اس ام اس موزیک / دانلود آهنگ های جدید

اس ام اس موزیک / دانلود آهنگ های جدید

اس ام اس موزیک / دانلود آهنگ های جدید

اس ام اس موزیک / دانلود آهنگ های جدید

علی‌رضا افتخاری

علی‌رضا افتخاری مهیاری (زاده ۱۰ فروردین ۱۳۳۷، اصفهان) از خوانندگان موسیقی سنتی ایرانی است.[۱] افتخاری پس از سالها فعالیت در موسیقی سنتی ایرانی فعالیت خود را در زمینه موسیقی تلفیقی (میان سنتی و پاپ) نیز شروع نمود و تاکنون خوانندگی بیش از ۶۰ آلبوم موسیقی را بر عهده داشته است. وی در سال ۱۳۸۹ موفق به اخذ نشان چهره های ماندگار شد.

محتویات

    ۱ زندگی
    ۲ افتخارات
    ۳ نظرات اهالی موسیقی
    ۴ حاشیه‌ها
    ۵ آلبوم شناسی
    ۶ آثار
    ۷ منابع
    ۸ پیوند به بیرون

زندگی

علی‌رضا افتخاری در سال ۱۳۳۷ در اصفهان بدنیا آمد. در کودکی نزد طباطبایی نوازنده ویولن تعلیم دید. از ۱۲ سالگی نزد تاج اصفهانی به یادگیری ردیف‌های آوازی پرداخت. پس از مدتی نیز همزمان به بهره گیری از محضر جلیل شهناز و حسن کسایی در زمینه ردیف های موسیقی سنتی مشغول شد. در سال ۱۳۵۷ در آزمون باربد و در محضر اساتیدی چون علی اکبر خان شهنازی، داریوش صفوت، علی تجویدی و ... موفق به کسب رتبه نخست گشت. از سال ۱۳۶۰ پس از درگذشت تاج اصفهانی نزد دادبه به ادامه تعلیم موسیقی پرداخت. در سال ۱۳۶۲ اولین آلبوم خود را به توصیه فرامرز پایور با نام «آتش دل» و به یاد استاد فقیدش تاج اصفهانی منتشر کرد. پس از آن آثار او از صدا و سیمای ایران به صورت مرتب پخش شده و کنسرت‌های مختلفی[۱] در کشورهایی چون ژاپن، آلمان، کانادا و انگلستان برگزار نمود. وی در طول سه دهه فعالیت حرفه‌ای خود، تا کنون موفق به انتشار بیش از ۶۰ آلبوم موسیقی در سبکهای سنتی، ارکسترال و تلفیقی با همکاری هنرمندانی چون پرویز مشکاتیان، حسین علیزاده، فریدون خوشنود، علی تجویدی، عباس خوشدل، محمدعلی کیانی‌نژاد، جهانبخش پازوکی، جلال ذوالفنون، هابیل علیف، فریدون شهبازیان، کامبیز روشن‌روان و ... شده‌است. از آلبوم‌های معروف او می‌توان به مقام صبر، راز و نیاز، سروسیمین، شور عشق، نیلوفرانه، یاد استاد، سرمستان، مستانه، امان از جدایی، قلندروار و صیاد اشاره نمود.[نیازمند منبع]
افتخارات

    شاگرد تاج اصفهانی در بیش از ۱۱ سال مداوم (از سن ۱۲ سالگی تا زمان فوت آن مرحوم)
    شاگرد حسن کسایی و استاد جلیل شهناز در زمینه ردیفهای موسیقی
    کسب مقام اول آزمون باربد (در سال ۱۳۵۷)
    خواننده پرفروش ترین و پر مخاطب ترین آلبوم تاریخ موسیقی ایران (نیلوفرانه)[۲]
    دریافت نشان رسمی چهره‌های ماندگار (در سال ۱۳۸۹)
    پر تیراژترین خواننده موسیقی سنتی

نظرات اهالی موسیقی

حسین خواجه امیری / ایرج (خواننده) : افتخاری، تنها ستاره‌ای است که در بعد از انقلاب ظهور کرده است.

محمد گلریز (خواننده پیشکسوت عرصه موسیقی): علیرضا افتخاری، خواننده‌ای نام آشنا، مردمی و بدون ریاکاری است که نیاز به روابط برای بدست آوردن جایگاه ندارد. افتخاری، از پیشینه بسیار گرانقدری برخوردار است که برای بدست آوردن جایگاه نیاز به چابلوسی ندارد. چون امتحان خود را در عرصه موسیقی پس داده است و برای اهالی هنر شناخته شده است.

علی جعفریان ( آهنگساز آلبوم: افسانه): تا صد سال آینده فکر نمی‌کنم خواننده ای مثل افتخاری پدید بیاید.

علی جعفریان (آهنگساز آلبوم: افسانه): اول اینکه، ایشان دارای سواد موسیقی می باشد یعنی بر تمام ردیفها وگامهای موسیقی تسلط کامل دارند و تحریرهای به جا ارائه می دهند. دوم، صدای ایشان بسیار رسا وشفاف است. سوم اینکه در عین رسا بودن از جذابیت منحصربه‌فردی برخوردار است. و چهارم هم اینکه، ایشان از بیان خوبی برخوردارند به طوریکه شنونده با یکبار شنیدن می تواند اشعار را بنویسد.

عباس خوشدل (آهنگساز آلبوم: نیلوفرانه): اگر خواننده‌ای باشد که شرایط اجرایی افتخاری را داشته باشد و ملودی های من را بتواند چون نیلوفرانه‌ها، صدایمکن و رازگشا اجرا کند، با کمال میل از این خوانندگان استقبال خواهم کرد که فعلاً همچین موردی پیش نیامده است.

عباس خوشدل (آهنگساز آلبوم: نیلوفرانه): ارکستر و خواننده با آهنگ زنده است. این آهنگ است که می‌تواند خواننده را به اوج برساند و این را تجربه نشان داده است و برعکس آقای افتخاری باعث می‌شوند که آهنگها به اوج برسد کما اینکه آقای افتخاری خواننده بسیار خوش‌صدا و صاحبنامی بود و هست.

عباس خوشدل (آهنگساز آلبوم: نیلوفرانه): به نظر من، آقای افتخاری یکی از بهترین خواننده‌هایی است که بعد از انقلاب ظهور کرده است. از نظر وسعت صدا و همچنین رنگ صدا و جذابیت صدا و به خصوص اطلاعاتی که در مورد اشعار قدما به خصوص حافظ دارد. آقای افتخاری در کارهایی مثل نیلوفرانه و رازگشا به نحو بسیار مطلوبی و شاید بیش از توان خود ارج گذاشته است. با در نظر گرفتن مطالب فوق و از آنجا که من علاقه شدیدی به صدای ایشان داشته و دارم گاهی متأثر می‌شوم که این خواننده دوست‌داشتنی چرا باید از کارهای سست استفاده کند؟

محمد جلیل عندلیبی (آهنگساز آلبوم: امان از جدایی): علیرضا افتخاری بی شک یکی از بهترین و با استعدادترین خوانندگان ماست. اما ایشان در این دوره از کار هنری خود نیاز به پشتیبانی و دلگرمی و تشویق دارند؛ چیزی که این روزها خیلی از ایشان دریغ می شود. در این زمانه کار هنرمندان خیلی سخت شده است و با ستم مضاعف و با این هزینه های سنگینی که دارند، مرد می خواهد تا با این وضعیت مقابله کند. علیر رضا افتخاری، از آن دسته هنرمندانی است که در این وضعیت کاری، همیشه کار کرده؛ هر چند روند رو به بالا و پایینی داشته است. در این رفت و برگشتی که علیرضا افتخاری بین موسیقی سنتی و پاپ داشت، خیلی از طرفدارانش را از دست داد. کار علیرضا افتخاری از کار خیلی از هنرمندان این زمینه- مانند شهرام ناظری-بهتر است اما آنها می دانند باید چه کار کنند، در صورتی که افتخاری از آنها ساده تر است.(منبع: همشهری جوان-ش. 258- اردیبهشت 89) [۳]

ابوالحسن مختاباد (روزنامه نگار و منتقد موسیقی): روزی یکی از آهنگسازان نامی که با آقای افتخاری کارهای فراوانی انتشار داده بود، گفت: "جنس این صدا حیرت انگیز است. حتی اگر ترشی هم بخورد می رود داخل استودیو می خواند، بدون اینکه حنجره اش خشی بردارد". این سخن اغراق نبود، جنس صدای آقای افتخاری و سبکی که او در آواز می‌خواند (آواز مکتب اصفهان) از ظهور پدیده ای در آواز خبر می داد. شخص خود من بیست سال قبل آوازی از آقای افتخاری در مخالف سه گاه شنیده‌ام (اجرایی خصوصی) روی شعر حافظ: زاهد ظاهر پرست از حال ما آگاه نیست در حق ما هر چه گوید جای هیچ اکراه نیست که از معدود آوازهای مخالف سه گاه ماندگار در تاریخ موسیقی ایران است.(منبع: همشهری جوان-ش. 258- اردیبهشت 89)

ابوالحسن مختاباد (روزنامه نگار و منتقد موسیقی): به گمانم آقای افتخاری می توانست وزنه ای در موسیقی آوازی ایران باشد، اما راهی را انتخاب کرد که مردم او را بیشتر تصنیف خوان بدانند تا آوازخوان و البته تصنیف خوانی که تجربه هایی در ترانه خوانی و ... هم دارد و این یعنی نزول در نگاه اهل نخبه موسیقی.(منبع: همشهری جوان-ش. 258- اردیبهشت 89)

سیدعلی‌رضا میرعلی‌نقلی (منتقد و پژوهشگر موسیقی): علی‌رضا افتخاری، بسیار کم مصاحبه میکند (می‌گویند اصلاً اهل مصاحبه نیست) و چیزی هم نمی‌نویسد. او فقط می‌خواند و صدایش، محکم‌ترین دلیل برای بودن اوست. صدای او ماندگارترین صدا در خاطره مردم در سالهای بعد از انقلاب است. یادم آمد از ملاقاتی که چندین و چند سال پیش با آقای منوچهر معروفی (فرزند استاد جواد معروفی) داشتم و سخن از آثاری به میان آمد که پدر ارجمندشان برای ارکستر بزرگ و آواز تنظیم کرده بودند و تا حالا هم اجرا نشده است . پرسیدم چرا اینها اجرا نشده‌اند؟ جواب دادند: پدرم دنبال یک صدای خوب و رسا می‌گشت و هر صدایی را نمی‌پسندید. پرسیدم: اگر الآن زنده بودند این کارها را به چه کسی می‌دادند که بخواند؟ جواب دادند: افتخاری. فقط به علیرضا افتخاری.

سیدعلی‌رضا میرعلی‌نقلی (منتقد و پژوهشگر موسیقی): باید قبول کنیم که تواناییهای اجرایی علی‌رضا افتخاری مجموعه‌ای است که او را با هیچکس قابل مقایسه نمی‌کند و جایگاه خاص به او می‌بخشد. او این مسیر را در مدتی کمتر از بیست سال حضور مداوم در صحنه آواز پیموده و در زمانی که کارخانه «خواننده‌سازی» موسیقی ایران پرکارتر از همیشه بوده است (هر کدام از این خوانندگان با همه ویژگیهای انحصاری و اختصاصی خود، با همدیگر قابل قیاس هستند و وجه مشترک بسیاری از آنها همان تقلید از استاد شجریان است چه قبول داشته باشند و چه با شدت آن را رد کنند). افتخاری به‌طور طبیعی از فشار سایه سنگین استاد (شجریان) برکنار مانده است. او از شهری برخاسته که سنت آوازخوانی قوی داشته است و دارد، هنوز هم بهترین استاد؟ آواز به سبک قدیم (استاد محمدطاهرپور) در همین شهر است، و سنت تکنوازی و جواب آواز نیز در آن به کمال است. (با وجود بزرگانی مثل استاد کسایی و استاد شهناز).

سیدعلی‌رضا میرعلی‌نقلی (منتقد و پژوهشگر موسیقی): مشکل بتوان توانایی‌های افتخاری در کار خود را در خواننده‌ای دیگر پیدا کرد. منظور از «توانایی» به قول قدیمی‌ها فقط شش‌دانگ خواندن و چهچهه زدن نیست. در عصر وسایل پیشرفته ضبط و پخش، و در دوره‌ای که نود و چند درصد نیازهای موسیقایی مردم از طریق کالای صوتی تحصیل می‌شود نه از طریق اجرای زنده، این «تواناییهای» فیزیکی کمتر به کار می‌آید. تسلّط افتخاری در خواندن سبکها و روشهای مختلف است و حتی موسیقی طبقات مختلف فرهنگی، نداشته‌ایم و نداریم خواننده‌ای که هم بتواند ردیف استادش را خوب بخواند (البته اگر انگیزه و حوصله داشته باشد و تمرین کند)، هم مدل خوانندگان برنامه گلها را خوب از آب دربیاورد، هم ضربی و تصنیف قدیمی بخواند (نوار «آتش دل» با تنظیم استاد پایور را شنیدید)، هم از عهده ترانه‌های محلی خوب برآید و هم موسیقی مردمی را با همان لحن و لهجه حتی گیراتر و گرم‌تر از اصل ادا کند. درست مثل بازیگری منعطف و آماده که نقشهای متضاد و مختلفی را با مهارت اجرا میکند و خود را طوری به جای آنها می‌گذارد که بیننده جریان زندگی و حضور را پشت این نقش «حس» کند. افتخاری در آواز چنین شخصیتی است: بازیگری به هزار چهره.

سیدعلی‌رضا میرعلی‌نقلی (منتقد و پژوهشگر موسیقی): در کارنامه هیچ خواننده دیگری در تاریخ آثار ضبط شده موسیقی ایران، این همه قطعات مختلف، متنوع، متفاوت با یکدیگر و متعلق به یک خواننده وجود ندارد. افتخاری به اندازه چندین نفر، خوانده و ضبط کرده است و کارنامه‌اش به طرز شگفت‌انگیزی «متنوع» است. بسیار شنیده و خوانده‌ام که به انتخابهای علی‌رضا افتخاری در خواندن فلان یا بهمان قطعات، ایراد می‌گیرند. ایراد داشتن و ایراد گرفتن، چیز عجیبی نیست و جزء جداناشدنی کار یک هنرمند است. اما تمامیت وجود هنرمند را نمی‌شود براساس ایرادهایش داوری کرد. به هر حال آنهایی که اشکالات نخبه‌گرایانه بر خوانده‌ها و نوارهای او می‌گیرند، نسبت به خریداران و هواداران آثارش در اقلیت هستند و خوب این اکثریت است که تکلیف هنرمند را معلوم میکند. مهم این است که خواننده با آنچه می‌خواند احساس همدلی و صمیمیت کند و در صدایش «حضور» داشته باشد. اگر افتخاری موفقیتهای زیادی داشته، بخشی را مدیون همین است وگرنه صدای گرم و قوی در خوانندگی همه‌چیز نیست. او بر سکویی ایستاده که هیچکس نمی‌تواند کاری را به او تحمیل کند و اگر او قطعه‌ای را می‌خواند، به هر حال در چارچوب سلیقه‌هایش می‌گنجیده است. (ماهنامه مقام موسیقایی- شماره 15-مهرماه 1383)

سید عماد توحیدی (آهنگساز آلبوم قلندروار): نفر اول آواز آزمون باربد در سال 1355 از اصفهان، صاحب مکتب آوازی قدرتمند آمده است و با این حال علاوه بر تاثیراتی که از سلوک آوازی استاد تاج اصفهانی گرفته، از مطالعه آواز ادیب خوانساری و طاهرزاده و دادبه توشه‌ها برگرفته. ولی زمانی که بسیاری از خوانندگان، مسخ آوازخوانی فاخر شجریان سعی در تقلید از او داشتند و دارند، به میدان آمد و توجه عام و خاص را به خود جلب کرد. خوانندگی در آثار متنوع و حتی بازخوانی تعدادی از آثار قدیمی توسط او چنان با قدرت، گرمی و زیبایی همراه است که در تاریخ معاصر موسیقی ایران خواننده ای به این حد ماهر درا جرای طرح‌های متفاوت یافت نمی‌شود. علیرضا افتخاری مرد مدار و مرد م‌مدار است. او نگاهی متکبر به مردم سرزمینش ندارد .مردم ا و را دوست دارند و با صدایش خاطره دارند. درباره استادش تاج شنید هام که در نانوایی، تاکسی و کنار زاینده رود، روی کسی را برای خواندن به زمینن م ی انداختها ست؛ افتخاری دوستدار واقعی مردم سرزمینش است و از آنها دوری نمی‌کند. حتی منتقدان جدی ا ین سا لهای او- چه آنانی که دلایل قابل قبولی برای نقد آثارش (از جمله آلبومهای پاپ) دارند و چه آنهایی که دلایل مردودی از جمله اینکه هنرمند نباید در دسترس باشد- در یک باور مشترکند؛ا و خوب می‌خواند! نه!ا و بسیار خوب می خواند! منبع: همشهری جوان-ش. 258- اردیبهشت 89) [۴]
حاشیه‌ها

وی تا قبل از سال ۸۰ یک خواننده ی کم حاشیه محسوب میشد که کمتر مصاحبه میکردوبندرت کنسرت برگزار میکرد. اماازآخرین سال‌های دهه ی ۷۰ بصورت مدام در برنامه های تلویزیونی مانند: کاروان، ضیافت و ... با (بااجرای سهیل محمودی، مجری و ترانه سرا) ظاهر می شد که این کار باعث شروع انتقادات به وی شد. چرا که عده‌ی بسیاری از اهالی موسیقی سنتی صداو سیما را تحریم کرده و حضور در آن را مایه‌ی کم شدن شأن اساتید موسیقی می دانستند.

علیرضا افتخاری درسال ۱۳۸۸ ناخواسته درگیر اعتراضات مردمی به نتایج انتخابات وحوادث سیاسی ان سال شد معترضین عملکرد وی را در مقابل محمود احمدی نژاد رییس جمهور وقت نامتعارف دانسته اند همین علت موجب اعتراض ودل ازردگی برخی از مردم شد.وی در جواب، عملکرد خودش را این گونه توجیه نمود و گفت : هر که جای من بود همینگونه با مسئولین سیاسی رفتار می کرد. و عملش ناخواسته و بدون قصد غرض سیاسی بوده است. این مسئله باعث شد که حتی دختر وی در انتخابات ریاست جمهوری ۹۲ به برخی از هنرمندان هشدار بدهد که از جریان های سیاسی دور شوند.

وی از زمان روی آوردنش به موسیقی (پاپ-سنتی) و با خواندن آلبوم نسیما (سال۸۰) و آلبوم شکوه عشق باانتقادات اهالی موسیقی سنتی مواجه شد. ناگفته نماند که آلبوم نسیما با استقبال فراوانی روبرو شد این آلبوم ساخته استاد فضل الله توکل بود که بر اساس گام ها و دستگاه های موسیقی سنتی و با رنگ بوی مدرن وامروزی تنظیم شده بود . اسقبال فراوان از آلبوم نسیما، پاسخ محکمی به انتقادات بی پایه ی منتقدین بود.اما بیشترین انتقادات به آلبوم شکوه عشق به اهنگسازی فریدون خشنود بود که حتی دامنه ی انتقادات به آلبوم های بعدی ساخته فریدون خشنود هم کشیده شد. اکثر منتقدین سبک خواندن ،اشعار، تنظیم و ترکیب ساز بندی این البوم ها را نامناسب میدانستند.

وی در برنامه ی تلویزیونی شب شیشه‌ای(ومطبوعات) به این انتقادات اینگونه پاسخ داد (نقل به مضمون):

    من تابحال ده ها ابوعطا خوانده ام دههاافشاری وچندین سه گاه وهمه مانند هم بوده است. من حق دارم بعنوان یک خواننده تجربیات جدید داشته باشم. برای من بعد از رضایت خدا و مردم بازگشت سرمایه ی سرمایه گذاران مهم است.

وی در پاسخ سوال وانتقاد مجری که چرا اینقدر پیاپی آلبوم منتشر میکنید. گفت:

    من اهل خوش نشینی نیستم که سالی یک آلبوم بدهم.من با آهنگسازان جوان کار میکنم وبدین صورت به فعالیت هنریم بصورت فعال ادامه میدهم وبه پرورش آهنگسازان جوان کمک میکنم.

افتخاری در تیرماه ۱۳۹۲ با انتشار نامه ای خطاب به محمد رضا شجریان از او درخواست آشتی مجدد کرد. این نامه که با تیتر "بیا همایون هم باشیم" منتشر شد، نشان می داد که روابط این دو خواننده موسیقی ایران به سردی گراییده است.[۵]
آلبوم شناسی
نوشتار اصلی: ترانه شناسی علی‌رضا افتخاری‎

    ۱۳۶۲: آتش دل
    ۱۳۶۸: مقام صبر
    ۱۳۷۰: راز گل
    ۱۳۷۰: مهمان تو
    ۱۳۷۳: مهرورزان
    ۱۳۷۴: ناز نگاه
    ۱۳۷۵: افسانه
    ۱۳۷۵: شور عشق
    ۱۳۷۵: کاروان
    ۱۳۷۵: همتای آفتاب
    ۱۳۷۶: سرمستان
    ۱۳۷۶: غریبستان
    ۱۳۷۶: نیلوفرانه ۱
    ۱۳۷۷: امان از جدایی
    ۱۳۷۷: تازه به تازه
    ۱۳۷۷: کنسرت لندن (ای میهن)
    ۱۳۷۸: پاییز
    ۱۳۷۸: خداحافظ
    ۱۳۷۸: سروسیمین
    ۱۳۷۸: عطر سوسن
    ۱۳۷۸: یاد استاد
    ۱۳۷۹: راز و نیاز
    ۱۳۷۹: زیباترین
    ۱۳۷۹: شبان عاشق
    ۱۳۷۹: صدایم کن
    ۱۳۷۹: گل هزار بهار
    ۱۳۷۹: مستانه
    ۱۳۷۹: نسیما
    ۱۳۷۹: نیلوفرانه ۲
    ۱۳۸۰: خوش آمدی
    ۱۳۸۰: عطر سوسن
    ۱۳۸۰: همسایه
    ۱۳۸۰: هنگامه
    ۱۳۸۱: شب عاشقان
    ۱۳۸۱: شکوه عشق
    ۱۳۸۱: گل میخک
    ۱۳۸۲: باباطاهر
    ۱۳۸۲: عشق گمشده
    ۱۳۸۲: قصه شمع
    ۱۳۸۲: مهمان تو
    ۱۳۸۲: به دنبال دل ۱
    ۱۳۸۳: خاطرات جوانی
    ۱۳۸۳: غم زمانه
    ۱۳۸۳: نسیما
    ۱۳۸۴: بابا طاهر
    ۱۳۸۴: بردی از یادم
    ۱۳۸۴: خنده بارون
    ۱۳۸۴: صیاد
    ۱۳۸۴: عاشقم زمانه
    ۱۳۸۵: آوای عشق
    ۱۳۸۵: تو می‌آیی
    ۱۳۸۵: ماه خراسان
    ۱۳۸۶: خروش بحر
    ۱۳۸۶: رازگشا
    ۱۳۸۶: سفر
    ۱۳۸۶: عطر مهر
    ۱۳۸۶: قلندروار
    ۱۳۸۶: هوای تو
    ۱۳۸۷: نوای اساتید
    ۱۳۸۷: تنها تو می‌مانی (اسفند۱۳۸۷)
    ۱۳۸۷: عاشقا سلام، عاشقا درود (اسفند۱۳۸۷)
    ۱۳۸۹: گرفتار و جادهٔ ابریشم - (فروردین۱۳۸۹) (جادهٔ ابریشم برگزیده‌ای است ازکنسرت ژاپن)
    ۱۳۹۰: شب کوچه‌ها
    ۱۳۹۱: جام مصفا (فروردین۱۳۹۱)
    ۱۳۹۲: خانه دوست کجاست (دی۱۳۹۲)
    ۱۳۹۳: پادشاه فصل‌ها (۱۳۹۳، باهمکاری حسین پرنیا)

آثار

    آتش دل (اثر عبدالحسین برازنده و تحت نظارت فرامرز پایور)
    کاروان (اثرعبدالحسین برازنده)
    مهرورزان (اثر محمد علی کیانی نژاد)
    مقام صبر (اثر پرویز مشکاتیان)
    راز و نیاز (اثر حسین علیزاده)
    همتای آفتاب (اثر عماد رام)
    راز گل (اثر محمد آذری و مجتبی میرزاده و علی‌رضا افتخاری)
    دریغا(اثرمحمد موسوی)
    شور عشق (اثر فریدون شهبازیان)
    غریبستان (اثرمحمد جلیل عندلیبی)
    امان از جدایی (اثر محمد جلیل عندلیبی)
    سرو سیمین (اثر محمد علی کیانی نژاد)
    سرمستان (اثر جلال ذوالفنون و هابیل علی اف)
    نیلوفرانه (اثر عباس خوشدل)
    نیلوفرانه ۲ (اثر عباس خوشدل)
    گل هزار بهار (اثرکامبیز روشن روان)
    زیباترین (اثر محمد جواد ضرابیان)
    افسانه (اثر علی جعفریان)
    کنسرت جاده ابریشم (اثر محمد جلیل عندلیبی، هابیل علی اف و رامیز قلی اف)
    تازه به تازه (اثر محمد جلیل عندلیبی)
    عطر سوسن (اثر محمد جواد ضرابیان)
    شبان عاشق (اثر عباس خوشدل)
    صدایم کن (اثر عباس خوشدل)
    مهمان تو (اثر جمشید عندلیبی)
    ناز نگاه (اثر محمد جواد ضرابیان)
    یاد استاد (اثر علی تجویدی)
    هنگامه (اثر حسن میرزا خانی)
    گل میخک (اثرجواد لشکری)
    عشق گمشده (اثرجواد لشکری)
    به دنبال دل (اثر علی تجویدی)
    بردی از یادم (اثر حبیب اله بدیعی، مهدی خالدی، اسداله ملک)
    نسیما (اثرفضل الله توکل)
    غم زمانه (اثر فضل الله توکل)
    قصه شمع (اثرجمشید برازنده، حسین یوسف زمانی، کامبیز روشن روان، علی جعفریان، علی بکان، مهیار فیروزبخت،مجید اخشابی و همایون شجریان)
    همسایه (اثر عطا جنگوک)
    خنده بارون (اثر مهرداد پازوکی)
    خاطرات جوانی (اثر فضل الله توکل)
    خداحافظ (اثرمحمد جلیل عندلیبی)
    خوش آمدی (اثر جواد لشکری)
    مستانه (اثر جلال ذوالفنون و علی‌رضا افتخاری)
    شب عاشقان(اثر جلال ذوالفنون و علی‌رضا افتخاری)
    بابا طاهر (اثر جمشید عندلیبی)
    پاییز (اثرمهرداد پازوکی)
    شکوه عشق (اثر فریدون خشنود)
    کنسرت لندن (اثر محمد جلیل عندلیبی)
    صیاد (اثر اکبر محسنی ومحمدرضا چراغعلی)
    آوای عشق (اثر بهزاد خدارحمی)
    ماه خراسان (اثر حسن میرزاخانی)
    قلندروار (اثر سید عماد توحیدی)
    تو می‌آیی (اثر حسن میرزاخانی)
    سفر (اثر بهزاد خدارحمی و علی‌رضا افتخاری)
    هوای تو (اثر محمدرضا چراغعلی)
    عطر مهر (اثر فریدون خشنود)
    راز گشا (اثر عباس خوشدل)
    خروش بحر (اثر فردین کریم خاوری)
    تنها تو می‌مانی (اثر علی خشتی نژاد و امیر رحیمی آذر)
    عاشقا سلام، عاشقا درود (اثر فریدون خشنود)
    نوای اساتید (اثر اسداله ملک،فضل اله توکل، جهانبخش پازوکی و اکبر محسنی)
    گرفتار(اثر محمد جلیل عندلیبی)
    شب کوچه‌ها (اثر فریدون خشنود و الهام افتخاری)
    جام مصفا (اثر محسن حسینی، حبیب اله بدیعی و علی‌رضا افتخاری)
    خانه دوست کجاست (اثر مهدی تاری، بر روی اشعاری از زنده یاد سهراب سپهری)
    پادشاه فصل‌ها، آهنگ سازی حسین پرنیا


محمدعلی کیانی‌نژاد

محمدعلی کیانی‌نژاد، (زادهٔ ۱ آبان ۱۳۳۱ در بیرجند)[۱] نوازندهٔ نی است.

پدر وی، غلام‌حسین کیانی‌نژاد، صدای خوشی داشت و فرزندش را به خواندن تشویق می‌کرد. محمدعلی کیانی‌نژاد، از ۸ سالگی خوانندگی و نواختن فلوت را آغاز کرد. او در سال ۱۳۵۱ وارد دانشکدهٔ هنرهای زیبا شد و نزد اساتیدی چون نورعلی برومند، داریوش صفوت، محمدتقی مسعودیه و هرمز فرهت به آموختن موسیقی پرداخت.[۱][۲]

او از سال ۱۳۵۳ وارد مرکز حفظ و اشاعهٔ موسیقی شد و همچنین توانست در اولین آزمون باربد، در رشتهٔ نی‌نوازی به عنوان نخست دست پیدا کند.[۱][۲] وی در ادامه با هنرمندان سرشناسی همچون محمدرضا شجریان، محمدرضا لطفی، عطا جنگوک، پرویز مشکاتیان و ایرج بسطامی همکاری نمود.[۱]

محمدعلی کیانی‌نژاد، در سال ۱۳۶۷ کتاب آموزشی برای نی به عنوان شیوه نی‌نوازی و شناخت سازهای بادی ایران و در سال ۱۳۷۹ کتاب ردیف موسیقی ایران برای ساز نی را منتشر کرد.[۱]

از آثار وی در زمینه آهنگ‌سازی نیز می‌توان سرو سیمین و مهرورزان با صدای علیرضا افتخاری را نام برد.

نی (ساز)

نی یا نی هفت بند از سازهای بادی ایرانی است
تصویر یک زن در حال نواختن نی بر دیواره کاخ هشت‌بهشت، اصفهان.

نی هفت‌بند از گیاه نی ساخته می‌شود. برای ساخت این گونه نی آن را طوری برش می دهندکه از سر تا ته آن شامل هفت بند شود و اخیرا بصورت مصنوعی (نی اصلاح شدهٔ مصنوعی) نیز ساخته شده است. نی هفت‌بند یا به اصطلاح نی متشکل از ۵ سوراخ در جلو و یک سوراخ در پشت آن است که توسط انگشتان دوم و چهارم از یک دست و انگشتان اول تا چهارم از دست دیگر پوشیده می‌شوند.

به طور کلی نی را با جا گرفتن بین دو دندان نیش و گرد کردن زبان در پایین و پشت آن می‌نوازند اما اساتیدی همچون جمشید عندلیبی زبان را در بالا می‌گذارند.

در کل شیوه نی‌نوازی به دو گونه نایب اسدالله و کسایی است. از اساتید می‌توان حسین یاوری، حسن کسایی، حسین عمومی، جمشید عندلیبی، محمد موسوی، حسن ناهید و محمد علی کیانی نژاد را نام برد.
نت‌ها در ساز نی

وسعت صدای آن به ۳ اکتاو می‌رسد. نی ۵ صدا (رجیستر) دارد که هر یک از آنها با نحوه دمیدن هوا در نی قابل انتخاب است. این رجیسترها عبارتند از

بم

نت‌های دو (دست بسته)، ر (سوراخ ۱ سر نی آزاد)، می (سوراخ ۱ و ۲ آزاد)، فا (سوراخ ۱ و ۲ و ۳ آزاد)، فا# (سوراخ ۱ و ۲ و ۳ و ۴ آزاد)، سل (سوراخ ۱ و ۲ و ۳ و ۴ و ۵) لا (دست باز). نت سی در این اکتاو وجود ندارد.

اوج

دقیقاً همانند بم اما یک اکتاو پایین‌تر. دو نت آخر (سل و لا) با غیث مشترک است.

غیث

نت‌های سل (دست بسته)، لا (سوراخ ۱ سر نی آزاد)، سی (سوراخ ۱ و ۲ آزاد)، دو (سوراخ ۱ و ۲ و ۳ آزاد)، دو# (سوراخ ۱ و ۲ و ۳ و ۴ آزاد)، ر (سوراخ ۱ و ۲ و ۳ و ۴ و ۵)، می (دست باز).

پس غیث (تا فا)

دقیقاً همانند بم و اوج اما یک اکتاو پایین‌تر از اوج و دو اکتاو پایین‌تر از بم. سه نت اول (دو، ر و می) با غیث مشترک است. امکان اجرای نت آخر (لا = دست باز) معمولاً وجود ندارد و حتی نت سل نیز در نی‌های کوچک نامفهوم شنیده می‌شود.

برعکس سازهای دیگر، نی کوک ندارد و برای کوک‌های مختلف سازهای متفاوت ساخته می‌شود. به طوری که Do بلندترین و Do با ۷ فاصله کوتاهترین نی هستند. کوک نی به این معناست که اگر در حالت بم اگر سوراخ پشت نی را بگیریم و بدمیم. . صدای حاصله بر اساس دیاپازون. هر نتی که بود آن نت کوک نی است. مثلآ اگر صدای نت سل بدهد می‌گوییم این نی سل است.

نی (گیاه)

نی (Phragmites communis یا Phragmites australis) یکی از گیاهان چندساله از تیرهٔ گندمیان است.

هور

مانداب یا هور به جایی در طبیعت می‌گویند که آب در آن مانده و گیاهان کوتاه بیشتر از جنس علف و نی بر آن روییده باشد.

مانداب گونه‌ای تالاب به شمار می‌آید.

تالاب

تالاب‌ها محیط‌هایی هستند که مشخصاتشان چیزی میان خشکی و آب است. تالاب‌ها ممکن است همواره دارای آب باشند یا اینکه گاه خشک و گاه آب‌دار باشند. برخی تالاب‌های نزدیک دریا با جزر و مد تغییر وضعیت می‌دهند.

مشخصه اصلی تالاب‌ها ماندگاری نسبی آب در آنها است. آب تالاب‌ها ممکن است شور باشد یا شیرین.

کنوانسیون رامسر معاهده‌ای بین‌المللی است که در ۱۹۷۱ امضا شده‌است به منظور حفظ و نگهداری تالاب‌ها می‌باشد. در این کنوانسیون فهرستی از تالاب‌های مهم جهان نیز تهیه شده که به «فهرست رامسر» شهرت دارد. در این فهرست بریتانیا با ۱۶۴ تالاب از لحاظ تعداد و کانادا با ۱۳۰ هزار کیلومتر مربع تالاب، از لحاظ وسعت رکورددار است. مقر دائمی کنوانسیون در گلند، سوئیس است.

محتویات

    ۱ تالاب ها در ایران
    ۲ انواع تالاب
    ۳ جستارهای وابسته
    ۴ منابع

تالاب ها در ایران

وضعیت آلودگی تالاب ها در ایران همواره مورد نقد بسیاری از دوستداران محیط زیست در این کشور است. عدم مدیریت پسماندها و فاضلاب‌ها در محیط تالابی، قطعه قطعه کردن تالاب، آتش زدن حوضچه‌های نفتی در تالاب از ابتدای حضور تا کنون و تخلیه پسماندهای نفتی در محدوه تالابی که از تخلفات میدان نفتی آزادگان در هورالعظیم است، عدم ارائه برنامه‌های احیایی و... از بحث های این فعالان محیط زیست است. فعالان زیادی در این حوزه، بارها به این مسائل پرداخته‌اند. [۱] [۲] [۳]
انواع تالاب
یک تالاب کوچک در شهرستان مارشال، ایالت ایندیانای آمریکا.

    باتلاق زمینهای آبدار یا خیس پر از گیاه و درخت.
    مانداب یا هور با آبی راکد و باز و گیاهان کوتاه بیشتر از جنس علف و نی.
    خلاش آبگیری است که رستنی‌های آن پوسیده باشد.
    خلنگزار تالاب‌هایی به شکل خارستان.
    لشاب تالابی نیزاری است که آب آن از گیاه آکنده شده و هوای کمی می‌گیرد.
    تالاب‌های مصنوعی که برای سیلگیری رودخانه‌ها و دریاها درست می‌شود، مانند پروژه‌های چاه‌نیمه در سیستان.
    آب‌بندان گونه‌ای از تالاب‌های مصنوعی ساخته دست بشر برای پرورش ماهی و ذخیره آب.

کمبود آب

کمبود آب شامل تنش آب، کم آبی و بحران آب است. مفهوم تنش آب نسبتاً جدید است. تنش آب مشکل در یافتن منابع آب شیرین برای استفاده است، که علت آن تخلیه منابع است. بحران آب وضعیتی است که در آن آب قابل آشامیدن و غیر آلوده در یک منطقه کمتر از تقاضای آن است.[۱]

محتویات

    ۱ اندازه‌گیری
    ۲ کمبود اقتصادی
    ۳ تنش آب
    ۴ بحران آب
        ۴.۱ نشانه‌ها
    ۵ بحران آب در ایران
    ۶ پانویس
    ۷ جستارهای وابسته

اندازه‌گیری

برخی نقشه‌ها یی دارند که نشان دهندهٔ آب موجود در طبیعت است و کشورهای با حجم پایین‌تر یا بالاتر آب قابل استفاده را مشخص می‌کند. برخی دیگر نسبت آب موجود به جمعیت را دارند. رویکرد معمول رتبه بندی کشورها بر مبنای میزان منابع آب موجود در سال به ازای هر فرد است. برای مثال، با توجه به شاخص تنش آب فالکنمارک[۲] ، زمانی گفته می‌شود یک کشور یا منطقه "تنش آبی" دارد که منابع آب سالانه آن کمتر از ۱۷۰۰ متر مکعب به ازای هر فرد در سال است. در سطحی بین ۱۷۰۰ و ۱۰۰۰ متر مکعب به ازای هر فرد در سال، کمبود آب دوره‌ای یا محدود را می‌توان انتظار داشت. هنگامی که منابع آب کمتر از ۱۰۰۰ متر مکعب به ازای هر فرد در هر سال باشد، کشور با "کمبود آب" مواجه است.[۳] فائو وابسته به سازمان ملل متحد بیان می‌کند که تا سال ۲۰۲۵،
۹/۱میلیارد نفر در کشورها و یا مناطق با کمبود آب مطلق زندگی می‌کنند، و دو سوم از جمعیت جهان تحت شرایط تنش خواهند بود. بانک جهانی می‌افزاید که تغییرات آب و هوایی می‌تواند تغییر الگوهای آینده دستیابی به آب و استفاده از آن را موجب شود، در نتیجه افزایش میزان تنش آب و ناامنی، هر دو در مقیاس جهانی به آب بستگی دارند.[۴]

یکی دیگر از اندازه‌گیری‌ها، به عنوان بخشی از یک ارزیابی گسترده‌تر از مدیریت آب در سال ۲۰۰۷ ،[۵] با هدف ارتباط در دسترس بودن آب و چگونگی استفاده از منابع در نظر گرفته شد. بنابراین کمبود آب به دو بخش «فیزیکی» و «اقتصادی» تقسیم شد. کمبود آب فیزیکی زمانی است که آب برای برآورده کردن تمام خواسته‌ها کافی نیست، از جمله آب مورد نیاز برای کارآیی موثر اکوسیستم. مناطق خشک اغلب از کمبود آب فیزیکی رنج می‌برند. گاهی نیز به نظر می‌رسد که آب فراوان است اما در جایی منابع بیش از حد مصرف می‌شوند، مانند زمانی که زیرساخت‌های هیدرولیکی برای آبیاری، بیش از حد توسعه یافته‌اند. نشانه‌های کمبود آب فیزیکی عبارتند از: تخریب محیط زیست و کاهش آبهای زیرزمینی. تنش آب به موجودات زنده آسیب می‌رساند زیرا هر موجودی برای زندگی به آب نیاز دارد.
کمبود اقتصادی

کمبود آب اقتصادی، بعلت نبود سرمایه‌گذاری در آب و یا نا توانی انسان در برآوردن تقاضای آن، ایجاد می‌شود. علائم کمبود آب اقتصادی عبارتست از نبود زیرساخت‌ها، با مردمی که اغلب نیاز به آوردن آب از رودخانه برای مصارف خانگی و کشاورزی دارند. بخش‌های بزرگی از آفریقا از کمبود آب اقتصادی رنج می‌برند، افزایش زیرساخت‌های آب در این مناطق می‌تواند به کاهش فقر کمک کند. شرایط بحرانی اغلب برای جوامع از لحاظ اقتصادی فقیر و از نظر سیاسی ضعیف است که در محیط خشک زندگی می‌کنند بوجود می‌آیند. در دیگر کشورها مانند هند مردم از کمبود آب نیز رنج می‌برند. در هند کمبود آب مشکل بزرگی است. مردم بر سر چاه می‌روند تا برای نیاز روزانهٔ خود آب بیاورند. به ویژه مردم تهیدست در روستاها و شهرهای بسیار کوچک زندگی مردم بدون آب سخت است. آنها آب را از۴۰ تا ۵۰ کیلومتر دور از روستای خود فراهم می‌کنند.
تنش آب

پنجاه سال پیش، زمانی که جمعیت در این سیاره از نیم جمعیت کنونی آن کمتر بود، درک مشترک این بود که آب یک منبع بی‌نهایت است. مردم مانند امروز ثروتمند نبودند، کمتر کالری مصرف می‌کردند و گوشت کمتری می‌خوردند، بنابراین آب کمتری برای تولید مواد غذایی نیاز بود. آنها به یک سوم حجم آبی که ما در حال حاضر از رودخانه برداشت می‌کنیم نیاز داشتند. امروز، رقابت برای منابع آب بسیار شدید تر است. دلیل این است که در حال حاضر بیش از هفت میلیارد نفر بر روی زمین وجود دارند، مصرف گوشت و سبزیجات و آب در حال زیاد شدن است و رقابت برای آب در بخشهای صنعتی، شهری و سوخت‌های زیستی بیشتر شده است.

مقدار کل منابع آب شیرین نیز به دلیل تغییرات آب و هوایی که موجب عقب نشینی یخچال‌های طبیعی، کاهش جریان رودخانه و کوچک شدن دریاچه‌ها شده، کاهش یافته است. بسیاری از آبخوان‌ها (سفره‌های آب زیرزمینی) که بیش از حد پمپ شده‌اند به سرعت پر نمی‌شوند. اگر چه کل منابع آب شیرین مورد استفاده قرار نگرفته است، بسیاری آلوده، شور، نامناسب و یا غیر قابل دسترس برای مصارف شرب، صنعت و کشاورزی شده‌اند. برای جلوگیری از یک بحران جهانی آب، کشاورزان باید برای افزایش بهره‌وری برای پاسخگویی به تقاضاهای رو به رشد برای مواد غذایی تلاش کنند، در حالیکه صنایع و شهرها به دنبال پیدا کردن راه‌هایی برای استفاده بهتر از آب باشند.[۶]

مقالهٔ نیویورک تایمز، "بررسی خشکسالی جنوب شرقی کم آبی را به جمعیت ربط می‌دهد، نهگرم شدن زمین"، یافته‌های پژوهشگران دانشگاه کلمبیا در مورد موضوع خشکسالی در جنوب شرقی آمریکا بین سال‌های ۲۰۰۵ و ۲۰۰۷ را خلاصه می‌کند. این یافته در مجله آب و هوا چاپ شد. آنها می‌گویند کمبود آب بیشتر ناشی از اندازه جمعیت است تا از کمی بارش باران. ارقام سرشماری نشان می‌دهد که جمعیت گرجستان در بین سال‌های ۱۹۹۰ و ۲۰۰۷ از ۴۸/۶ به ۵۴/۹ میلیون نفر رسیده است. پس از بررسی داده‌های بدست آمده از ابزار هواشناسی، مدل‌های کامپیوتری و اندازه‌گیری حلقه‌های درخت که منعکس کننده بارش باران هستند، آنها دریافتند که خشکسالی بی سابقه نبوده و ناشی از حالت طبیعی الگوهای آب و هوا و رخدادهای تصادفی آب و هوایی است. "خشکسالی‌های مشابه در طی هزار سال گذشته روی داده است"، پژوهشگران نوشتند: "صرف نظر از تغییرات آب و هوایی، انتظار می‌رود که در آینده چنین الگوهای آب و هوایی و با نتایج مشابه روی دهد."[۷] همانطور که دما زیاد می‌شود، بارش باران در جنوب شرقی افزایش خواهد یافت، اما به دلیل تبخیر ممکن است حتی منطقه خشکتر شود. پژوهشگران با گفتن این مطلب نتیجه‌گیری کردند که هر بارندگی نتیجهٔ فرایندهای داخلی پیچیده در جو است و به دلیل مقدار زیاد متغیرها پیش بینی بسیار سخت است.
بحران آب

هنگامی که به اندازه کافی آب آشامیدنی مورد نیازوجود ندارد، خطر بحران آب حس می‌شود. با توجه به اینکه این مساله یک نگرانی جهانی است، سازمان ملل متحد و دیگر سازمان‌های جهانی مناطق گوناگونی را، مناطق دچار بحران آب در نظر می‌گیرند. دیگر سازمانها مانند سازمان غذا و کشاورزی، استدلال می‌کنند که هیچ بحران آبی در این مکان‌ها وجود ندارد، اما که باید گامهایی برای جلوگیری از بروز چنین بحرانی برداشته شود.
نشانه‌ها

چندین نشانه اصلی برای بحران آب وجود دارد.

نبود دسترسی به آب آشامیدنی سالم کافی برای حدود ۸۸۴ میلیون نفر نبود دسترسی به آب بهداشتی کافی و دفع پساب برای ۵/۲میلیارد نفر برداشت زیاد از آبهای زیرزمینی که منجر به کاهش بازده کشاورزی می‌شود استفاده بیش از حد و آلودگی منابع آب آسیب رساندن به تنوع زیستی درگیری‌های منطقه‌ای بر سر منابع کمیاب آب که گاهی ناشی از جنگ است. بیماری‌های ساری از راه آب و نبود آب بهداشتی لوله کشی یکی از علل عمده مرگ و میر در سراسر جهان هستند. برای کودکان زیر پنج سال، بیماری‌های ساری از راه آب علت اصلی مرگ و میر است. در هر زمان، نیمی از تخت‌های بیمارستان در جهان توسط بیماران مبتلا به بیماری‌های ساری از راه آب اشغال شده است. به گفته بانک جهانی، ۸۸ درصد از تمام بیماری‌های ساری از راه آب توسط آب آشامیدنی ناسالم، نبود بهداشت و بهداشت نامناسب ایجاد می‌شود. آب توازن شکننده اساسی برای تامین آب سالم است، اما عوامل قابل کنترل مانند مدیریت و توزیع منابع آب خود سهم بیشتری در کمبود آب دارند.

گزارش سازمان ملل متحد ۲۰۰۶ که بر مسائل مربوط به حکومت به عنوان هسته اصلی بحران آب متمرکز است، می‌گوید: "آب به اندازه کافی برای همه وجود دارد" و "کمی آب اغلب به دلیل مدیریت نادرست، فساد، نبود نهادهای مناسب، سستی بوروکراتیک و کمبود سرمایه‌گذاری هم در ظرفیت انسانی و هم در زیرساخت‌های فیزیکی است ". داده‌های رسمی همچنین نشان می‌دهند ارتباط روشن بین دسترسی به آب سالم و نسبت تولید ناخالص داخلی به درآمد سرانه وجود دارد.[۸]

همچنین اقتصاددانان ادعا کرده‌اند که وضعیت کنونی آب به دلیل نبود حقوق مالکیت، مقررات دولتی و یارانه‌ها در بخش آب، باعث قیمت بسیار پایین و مصرف بیش از حد بالای آن است.[۹][۱۰][۱۱]

پوشش گیاهی و زندگی وحش اساساً بستگی به منابع آب شیرین دارد. مردابها ،باتلاقها و مناطق ساحلی وابسته به منابع پایدار آب هستند، اما اگر دستیابی به آب کاهش یابد، جنگل‌ها و سایر اکوسیستم‌ها نیز به همان اندازه در معرض خطر تغییرات عمده خواهند بود. در مورد تالاب‌ها، با گسترش جمعیت انسانی مساحت قابل توجهی از حیات وحش گرفته شده تا برای منابع غذایی و خانه سازی استفاده شود. اما مناطق دیگری از کاهش تدریجی آب شیرین آسیب می‌بینند چون در بالادست، برای استفاده انسان از منابع آب انشعاب گرفته می‌شود. در هفت ایالت از ایالات متحده بیش از ۸۰ درصد از تمام تالاب تاریخی در دههٔ ۱۹۸۰ پر شده‌اند، تا اینکه کنگره آمریکا قانون "no net loss"را برای حفاظت تالابها تصویب کرد.

در اروپا نیز از دست رفتن گستردهٔ تالابها و در نتیجه از دست رفتن تنوع زیستی رخ داده است. برای مثال بسیاری از باتلاقها در اسکاتلند با افزایش جمعیت انسانی گسترش و یا کاهش یافته‌اند. یکی از نمونه‌ها پورتلنتن موس (Portlethen Moss) و درابردین شایر (Aberdeenshire) است.
بحران آب در ایران

طبق پیش بینی های جهانی سال ۱۴۰۰ سرانه آب به کمتر از ۱۴۰۰ مترمکعب برای هر فرد در سال خواهد رسید و این به معنی ورود به بحران آبی است. طبق آمارهای رسمی و به اعتقاد کارشناسان ایران درآستانه بحران آب به سرمی برد و طی سال‌های آینده تامین آب به یکی از بزرگ ترین چالش‌های کشوردربسیاری ازاستان‌ها، شهرها ومناطق تبدیل خواهد شد. ایران ازنظرجغرافیایی دربخش نیمه خشک و خشک جهان قرارگرفته به شکلی که میانگین بارش درایران حدود ۲۵۰ میلیمتراست درحالی که میانگین جهانی حدود 850 میلیمتراست که بیش ازسه برابر میران بارش در ایران است.

آبخیزداری

تعاریف

آبخیزداری (Watershed Management)، علم و هنر برنامه‌ریزی مستمر و اجرای اقدام‌های لازم برای مدیریت منابع حوزه‌های آبخیز اعم از طبیعی، کشاورزی، اقتصادی و انسانی بدون ایجاد اثرات منفی در منابع آب و خاک می‌باشد. به عبارت دیگر آبخیزداری طراحی و مدیریت حوزه به منظور حفاظت و استفاده صحیح و پایدار از منابع طبیعی با توجه ویژه به منابع آب و خاک است.[۱]

آبخیزداری یا علم مطالعه و مدیریت آبخیزها عبارت از مجموعه مطالعاتی است که برای اداره یک (یا حوزه آبریز) انجام می‌شود. تعریف دیگر از آبخیزداری "طراحی و مدیریت حوزه به منظور حفاظت و استفاده صحیح و پایدار از منابع طبیعی با توجه ویژه به منابع آب و خاک است.[۲]
مطالعات جامع آبخیزداری

    مطالعات فیزیکی حوزه‌های آبخیز (فیزیوگرافی)
    مطالعات هوا و اقلیم شناسی
    مطالعات آب (هیدرولوژی)
    مطالعات زمین‌شناسی و ژئومورفولوژی
    مطالعات خاک و قابلیت اراضی
    مطالعات مربوط به فرسایش و رسوب
    کاربری اراضی و مطالعات پوشش
    مطالعات اقتصادی - اجتماعی
    تلفیق و برنامه ریزی[۳]

اهمیت

رئیس سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور: با اجرای هر هکتار آبخیزداری می‌توان ۵۰۰مترمکعب آب جدید تولید کرد ضمن آنکه اجرای هر هکتارعملیات آبخیزداری از ۶/۵ تن فرسایش خاکی و رسوب جلوگیری می‌کند. به گفته جلالی درنبود عملیات آبخیزداری، به اندازه‌ای رسوبات پشت دریاچه سدها جمع می‌شود که به‌طور میانگین هر سال معادل یک سدبزرگ از ظرفیت سدها کاسته می‌شود.[۴]
واژگان مرتبط
    در متن این مقاله از هیچ منبع و مأخذی نام برده نشده‌است. شما می‌توانید با افزودن منابع برطبق اصول اثبات‌پذیری و شیوه‌نامهٔ ارجاع به منابع، به ویکی‌پدیا کمک کنید. مطالب بدون منبع ممکن است در آینده مورد چالش قرار گیرند و زدوده شوند.

_طرح آبخیزداری: سند مدونی است از مجموعه اقداماتی که بر اساس اصول مدیریت پایدار حوزه ابخیز به منظور حفاظت، احیا، اصلاح، توسعه و بهره‌برداری منابع آب و خاک حوزه ابخیز تهیه و تدوین و پس از تصویب سازمان به اجرا در می‌آید.[نیازمند منبع]

-حفاظت خاک: مجموعه مطالعات و اقدمات اجرایی است که به منظ ور پیشگیری و کنترل تخریب، فرسایش خاک و تبعات ان (کاهش حاصلخیزی، تولید، رسوب و آلودگی منابع اب و نظایر آن) اجرا می‌گردد.[نیازمند منبع]

-حوضه آبخیز: عرصه‌ای است که رواناب ناشی از بارش بر روی آن توسط آبراهه‌ها جمع‌آوری و به یک خروجی نظیر رودخانه، آب انباشت، تالاب، دریاچه و دریا هدایت می‌گردد.[نیازمند منبع]

    اهداف و شرح وظایف آبخیزداری:

-اهداف آبخیزداری: عمده اهداف اجرای فعالیت‌های آبخیزداری، مدیریت جامع حوزه‌های آبخیز، کاهش فرسایش خا ک و رسوب دهی، کنترل هرز آب‌ها، کاهش سیل خیزی و بهره‌وری بهینه از نزولات آسمانی، ارتقا ی آگاهی عمومی و توسعه مشارکت مردم، توسعه فعالیت‌های مطالعاتی، تعیین ضوابط و استانداردها و ارزیابی اثرات اقدامات، تهیه برنامه جامع اصلاح کاربری و بهره‌برداری بهینه از اراضی و... می‌باشد.[نیازمند منبع]

مهمترین وظایف آبخیزداری شامل است بر:

    مطالعه جامع و برنامه ریزی و تعیین خط مشی کلان، تهیه طرح و اجرای برنامه‌ها و حفاظت خاک و نظارت بر آنها
    تهیه و تدوین روشها، استانداردها، ضوابط و دستورالعمل‌های فنی
    ایجاد و توسعه ایستگاههای اندازه‌گیری در حوزه‌های آبخیز
    تعیین اولویتهای طرحهای تحقیقاتی و برنامه‌های آموزشی
    ارایه برنامه‌های ترویجی و اشاعه فرهنگ آبخیزداری در بین آبخیز نشینان
    هماهنگی سیاستها و اقدامات مرتبط با آبخیزداری
    توسعه ارتباطات بین‌المللی به منظور هماهنگی و ایجاد کار مشترک[نیازمند منبع]

به عقیدهٔ بسیاری از کارشناسان، بحران آب یکی از چالش‌های بسیار مهم سال‌های آینده در کره زمین خواهد بود. با عنایت به این که کشور ایران در منطقه خشک و نیمه خشک واقع شده و میزان بارندگی در آن از متوسط جهانی کمتر می‌با شد؛ مشکل کمبود آب به طور یقین حادتر بوده و ضروری است تا تدابیر لا زم جهت پیشگیری از مشکلات فراروی آینده اندیشیده شود. کشور ما که در سال ۱۳۶۹ به ازای هر نفر بیش از ۲۰۰۰ متر مکعب در سال، آب تجدید شونده داشت، بدلایل متعددی، به سمتی در حرکت است که در ۲۰ سال آینده، بحران کمبود آب و فشارهای ناشی از آن را تجربه نماید (سرانه آب در حال حاضر حدود ۱۲۰۰ مترمکعب است)

حوضه آبریز

تعاریف

حوضه آبریز به قسمتی از خشکی‌ها که با توجه به شیب و شکل زمین آب‌ها در آنجا به پست‌ترین مکان موجود در پهنه آن جریان یابد.[۱] پست‌ترین مکان یک حوضه ممکن است دریا، دریاچه، باتلاق، رود و … باشد که معمولاً نام آن را بر روی حوضه آبریز مورد نظر می‌گذارند. مرز جدایی حوضه‌های آبریز از یکدیگر معمولاً منطبق بر خط الرأس کوهستان است.[۱]

حوزه آبخیز عرصه‌ای است که روان آب ناشی از بارش بر روی آن توسط آبراهه‌ها جمع‌آوری و به یک خروجی نظیر رودخانه، آب انباشت، تالاب، در یاچه و دریا هدایت می‌شود. به عبارتی دیگر حوزه آبخیز تمامی سطحی را در بر می‌گیرد که آب‌های سطحی در آن منطقه به سمت نقطه یا محل مشخصی جریان می‌یابد.[۲]

حوزه آبخیز، محدوده یا منطقه ای از زمین است که آب سطحی ناشی از باران و ذوب برف یا یخ به سمت یک نقطه واحد جمع می شود، که معمولاً آن نقطه خروجی حوضه است، که درآنجا آب ها به یک توده آب مثل یک رودخانه، دریاچه، مخزن سد، پای‌رود، تالاب، دریا و یا اقیانوس می پیوندند. دیگر اصطلاحات انگلیسی برای توصیف حوزه آبخیز (drainage basin) عبارتند از: catchment, catchment area, catchment basin, drainage area, river basin and water basin. در آمریکای شمالی، معمولاً اصطلاح watershed برای حوزه آبخیز بکار می رود (اگرچه در سایر کشورهای انگلیسی زبان، فقط برای رساندن معنی اصلی آن یعنی خط تقسیم آب به کار می رود. حوزه های آبخیز به دیگر حوزه های آبخیز با یک الگوی سلسله مراتبی زهکش می شوند، به این ترتیب که زیرحوضه های کوچکتر، ترکیب حوضه های بزرگتر را می دهند. در حوزه های آبخیز بسته، آب به یک نقطه در داخل حوضه جمع می شود، که به اسم Sink شناخته می شوند، که ممکن است یک دریاچه دائمی باشد، یا کویر (dry lake)، و یا یک نقطه که درآن آب سطحی به زیر زمین فرورفته و از دست می رود، باشد. [۳]
حوزه یا حوضه؟

متخصصین توافق دارند که در متون علمی باید از یکی از دو واژه فوق استفاده کرد و هنگامی که از واژه حوزه استفاده می نمایند آوردن کلمه آبخیز به دنبال آن ضروری است (یعنی: حوزه آبخیز) اما در هنگام استفاده از واژه حوضه، ذکر کلمه آبخیز به دنبال آن ضرورتی ندارد.[۴]
آبریز یا آبخیز؟

پیشنهاد می شود برای حوزه های بزرگ، مانند حوزه کارون و حوزه مرکزی ایران، از واژه آبریز و برای حوزه های کوچک مثلاً حوزه کسیلیان از واژه آبخیز استفاده شود.[۵]
تقسیم بندی بر اساس مساحت
ردیف     اصطلاح فارسی     اصطلاح انگلیسی     مساحت (هکتار)     واکنش هیدرولوژیکی
1     ناحیه آبریز     Basin     بزرگتر از 1,000,000     بسیار کند
2     حوزه آبریز     Catchment     از 100,000 تا 1,000,000     کند
3     زیرحوزه آبریز     Sub-catchment     از 10,000 تا 100,000     نسبتاً کند
4     حوزه آبخیز     Watershed     از 1,000 تا 10,000     متوسط
5     زیرحوزه آبخیز     Sub-watershed     از 100 تا 1,000     شدید
6     خرد آبخیز     Microwatershed     کوچکتر از 100     بسیار شدید

بر اساس: موسسه بین‌المللی آب، 2006 [۶]
در ایران

عرصه حوزه‌های آبخیز کشور شامل 6 ابرحوزه (بر اساس تقسیمات تمآب، وزارت نیرو) برابر با مساحت کل کشور می‌باشد، که هر یک از این حوزه‌ها خود به حوزه‌های کوچک و تا چندین رده نیز کوچکتر تقسیم می‌شوند. این شش ابر حوزه عبارتند از: 1- حوزه آبخیز دریای خزر با 7 حوزه کوچکتر، 2- حوزه آبخیز خلیج فارس و دریای عمان با 9 حوزه کوچکتر، 3- حوزه آبخیز دریاچه ارومیه، 4- حوزه آبخیز فلات مرکزی با 9 حوزه کوچکتر، 5- حوزه آبخیز مرزی شرق با 3 حوزه کوچکتر، 6- حوزه آبخیز قره‌قوم.[۷] بر اساس تقسیمات آبخیزداری، عرصه حوزه‌های آبخیزداری حدود 125 میلیون هکتار از مساحت کشور را در بر می‌گیرد. حدود 39 میلیون هکتار باقی‌مانده از سطح کشور را مناطق بیابانی، کویری، باتلاق‌ها، دریاچه‌ها، شهرها و . . . تشکیل داده است.

ژرف‌دره

ژرف‌دره دره‌ای کشیده و عمیق و نسبتاًً باریک است با دیواره‌های پرشیب که اغلب رودی در کف آن جریان دارد.

سیاره زمین‌سان

سیاره زمین‌سان[۱] یا سیاره سنگی (به انگلیسی: Terrestrial planet) سیاره‌ای است که بیش‌تر از سنگ‌های سیلیکاتی یا فلزها ساخته شده است. این سیاره‌ها ساختار صُلب و صخره‌ای مانند زمین دارند. در سامانه خورشیدی چهار سیاره زمین‌سان تیر، ناهید، زمین و بهرام وجود دارند که سیاره‌های درونی نامیده می‌شوند و نزدیک‌ترین به خورشید هستند.

سیاره‌های زمین‌سان دارای سطحی جامد هستند که در برابر غول‌های گازی قرار دارند که بخش بیش‌تر آن‌ها از هیدروژن، هلیوم و آب ساخته شده‌اند که در حالت‌های فیزیکی گوناگونی قرار دارند.[۲]

در سال ۲۰۱۳ ستاره‌شناسان مرکز اخترفیزیک هاروارد-اسمیتسونین در گزارش خود اعلام کردند دست کم ۱۷ میلیارد سیاره فراخورشیدی زمین‌سان در کهکشان راه شیری مستقر می‌باشد.[۳]
ساختار

این سیاره‌ها ساختار تقریبا همانندی دارند: هسته‌ی فلزی که بیش‌تر از آهن تشکیل شده است که با گوشته‌ی سیلیکاتی دربرگرفته شده است. در سطح این سیاره‌ها نیز معمولا کوه‌ها، آتشفشان‌ها، ژرف‌دره‌ها و دهانه‌های برخوردی‌ یافت می‌شود.