰     پرچم بوسنی و هرزگوینبوسنی و هرزگوین
    ۲     پرچم جمهوری خلق چینچین
برنده ۳-۰     پرچم برزیلبرزیل
برنده ۳-۰
پرچم بوسنی و هرزگوینبوسنی و هرزگوین
بازنده ۳-۱
شنا
نوشتار اصلی: شنا در بازی‌های پارالمپیک ۲۰۱۲‎


مردان

ورزشکار     رویداد     گروه     نهایی
زمان     رتبه‌بندی     زمان     رتبه‌بندی
شاهین ایزدیار     ۵۰ متر آزاد S۱۰     ۲۵٫۹۷     ۵     راه نیافت.
۱۰۰ متر آزاد S۱۰     ۵۷٫۹۱ AS     ۷     راه نیافت.
۱۰۰ متر قورباغه SB9                
۲۰۰ متر مختلط انفرادی SM۱۰     ۲:۲۸٫۵۱     ۷     راه نیافت.
تنیس روی میز
نوشتار اصلی: تنیس روی میز در بازی‌های پارالمپیک ۲۰۱۲‎


مردان

ورزشکار     رویداد     دور مقدماتی     چارک‌نهایی     نیمه‌نهایی     نهایی
نتیجه دیدار     نتیجه دیدار     رتبه‌بندی     نتیجه دیدار     نتیجه دیدار     نتیجه دیدار     رتبه‌بندی
حسن جانفشان     انفرادی کلاس ۲      کیم (KOR)
بازنده ۰–۳      روپ (AUT)
برنده ۳-۱     ۲     را نیافت.
تنیس با ویلچر
نوشتار اصلی: تنیس با ویلچر در بازی‌های پارالمپیک ۲۰۱۲‎


رویداد

ورزشکار     رویداد     دور ۱/۶۴ نهایی     دور ۱/۳۲ نهایی     دور ۱/۱۶ نهایی     چارک‌نهایی     نیمه‌نهایی     نهایی
نتیجه دیدار     نتیجه دیدار     نتیجه دیدار     نتیجه دیدار     نتیجه دیدار     نتیجه دیدار     رتبه‌بندی
حسین مامیپور     انفرادی مردان      جاروزفسکی (POL)
بازنده ۲-۶٬۱-۶     راه نیافت

بازی‌های پارالمپیک تابستانی ۲۰۱۲

بازی‌های پارالمپیک تابستانی ۲۰۱۲ لندن چهاردهمین دوره از بازی‌های پارالمپیک می‌باشد که از ۸ تا ۱۹ شهریور ۱۳۹۱ (۲۹ اوت تا ۹ سپتامبر ۲۰۱۲) در ۲۱ رشتهٔ ورزشی بر‌گزار خواهد می‌شود. کمیته بین‌المللی المپیک اعلام کرده‌است که بازی‌های پارالمپیک لندن بهترین دوره از برگزاری پارالمپیک‌ها خواهد بود.
شرکت‌کنندگان
[نهفتن]کشورهای شرکت کننده (تعداد ورزشکاران)

    پرچم افغانستانافغانستان (۱)
    پرچم آلبانیآلبانی (۱)
    پرچم الجزایرالجزایر (۳۲)
    پرچم آندوراآندورا (۱)
    پرچم آنگولاآنگولا (۴)
    Flag of the Netherlands Antillesآنتیل هلند (۱)
    پرچم آرژانتینآرژانتین (۵۹)
    پرچم ارمنستانارمنستان (۲)
    پرچم استرالیااسترالیا (۱۶۱)
    پرچم اتریشاتریش (۳۲)
    پرچم جمهوری آذربایجانجمهوری آذربایجان (۲۱)
    پرچم بحرینبحرین (۲)
    پرچم باربادوسباربادوس (۱)
    پرچم بلاروسبلاروس (۳۰)
    پرچم بلژیکبلژیک (۴۲)
    پرچم بنینبنین (۱)
    پرچم برمودابرمودا (۱)
    پرچم بوسنی و هرزگوینبوسنی و هرزگوین (۱۲)
    پرچم بوتسوانابوتسوانا (۱)
    پرچم برزیلبرزیل (۱۸۹)
    پرچم برونئیبرونئی (۱)
    پرچم بلغارستانبلغارستان (۸)
    پرچم بورکینافاسوبورکینافاسو (۲)
    پرچم بوروندیبوروندی (۱)
    پرچم کامبوجکامبوج (۱)
    پرچم کامرونکامرون (۱)
    پرچم کاناداکانادا (۱۴۹)
    پرچم کیپ وردکیپ ورد (۱)
    Flag of the Central African Republicجمهوری آفریقای مرکزی (۱)
    پرچم شیلیشیلی (۷)
    پرچم جمهوری خلق چینچین (۲۸۲)
    پرچم کلمبیاکلمبیا (۳۷)
    Flag of the Comorosکومور (۱)
    پرچم کاستاریکاکاستاریکا (۲)
    پرچم ساحل عاجساحل عاج (۴)
    پرچم کرواسیکرواسی (۲۵)
    پرچم کوباکوبا (۲۴)
    پرچم قبرسقبرس (۳)
    پرچم جمهوری چکجمهوری چک (۴۶)
    پرچم دانمارکدانمارک (۲۸)
    Flag of the Democratic Republic of the Congoجمهوری دموکراتیک کنگو (۲)
    پرچم جیبوتیجیبوتی (۱)

   

    Flag of the Dominican Republicجمهوری دومینیکن (۲)
    پرچم اکوادوراکوادور (۲)
    پرچم مصرمصر (۴۰)
    پرچم السالوادورالسالوادور (۱)
    پرچم استونیاستونی (۳)
    پرچم اتیوپیاتیوپی (۴)
    پرچم جزایر فاروجزایر فارو
    پرچم فیجیفیجی (۱)[۱]
    پرچم فنلاندفنلاند (۳۵)
    پرچم فرانسهفرانسه (۱۵۶)
    پرچم گابونگابون (۱)
    پرچم گامبیاگامبیا (۲)
    پرچم گرجستانگرجستان (۲)
    پرچم آلمانآلمان (۱۴۵)
    پرچم غناغنا (۴)
    Flag of the United Kingdomبریتانیای کبیر (۲۸۸)
    پرچم یونانیونان (۶۱)
    پرچم گینه بیسائوگینه بیسائو (۲)
    پرچم گواتمالاگواتمالا (۱)
    پرچم هائیتیهائیتی (۲)
    پرچم هندوراسهندوراس (۱)
    پرچم هنگ کنگهنگ کنگ (۲۸)
    پرچم مجارستانمجارستان (۳۳)
    پرچم ایسلندایسلند (۴)
    پرچم هندهند (۱۰)
    پرچم اندونزیاندونزی (۴)
    پرچم ایرانایران (۷۹)
    پرچم عراقعراق (۱۹)
    پرچم ایرلندجمهوری ایرلند (۴۹)
    پرچم اسرائیلاسرائیل (۲۵)
    پرچم ایتالیاایتالیا (۹۹)
    پرچم جامائیکاجامائیکا (۳)
    پرچم ژاپنژاپن (۱۱۶)
    پرچم اردناردن [۲]
    پرچم قزاقستانقزاقستان (۷)
    پرچم کنیاکنیا (۱۴)
    پرچم کره جنوبیکره جنوبی (۸۸)
    پرچم کویتکویت (۶)
    پرچم قرقیزستانقرقیزستان (۱)
    پرچم لائوسلائوس (۱)
    پرچم لتونیلتونی (۸)[۳]

   

    پرچم لبنانلبنان (۱)[۴]
    پرچم لسوتولسوتو (۱)
    پرچم لیبریالیبریا (۱)
    پرچم لیبیلیبی (۲)
    پرچم لیتوانیلیتوانی (۱۱)[۵]
    پرچم ماداگاسکارماداگاسکار (۱)
    پرچم مالاویمالاوی (۲)
    پرچم مولداوی[[مولداوی در بازی‌های پارالمپیک {{{variant}}}|مولداوی]] (۲)
    پرچم مقدونیهمقدونیه (۲)
    پرچم مالتمالت (۱)
    پرچم مالزیمالزی (۲۲)
    پرچم مالیمالی (۱)
    پرچم موریتانیموریتانی (۲)
    پرچم موریسموریس (۲)
    پرچم مکزیکمکزیک (۸۱)
    پرچم مغولستانمغولستان (۶)
    پرچم مونته‌نگرومونته‌نگرو (۱)
    پرچم مراکشمراکش (۳۰)
    پرچم موزامبیکموزامبیک (۲)
    پرچم میانمارمیانمار (۲)
    پرچم نامیبیانامیبیا (۵)
    پرچم نپالنپال (۲)
    Flag of the Netherlandsهلند (۸۸)
    پرچم نیوزیلندنیوزیلند (۲۴)
    پرچم نیکاراگوئهنیکاراگوئه (۲)
    پرچم نیجرنیجر (۲)
    پرچم نیجریهنیجریه (۲۹)
    پرچم کره شمالیکره شمالی (۱)
    پرچم نروژنروژ (۲۲)
    پرچم عمانعمان (۲)
    پرچم پاکستانپاکستان (۲)
    پرچم فلسطینفلسطین (۲)
    پرچم پاناماپاناما (۲)
    پرچم پاپوآ گینه نوپاپوآ گینه نو (۲)
    Flag of the Philippinesفیلیپین (۹)
    پرچم پروپرو (۱)
    پرچم لهستانلهستان (۱۰۰)
    پرچم پرتغالپرتغال (۳۰)
    پرچم پورتوریکوپورتوریکو (۲)
    پرچم قطرقطر (۱)
    پرچم رومانیرومانی (۵)

   

    پرچم روسیهروسیه (۱۸۳)
    پرچم رواندارواندا (۱۴)
    پرچم ساموآساموآ (۲)
    پرچم سن مارینوسن مارینو (۱)
    پرچم عربستان سعودیعربستان سعودی (۴)
    پرچم سنگالسنگال (۱)
    پرچم صربستانصربستان (۱۳)
    پرچم سیرالئونسیرالئون (۱)
    پرچم سنگاپورسنگاپور (۸)
    پرچم اسلواکیاسلواکی (۳۳)
    پرچم اسلوونیاسلوونی (۲۲)
    پرچم جزایر سلیمانجزایر سلیمان (۱)
    پرچم سری‌لانکاسری‌لانکا (۷)
    پرچم آفریقای جنوبیآفریقای جنوبی (۶۲)[۶]
    پرچم اسپانیااسپانیا (۱۴۲)[۷]
    پرچم سورینامسورینام (۱)
    پرچم سوئیسسوئیس (۲۵)
    پرچم سوئدسوئد (۵۹)
    پرچم سوریهسوریه (۵)
    پرچم تایوانتایوان (۱۸)
    پرچم تاجیکستانتاجیکستان (۱)
    پرچم تانزانیاتانزانیا (۱)
    پرچم تایلندتایلند (۵۰)
    پرچم تیمور شرقیتیمور شرقی (۱)
    پرچم تونگاتونگا (۱)
    پرچم ترینیداد و توباگوترینیداد و توباگو (۲)
    پرچم تونستونس (۳۱)
    پرچم ترکیهترکیه (۶۹)
    پرچم ترکمنستانترکمنستان (۵)
    پرچم امارت متحده عربیامارات متحده عربی (۱۵)
    پرچم اوگاندااوگاندا (۲)
    پرچم اوکرایناوکراین (۱۵۰)
    پرچم ایالات متحده آمریکاایالات متحده آمریکا (۲۱۶)
    پرچم اروگوئهاروگوئه (۱)
    پرچم ازبکستانازبکستان (۱۰)
    پرچم وانواتووانواتو (۱)
    پرچم ونزوئلاونزوئلا (۲۹)
    پرچم ویتنامویتنام (۱۱)
    پرچم جزایر ویرجین ایالات متحدهجزایر ویرجین ایالات متحده (۱)
    پرچم زامبیازامبیا (۲)
    پرچم زیمباوهزیمباوه (۲)

زهرا نعمتی

زهرا نعمتی (زادهٔ ۱۰ اردیبهشت ۱۳۶۴) عضو تیم‌ملی تیراندازی با کمان بانوان معلول ایران است. وی نخستین و تنها زن در تاریخ ورزش ایران است که موفق به کسب مدال طلا در سطح بازی‌های جهانی المپیک و پارالیمپیک شده است.[۱][۲] او هم‎چنین، در ۲۹ می ۲۰۱۳ (۸ خرداد ۱۳۹۲) در مراسم کمیته بین‎المللی المپیک در سن پترزبورگ روسیه مفتخر به دریافت جایزه معتبر ورزشکار برتر پارالیمپیک ۲۰۱۲ لندن از سوی «بنیاد بین‎المللی اسپورت آکورد» شد. حامی مالی زهرا نعمتی به مدت دوسال تا پایان مسابقات المپیک ۲۰۱۶ شرکت پتروآذرپاد می‌باشد.

محتویات

    ۱ همسر
    ۲ عضویت در تیم‌ملی تکواندوی بانوان ایران
    ۳ افتخارات
    ۴ پیوند به بیرون
    ۵ پانویس

همسر

زهرا نعمتی همسر «رهام شهابی‎پور» عضو تیم‌ملی تیراندازی با کمان مردان معلول ایران است. این زوج قهرمان، جشن عروسی خود را پس از دریافت مدال طلای زهرا نعمتی در دهکده المپیک لندن ۲۰۱۲ برگزار کردند.[۳][۴][۵]
عضویت در تیم‌ملی تکواندوی بانوان ایران

زهرا نعمتی، پیش از این، عضو تیم‌ملی تکواندوی بانوان ایران بود. وی پس از این که در سال ۱۳۸۳ در اثر سانحهٔ رانندگی ویلچرنشین شد به ورزش تیراندازی با کمان روی آورد.
افتخارات

پارالیمپیک ۲۰۱۲ لندن

زهرا نعمتی با کسب مدال طلای بازی‌های پارالمپیک تابستانی ۲۰۱۲ در شاخهٔ ریکرو انفرادی نام خود را به عنوان نخستین و تنها زن در تاریخ ورزش ایران که موفق به کسب مدال طلا در سطح المپیک و پارالیمپیک شده‎است، جاودانه کرد.[۶]
وی هم‎چنین به همراه راضیه شیرمحمدی و زهرا جوانمرد که تیم ملی تیراندازی با کمان بانوان ایران را در قسمت تیمی تشکیل می‎دادند عنوان سومی و مدال برنز پارالیمپیک ۲۰۱۲ لندنرا به‎دست آوردند.[۷]

جایزه ورزشکار برتر پارالیمپیک ۲۰۱۲ لندن

زهرا نعمتی در ۲۹ می ۲۰۱۳ از سوی «بنیاد بین‎المللی اسپورت آکورد» مفتخر به دریافت جایزه معتبر ورزشکار برتر پارالیمپیک ۲۰۱۲ لندن شد. مراسم اهدای جوایز منتخبین اسپورت آکورد با حضور رئیس کمیته بین‌المللی المپیک، رئیس کمیته ملی المپیک و وزیر ورزش روسیه و روسای فدراسیون‌های جهانی و نامزدهای معرفی‎شده برای دریافت این جایزه در شهر سن پترزبورگ روسیه برگزار شد.