آفت (خواننده)

ملوک آنغوز با نام هنری 'آفَت' (۱۳۱۳ تهران - دی ۱۳۸۵ تهران) خواننده موسیقی مردمی ایرانی بود.

آفت در طول سال‌های دهه چهل خورشیدی، همراه با مهوش و شهپر، یکی از سه خواننده عامه‌پسند و پرطرفدار ایران بود. بانو آفت را رقیب مهوش خواننده مردمی کافه‌های تهران می‌دانستند، اما لقب بلبل شرق در تئاترها و کافه کاباره‌ها فقط متعلق به آفت بود. کار خوانندگی را در کافه‌های ساز و ضربی لاله زار شروع کرد.

محتویات

    ۱ زندگینامه
    ۲ آهنگ‌ها
    ۳ پیوند به بیرون
    ۴ منبع

زندگینامه

آفت که در سال‌های دور به خواننده لاله زاری یا مردمی شهرت داشت در سال ۱۳۱۳ در تهران به دنیا آمد. و در کودکی پدرش را از دست داد و زندگی سختی را می‌گذارند و با توجه به سن کمی که داشت مجبور شد در یک کارخانه کار کند تا بتواند امورات خود و مادرش را بگذراند. آفت از کودکی عاشق بازیگری و خوانندگی بود وهمیشه صحفه خوانندگان آن دوران را گوش می‌کرد و برای دوستانش آنها رو اجرا می‌کرد. در نوجوانی مادرش را از دست داد و سرپرستی اش را دایی اش (که بعدها آفت ترانه بابا کرم را برای وی خواند) به عهده گرفت و به آفت کمک کرد تا بتواند به رویاهایش جامه واقعیت بپوشاند وابتدا آفت در تئاتر پارس به همراه ستاره‌های تئاتر آن زمان لرتا، شهلا و... نمایش‌هایی اجرا کرد که در آن ترانه‌های «میان پرده» می‌خواند، صدایش بسیار مورد توجه عموم قرار گرفت و اسمش بر سر زبانها افتاد وبه کاباره «شبهای تهران» دعوت شد که در ان زمان مهوش ستاره نو پا در آنجا می‌خواند. آفت در بسیار از فیلم‌ها بازی داشته یا آواز خوانده که می‌توان از آنجمله آتشپاره تهران، آقای هفت‌رنگ و....... نام برد. آفت همچنین در تبلیغ‌های تلویزیونی هم به‌عنوان یک چهره معروف حضوری فعال داشت که از آنجمله می‌توان به تبلیغ آدامس خروس نشان اشاره کرد.

آفت در اواخر دهه ۱۳۴۰ که سفری به آلمان و برای دیدار پسرش به سوریه رفته بود در آنجا وقتی به اصرار دوستان به زیارت رفته بودند توبه کرد ودیگر هیچ وقت نخواند و از عالم هنر کناره گرفت و به جمع درویشان پیوست و تا هنگام مرگ یکی از درویشان بلند پایه بوده و کتابی در دست چاپ دارد به نام «از فقر تا فقر» که هنوز مجوز انتشار نگرفته است. آفت بعد از انقلاب نیز درویش ماند و در امور خیریه و کمک به مستمندان فعالیت داشت.[نیازمند منبع] قاسم جبلی یکی از نزدیک‌ترین دوست‌های آفت می‌باشد که این دوستی تا هنگام مرگ آفت هم دوام داشته وترانه‌های دو صدایی زیادی در گذشته با هم خوانده اند که در دسترس نیستند. در روزهای آخر عمر مهوش در کنار وی بوده و مهوش وصیتش را به وی کرده (که گویا در مورد تقسیم اموالش بین فقرا و یتیمان بوده‌است).[نیازمند منبع]

از آفت دو پسر به نام‌های حسین و حسن و ۷ نوه و یک نتیجه به جا مانده که در آلمان زندگی می‌کنند. آفت در سن ۷۳ سالگی در هنگام خواب در تهران در گذشت.
آهنگ‌ها

از آهنگ‌های معروف آفت که قدیمی‌ها هنوز آنها را زمزمه می‌کنند «دم گاراژ بودم»، «مامان»، «کوه نور»، «عشق پوشالی»، «دل منو شکستی» و «غریبه» را باید نام برد. تاکسی بگی منو، کله پاچه، بلالی شیرفروش، من خودم میدونم که زشتم، افت آفت جونم، یه بوس بده گل بانو و قناری از دیگر آهنگهای او هستند.

به سوی تو

به سوی تو یا بگو کجایی؟ نام ترانه‌ایست که با صدای داریوش رفیعی و آهنگسازی مجید وفادار. شعر این ترانه سروده عبدالله الفت می‌باشد. خوانندگان دیگری چون کوروس سرهنگ‌زاده و مهران زاهدی نیز این اثر را اجرا کرده‌اند. سال اجرای این ترانه، دههٔ ۴۰ شمسی بوده است.[۱]
متن

    به سوی تو، به شوق روی تو، به طرف کوی تو
    سپیده دم آیم، مگر تو را جویم، بگو کجایی
    نشان تو، گه از زمین گاهی ز آسمان جویم
    ببین چه بی پروا، ره تو می‌پویم، بگو کجایی

---

    کی رود رخ ماهت از نظرم، نظرم
    به غیر نامت کی نام دگر ببرم
    اگر تو را جویم، حدیث دل گویم، بگو کجایی
    به دست تو دادم، دل پریشانم، دگر چه خواهی
    فتاده‌ام از پا، بگو که از جانم، دگر چه خواهی
    یک دم از خیال من نمی‌روی ای غزال من
    دگر چه پرسی ز حال من

---

    یک دم از خیال من نمی‌روی ای غزال من
    دگر چه پرسی زحال من
    تا هستم من، اسیر کوی توام، به آرزوی توام
    اگر تو را جویم، حدیث دل گویم، بگو کجایی
    به دست تو دادم، دل پریشانم، دگر چه خواهی
    فتاده‌ام از پا، بگو که از جانم، دگر چه خواهی

در رسانه‌ها

پایان فیلم یه حبه قند رضا میرکریمی با ترانه‌ی به سوی توی کوروس سرهنگ زاده همراه است. همچنین مهران زاهدی آن را در تیتراژ سریال اولین شب آرامش بازخوانی کرده است.

آویشن

آویشن (در انگلیسی Thymus vulgaris) یکی از شناخته شده‌ترین گیاهان دارویی از تیره نعنا است. آویشن درختچه‌ای کوتاه و پرشاخه است که برگهای نازک و متقابل دارد. دارای گل‌هایی سفید چتری و منفرد است.

در روایات از آن به صعتر یاد شده است.محمد زکریای رازی معتقد است آویشن نفخ شکن، موجب حرارت بدن و هضم غذا است.[۱] گونه‌های مختلفی از آن در کوهستان‌های ایران بویژه در کوه پایه‌های شهرستان اقلید (با نام آویشن شیرازی (Zataria multiflora) می‌روید. در همدان به آن آزربه و در کوخرد هرمزگان به آن اَوشُه می‌گویند. در جلگه دشتهای میانی استان بوشهر نیز می‌روید و در گویش دشتی بوشهری به آن اُوشِه می‌گویند، همچنین در استان کردستان واقع در شهرستان بیجارگروس نیز به وفور می‌روید که به زبان محلی کردی گروسی به آن اَزوِه می گونید، این گیاه در نواحی کوهستانی استان سیستان و بلوچستان هم می‌روید و در زبان محلی به نام «ازگند» معروف هست.

آویشن در طب سنتی ایران و اروپا، مصرف دارویی دارد. این گیاه علفی و معطر، دارای خواص دارویی بسیاری است و از آن در صنایع غذایی (پیتزا، پاستا، ماهی، پنیر، لیکور، ذرت مکزیکی و...)، دارویی، بهداشتی و آرایشی استفاده متنوعی می‌شود. قسمت‌های دارویی این گیاه، سرشاخه‌های آن و برگ خشک شده آن است. در قرون وسطی در فرانسه، ایتالیا و اسپانیا از آویشن برای درمان سرفه، سوء هاضمه و از بین بردن انگل‌های روده استفاده وسیعی می‌کردند. آویشن خاصیت آنتی باکتریال و ضد قارچ دارد. در بعضی کشورها مثل آمریکا دم کرده آویشن برای آرام کردن ریه و سرفه در مواقع سرماخوردگی، هنوز هم محبوبیت فراوانی دارد.[۲]

محتویات

    ۱ آویشن در طب سنتی
    ۲ آویشن در طب نوین
    ۳ آویشن در طب اسلامی
    ۴ روش مصرف
    ۵ عرق آویشن
    ۶ بخور آویشن
    ۷ دم کرده آویشن
    ۸ منابع
    ۹ پیوند به بیرون

آویشن در طب سنتی

در طب سنتی از این گیاه به عنوان ضد اسپاسم، رفع تنگی نفس و سرفه و سوع هاضمه ودرمان سیاه سرفه، برونشیت، عفونت ریه، سرماخوردگی، آنفلوآنزا و برای درمان نفخ و گرفتگی‌های عضلانی استفاده می‌شود. اسم کهلیک اوتی (کاکوتی) برای گیاه Ziziphous L است نه برای گیاه Thymus L.

همچنین آویشن خواص ضد میکروبی و ضدانگلی وضد قارچی دارد و این به خاطر وجود ماده‌ای به نام تیمول است که اگر شما در خوردن ان زیاده روی کنید ممکن است مسموم شوید. آویشن همچنین گرم و خشک و ضد سرفه است. این گیاه فصل بهار در کوههای زاگرس از جمله کوههای استان کردستان بخصوص کوههای شهرستان بیجار از جمله (کوه نسار، کوه حمزه عرب، کوه نقاره کوب و منطقه حفاظت شده بیجار) به وفور یافت می‌شود.
آویشن در طب نوین

استفاده امروزی و ثابت شده گیاه آویشن برای درمان آسم، سرفههای خشک مکرر، آمفیزم و برونشیت است. چای دم کرده آن را نیز برای درمان عفونت گوش میانی، نفخ و تهوع استفاده می‌کنند، عصاره آویشن حاوی ماده‌ای به نام «تیمول» است که برای بیماری آسم مفید است. حمام آویشن برای مبتلایان به دردهای عضلانی، مفصلی و روماتیسمی مفید است. ضماد آویشن برای نیش و گزیدگی حشرات موثر است. در حاملگی مصرف این گیاه ممنوع است اما در دوران شیردهی منعی ندارد.
آویشن در طب اسلامی

گیاه آویشن از دیر باز در طب اسلامی مورد استفاده قرار می گرفته است.
روش مصرف
آویشن

برای مصرف این گیاه، ۱ تا ۴ گرم پودر خشک گیاه را در یک لیوان آب جوش دم کرده (به مدت ۲۰ دقیقه) بریزید. پس از صاف کردن محلول را شیرین کرده و ۳ بار در روز مصرف شود.

در التهاب حنجره و لوزهها و برای درمان آفت به صورت غرغره کردن استفاده شود. برای این منظور، یک استکان از پودر گیاه را در چهار استکان آب جوش آهسته به مدت ۲۰ دقیقه جوشانیده و پس از صاف کردن، برای شست‌وشوی دهان استفاده شود.

فراورده‌های دارویی مختلفی از این گیاه ساخته شده و به طور گسترده مورد مصرف بیماران قرار می‌گیرد. از فراورده‌هایی که به تأیید «نظارت بر امور دارو وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی» رسیده‌است می‌توان «شربت هانی تیم» و «شربت توسیان»، «قطره توسیگل»، «قطره توسیوین»، «قطره تیم آرتا» و «شربت تیمکس» «شربت تیمیان»، «شربت برونکوتیدی» و «شربت برنکوباریج» را نام برد. این فراورده‌ها، همگی ضد سرفه و خلط آور هستند و ایمنی مصرف آنها در دوران شیردهی و بارداری به اثبات نرسیده‌است.

آویشن عامل تصفیه کننده خوبی بوده و در درمان بی‌خوابی و امراض جهاز هاضمه مفید است. اگر ۵ تا ۱۰ گرم اویشن را در یک لیتر آبجوش دم کرده و با کمی عسل به بیماران مبتلا به تنگی نفس و کلیه و مثانه و درد مفاصل و سیاتیک و خونریزیهای رحم و ترشحات غیر طبیعی زنان بدهید در دفع بیماری آنها موثر واقع خواهد شد.

آویشن برای جلوگیری از ریزش مو نیز موثر است. ۲۰ گرم اویشن را در یک لیتر آب جوشانده شود و هرچند روز یک بار به سر مالیده شود. ضمناً در خوردن آویشن نباید زیاده روی کرد زیرا باعث بروز البومین در ادرار می‌شود.

درشهرمنوجان می‌روید
عرق آویشن

عرق آویشن (طبیعت گرم) برای تقویت بدن، تقویت معده، رفع ترشی معده، تقویت بینایی، ضد درد و تشنج، رقیق کننده خون، در عفونت‌های ریوی، زکام بی همتاست، برای نقرس و سیاتیک مفید است.[۳]

در تحقیقی دربارهٔ اثرات گیاهان درمنه، اسطوخودوس و آویشن شیرازی بر روی باکتری‌های Staphylococcus aureus، Pseudomonas aeruginosa و Klebsiella pneumonia را که در سال ۲۰۱۴ انجام شد، مشاهده شده است که هر ۳ اسانس دارای اثر مهار کننده بر روی باکتری‌های بیماری زا هستند اما اسانس گیاه آویشن شیرازی دارای اثر بهتری در مهار باکتری‌ها نسبت به اسانس گیاهان دیگر داراست.[۴]
بخور آویشن

بخور آویشن یکی از بهترین راه‌ها برای زیبایی و طراوت پوست بانوان است.[۵]
دم کرده آویشن

یک استکان دم غلیظ آویشن برای تسکین درد عادت ماهیانه خانم‌ها بسیار موثر است.

دفع حشرات

دفع حشرات به استفاده از موادی گفته می‌شود که با اعمال بر روی پوست بدن، لباس یا سایر سطوح موجب فراری دادن حشرات (یا به طور کلی بندپایان) می‌شوند. این روش‌ها با فراری دادن پشه، مگس، کک و کنه به طور مستقیم باعث کنترل بیماری‌هایی که این حشرات ناقلشان هستند می‌گردد.

محتویات

    ۱ دفع‌کننده‌های معمول
    ۲ دفع‌کننده‌های طبیعی
    ۳ روش‌های غیر تهاجمی
    ۴ منابع

دفع‌کننده‌های معمول

توس (درخت)، دی‌ای‌ای‌تی، ایکاریدین، نپتالاکتون، پرمترین و روغن‌های سیترونلا، لیمواکالیپتوس، نییم و میریکا.
دفع‌کننده‌های طبیعی

بسیاری از مواد طبیعی و گیاهان دارای این اثر دانسته شده‌اند اما در مورد میزان ثمربخشی اختلاف نظر وجود دارد. برخی از آنها عبارتند از: ریحان، درخت نان، کافور، کارواکرول، روغن کرچک، کرفس، دارچین، رازیانه، سیر، اسطوخودوس، علف لیمو، مرزنگوش، اسید اولئیک، پونه (گیاه)، نعنای فلفلی، گل حشره‌کش، رومارن،روغن درخت چای و آویشن
روش‌های غیر تهاجمی

شمع‌ها و روغن‌های مالیدنی طبیعی گوناگون برای دفع حشرات به بازار عرضه می‌شوند. محصولات تجاری دیگری نیز در بازار وجود دارد از جمله قرض‌های کوچکی که با حرارت دهنده الکترونیکی فعال می‌شود، بیشتر با نام تجاری ویپ مت شناخته شده است؛ ذغال دافع پشه، که یک شی عود مانند و حاوی مواد شیمیایی یا طبیعی است؛ دوددهی فضاهای باز با دستگاهی که دودی کم ضرر و شبیه دود اتومبیل‌های دارای روغن سوزی تولید می‌کند.

نفتالین

نفتالین که به نام‌های «آلبوکربن»، «کافور قیر»، «قیر سفید» یا «نفتالن» نیز گفته می‌شود؛ یک هیدروکربن آروماتیک است که به نمای گلوله‌های کوچک به بازار می‌آیند وحالت جامد ورنگ سفیدی دارد. نفتالین به تندی فرازش(تصعید) می‌یابد و بخاری بسیار آتش زا دارد.مولکول نفتالین از دو حلقهٔ جوش خوردهٔ بنزن ساخته شده است.آن از زغال سنگ به دست می‌آید و به فتالیک انیدرید برای ساخت پلاستیکها، رنگ‌ها و حل کنندهها به کار می‌رود. نفتالین برای گندزدایی و حشره کشی(بیشتر حل شده در متانول) کاربرد فراوانی دارد. نفتالین را برای جلوگیری از بید زدن فرش و پارچه‌های پشمی نیز به کار می‌برند.
تاریخچه

سال ۱۸۱۹ و ۱۸۲۰، دست کم دو شیمیدان مادهٔ جامد سفیدی با بوی زننده گزارش کردند که از تقطیر زغال سنگ به دست می‌آید. سال ۱۸۲۱، جان کید(John Kidd) بسیاری از ویژگی‌های این ماده‌ها و روش‌های فرآوری آن‌ها پیدا کرد و نام نفتالین را برای این ماده پیشنهاد کرد(چون این ماده از گونه‌ای نفتا -که نام گسترده‌ای که برای آمیخته‌ای از هیدروکربن‌های فرار و آتشگیر که زغال سنگ را نیز دربرمی گیرند؛ می‌شود.- به دست آمده بود.) در ادامه فرمول شیمیایی آن توسط مایکل فارادی (Michael Faraday) در سال 1826 کشف شد. ساختار مولکولل آن نیز در سال 1866 توسط امیل ارلنمایر (Emil Erlenmeyer) کشف و سه سال بعد توسط کارل گریب (Carl Gräbe) تایید شد. همچنین این ماده به طور اتفاقی از روی میز داروخانه چی بر روی زمین افتاد و فردا صبح وی با جسد کشته شده ی چند سوسک مواجه شد. از آن پس در گند زدایی و دفع حشرات نیز مورد استفاده قرار می گیرد.

هیدروکربن

هیدروکربن‌ها، در دانش شیمی، موادی هستند که در ساختار مولکولی آن‌ها تنها عنصرهای کربن و هیدروژن شرکت دارند.
انواع هیدروکربن‌ها

آلکان‌ها
    هیدرو کربن‌هایی هستند که در آن‌ها هر اتم کربن با چهار اتم دیگر پیوند دارد به همین دلیل سیر شده هستند و به آن‌ها گاهی اوقات پارافین (یعنی ماده‌ای که میلی به واکنش ندارد) هم می‌گویند.

برای نام‌گذاری آن‌ها از دستور زیر استفاده می‌کنیم:

تعداد اتم‌های کربن (به عدد یونانی) + پسوند (آن)

آلکن‌ها
    یک پیوند دوگانه کربن – کربن (C=C) دارند. سیر نشده هستند (می‌توانند هیدروژن بگیرند و سیر شوند)

برای نام‌گذاری آن‌ها از دستور زیر استفاده می‌کنیم:

تعداد اتم‌های کربن (به عدد یونانی) + پسوند (اِن)

آلکین‌ها
    یک پیوند سه گانه کربن – کربن دارد .

برای نام‌گذاری آن‌ها از دستور زیر استفاده می‌کنیم:

تعداد اتم‌های کربن (به عدد یونانی) + پسوند (این)

سیکلوآلکان‌ها

دستور نام‌گذاری: سیکلو + نام آلکان

سیکلوآلکن‌ها

دستور نام‌گذاری: سیکلو + نام آلکن

؛ هیدروکربن‌های آروماتیک:

بنزن، تولوئن، زایلن و نفتالین از این خانواده هستند.

زیست‌سوخت

زیست‌سوخت به سوخت‌هایی گفته می‌شود که از زیست‌توده بدست می‌آیند.این تعریف، زیست‌سوخت‌های جامد، سوخت‌های مایع و زیست‌گازهای مختلف را دربر می‌گیرد.زیست‌سوخت‌ها پس از عامل‌هایی چون بحران انرژی که نیازمند امنیت انرژی بیشتر بود و نگرانی از انتشار کربن توسط سوزاندن سوخت‌های قسیلی بسیار مورد توجه علمی و همگانی قرار گرفت.

زیست‌اتانول الکلی است که از تخمیر مواد قندی موجود در گیاهان مانند شکر و نشاسته بدست می‌آید.با پیشرفت فناوری، سلولزهایی مانند درختان و چمن‌ها را نیز می‌شود به عنوان ماده خام در فراوری زیست‌اتانول بکار برد.اتانول را می‌توان بصورت خالص به عنوان سوخت خودرو بکار برد اما بیشتر بدلیل اینکه اکتان افزایش یابد و خودرو بهبود یابد از افزودنی بنزین استفاده می‌شود.زیست‌اتانول بصورت گسترده‌ای در ایالات متحده و برزیل بکار می‌رود.

زیست‌دیزل از دانه‌های روغنی، روغن‌های حیوانی و روغن‌های بازیافت شده بدست می‌آید.زیست‌دیزل می‌تواند به عنوان سوخت خالص در خودروها بکار رود اما برای کاهش سطح ذره‌ها، کربن مونوکسیدها و هیدروکربن‌ها در خودروهای دیزلی، از افزودنی دیزل استفاده می‌شود.زیست‌دیزل سوختی است که از روغن‌ها و چربی‌ها بدست می‌آید و همگانی‌ترین زیست‌سوخت در اروپا است.

در سال ۲۰۰۸ میلادی، زیست‌سوخت ۱.۸% سوخت ترابری جهان را دربر داشت.در سال ۲۰۰۷ میلادی، سرمایه‌گذاری جهانی روی گنجایش فراوری زیست‌سوخت بیش از ۴ میلیارد دلار بوده و هم‌اکنون نیز در حال افزایش است.

گاز گلخانه‌ای

گازهای گلخانه ای (GHGs) اجزای گازی از جو هستند که به «اثر گلخانه‌ای» کمک می‌کنند. اما عدم اطمینان درباره این موضوع وجود دارد که واقعاً آب و هوای زمینی چگونه نسبت به این گازها واکنش نشان می‌دهند، و دمای نقاط مختلف جهان افزایش می‌یابد. [۱] برخی گازهای گلخانه‌ای بطور طبیعی در جو زمین وجود دارند، درحالی که برخی دیگر در اثر فعالیتهای بشری به وجود می‌آیند. بطور طبیعی گازهای گلخانه‌ای موجود شامل بخار آب، دی اکسید کربن، متان، اکسید نیتروژن، و ازن می‌باشند. اما، فعالیتهای خاص بشری، بر سطوح بسیاری از گازهای موجود طبیعی در جو می‌افزاید.[۲]


محتویات

    ۱ اثر گلخانه‌ای
    ۲ گازهای گلخانه ناشی از فعالیت انسانی
    ۳ نقش بخار آب
    ۴ افزایش گازهای گلخانه‌ای
    ۵ زدودن (آن) از جو و توان گرم شدن جهانی
    ۶ آثار مرتبط
    ۷ جستارهای وابسته
    ۸ منابع
    ۹ پیوند به بیرون
        ۹.۱ پراکنش‌های دی اکسید کربن
        ۹.۲ پراکنشهای متان
    ۱۰ منابع

اثر گلخانه‌ای
نوشتار اصلی: اثر گلخانه‌ای

زمانی که نور خورشید به سطح زمین می‌رسد، مقداری از آن جذب شده و زمین را گرم می‌کند. چون زمین از خورشید سردتر است، آن انرژی را با طول موج‌های بلندتری نسبت به خورشید از خود می‌تاباند (نگاه کنید به تابش جسم سیاه و قانون جابجایی ویین) پیش از آن که آن‌ها در فضا از بین بروند، مقداری از این طول موج‌های بلندتر توسط گازهای گلخانه‌ای در جو زمین جذب می‌شوند. جذب این انرژی تابشی باعث گرم شدن جو می‌شود (جو زمین همچنین در اثر انتقال گرمای محسوس و گرمای نهفته حاصل از سطح نیز گرم می‌شود). گازهای گلخانه‌ای، نور خورشید را هم به سمت سطح زمین و هم به سمت خارج از سطح زمین می‌تابانند. به فرایند بازتابش این نور به سمت سطح زمین که توسط جو انجام می‌شود، اثر گلخانه‌ای می‌گویند.

بخار آب، دی‌اکسید کربن، متان و ازن موثرترین گازهای گلخانه‌ای هستند. با وجودی که نمی‌توان به طور دقیق مشخص کرد که سهم هر کدام از این گازها در اثر گلخانه‌ای زمین چقدر است اما بخار آب بین ۳۶٪ تا ۷۰٪، دی‌اکسید کربن بین ۹٪ تا ۲۶٪، متان بین ۴٪ تا ۹٪ و ازن حدود ۳٪ تا ۷٪ در فرایند اثر گلخانه‌ای زمین نقش بازی می‌کنند.

گازهای گلخانه‌ای دیگر، که البته به همین‌ها محدود نمی‌شوند، عبارتند از، نیتروژن اکسید، هگزا فلوراید گوگرد، هیدروفلوروکربنها، پرفلوروکربنها و کلروفلوروکربنها (نگاه کنید به فهرست IPCC گازهای گلخانه‌ای). اجزای اصلی جو یعنی (نیتروژن و اکسیژن) گازهای گلخانه‌ای نیستند، زیرا ملکول‌های دوتایی با هسته‌های یکسان، تشعشع فروسرخ را نه جذب می‌کنند و نه منعکس می‌کنند در نتیجه هیچ تغییر شبکه‌ای در گشتاور دوقطبی در این مولکول‌ها رخ نمی‌دهد.
گازهای گلخانه ناشی از فعالیت انسانی
پراکنشهای جهانی گازهای گلخانه‌ای در8 مقطع مختلف برای سال 2000 متوقف شده‌است

غلظت گازهای گلخانه‌ای متعدد در طول زمان افزایش یافته‌است. فعالیت انسانی سطوح گازهای گلخانه‌ای عمدتاً در اثر آزادسازی دی اکسید کربن افزایش می‌دهد، اما تاثیرات بشر بر گازهای دیگر مانند متان، قابل اغماض نیست. برخی از منابع اصلی گازهای گلخانه‌ای ناشی از فعالیت انسانی عبارتند از:

    سوزاندن سوخت (های) فسیلی و تخریب جنگلها که موجب افزایش غلظت مقادیر دی اکسید کربن می‌شود؛
    چارپایان و کشت شالیزاری برنج، استفاده از زمین و تغییرات در ناحیه تالابی، خسارات مربوط به خط لوله (ها)، و پراکنشهای ناشی از تهویه مناطق تحت پوشش دفن زباله سبب تمرکزهای بیشتر متان در جو می‌گردد. بسیاری از سیستمهای سرپوشیده دفع زباله با تهویه کامل و به سبکهای جدیدتر هستند که فرآیند تخمیر را افزایش و بهبود می‌دهد که منابع اصلی تولید متان هستند؛
    استفاده از CFCها در سیستمهای تبرید، و کاربرد CFCها و هالون‌ها در سیستمهای اطفاء حریق| خاموش سازی آتش و فرآیندهای سازندگی.

گازهای گلخانه‌ای ناشی از صنعت و کشاورزی نقش عمده‌ای را در نمونه مشاهده اخیر از گرم شدن جهان ایفا می‌کند. دی اکسید کربن، متان، اکسید نیتروژن و سه گروه دیگر از گازهای فلوئوردار، موضوع (مورد بحث) پروتکل کیوتو قرار دارند که در سال ۲۰۰۵ وارد مرحله اجرائی خود شد. به غیر از خود گاز ازن، متان، اکسید نیتروژن و گازهای مستهلک کننده ازن نیز در این توافق نامه‌ها مورد توجه قرار گرفته‌اند. توجه نمایید که استهلاک ازن تنها یک نقش فرعی در گرم شدن گلخانه‌ای دارد، اگرچه این دو فرآیند اغلب در رسانه‌های عمومی با یکدیگر اشتباه می‌شوند.
نقش بخار آب
افزایش بخار آب در شهر بولدر کلرادو

بخار آب یک «گاز طبیعی گلخانه‌ای» است و بالاترین نقش را در اثر گلخانه‌ای ایفا می‌کند. میزان غلظت بخار آب از لحاظ منطقه‌ای در نوسان است، اما فعالیت انسان بطور مستقیم بر مقادیر غلظت آب به جز در مقیاسهای کوچک محلی اثر نمی‌گذارد. در الگو های اقلیمی، افزایش در دمای جو توسط اثر گلخانه‌ای به وسیله گازهایی با منشاء انسانی موجب افزایش بخار آب در لایه تروپوسفر(نزدیک ترین لایه به زمین) جو، با رطوبت نسبی تقریباً ثابت شده‌است. در عوض بخار آب افزوده شده سبب افزایش در اثر گلخانه‌ای می‌شود و در این صورت باعث افزایش بیشتر دما می‌گردد؛ و افزایش دما نیز بخار آب جو را افزایش می‌دهد؛ و این چرخه تا جایی ادامه می‌یابد که به حد تعادل برسد. بنابراین بخار آب به عنوان یک بازخورد مثبت بر گازهای گلخانه‌ای آزاد شده در اثر فعالیت بشری همچون منو اکسید کربن اعمال می‌کند (اما تاکنون هرگز بر زمین به عنوان بخشی از یک بازخورد مهارنشدنی عمل نکرده‌است). تغییرات در میزان بخار آب نیز می‌تواند به صورت غیرمستقیمی در تشکیل ابر نقش داشته باشد.

    «بیشتر داشمندان پذیرفته‌اند که تاثیر کلی بازخوردهای مستقیم و غیر مستقیم سبب افزایش میزان بخار آب جو شده که بطور عمده گرم شدن اولیه‌ای را که موجب این افزایش شده، ارتقاء می‌دهد- که آن یک بازخورد قوی مثبت است.»

([۲], B۷ نگاه کنید به). بخار آب بخار آب بخش معینی از معدله «گاز گلخانه‌ای» است اگرچه تحت کنترل مستقیم بشر قرار ندارد: هیأت داخلی دولتی پیرامون تغییر اقلیمی (IPCC) گزارش سوم ارزیابی IPCC | TAR، نویسنده محترم این فصل مایکل مان (دانشمند)|مایکل من با بیان این که «نقش بخار آب به عنوان یک»گاز گلخانه ای«شدیدا انحرافی است» معتقد است که بشر نمی‌تواند میزان بخار آب را کنترل نماید. [۳]; همچنین رجوع کنید به [۴] [۵]. IPCC بطور مفصلتری درباره بازخورد بخار آب بحث می‌کند. [۶].
افزایش گازهای گلخانه‌ای

بر اساس نوسان غلظت گاز دی اکسید کربن در گذشته و اندازه گیری‌های لایه‌های یخی قطب شمال، این مسأله بطور گسترده‌ای پذیرفته می‌شود که درست پیش ازآن که پراکنش‌های صنعتی شروع شود، سطوح جوی منو اکسید کربن در حدود ۲۸۰ میکرو L/L بوده‌است (توجه نمایید که واحد میکرو L/L واحدی است برابر با بر میلیون حجم). از همان لایه‌های یخی معلوم گردید که طی ۱۰۰۰۰سال گذشته، مقادیرغلظت منو اکسید کربن در اندازه‌هایی بین ۲۶۰و ۲۸۰ میکروL/L باقی مانده‌اند. در برخی مطالعات، با استفاده از شواهد مربوط به منافذ برگهای فسیل شده طی دوران ۱۰-۷ هزارسال گذشته نوسانات بیشتری در سطوح منو اکسید کربن بالاتر از میزان ۳۰۰ میکرو L/L یافته شده‌است، اما دیگران در این مورد استدلال کرده‌اند که بیشتر احتمال می‌رود این یافته‌ها بر مشکلات آلودگی تاثیر بگذارد تا نوسان مقدار واقعی منواکسید کربن. از زمان شروع انقلاب صنعتی، مقادیر تمرکز بسیاری از گازهای گلخانه‌ای افزایش یافته‌است. بیشتر افزایش در میزان دی اکسید کربن پس از سال ۱۹۴۵ اتفاق افتاده‌است. آنهایی که بزرگترین عوامل برهم زدن تعادل تابشی بوده‌اند به این شرحند:
مربوط به بی توازنی تابشی گاز     مقدار کنونی (۱۹۹۸) بر اساس حجم     افزایش در دوران ماقبل صنعتی (۱۷۵۰)     افزایش درصد     بی توازنی تابشی (W/m²)
دی اکسید کربن    
۳۶۵ ppm {۳۸۳ ppm(۲۰۰۷٫۰۱)}
   
۸۷ ppm {۱۰۵ ppm(۲۰۰۷٫۰۱)}
   
۳۱٪ {۳۷٫۷۷٪(۲۰۰۷٫۰۱)}
   
۱٫۴۶ {~۱٫۵۳۲ (۲۰۰۷٫۰۱)}
متان    
۱٬۷۴۵ ppb
   
۱٬۰۴۵ ppb
   
۱۵۰٪
   
۰٫۴۸
دی نیتروژن مونوکسید    
۳۱۴ ppb
   
۴۴ ppb
   
۱۶٪
   
۰٫۱۵
انتشار کربن در سطح جهانی۱۸۰۰–۲۰۰۴.
مربوط به هردو مورد بی توازنی تابشی و استهلاک ازن؛ تمام موارد زیر هیچ منابع طبیعی ندارد و از این جهت مقادیر از دوره ماقبل صنعتی صفر است گاز     مقدار کنونی(۱۹۹۸)
بر اسا حجم     بی توازنی تابشی
(W/m²)
CFC-۱۱    
۲۶۸ ppt
   
۰٫۰۷
CFC-۱۲    
۵۳۳ ppt
   
۰٫۱۷
CFC-۱۱۳    
۸۴ ppt
   
۰٫۰۳
کربن تتراکلرید    
۱۰۲ ppt
   
۰٫۰۱
HCFC-۲۲    
۶۹ ppt
   
۰٫۰۳

(منبع: IPCC radiative forcing report ۱۹۹۴ updated (to 1998) by IPCC TAR table ۶٫۱ [۷][۸]).
زدودن (آن) از جو و توان گرم شدن جهانی
روندهای اصلی در پیدایش گاز گلخانه‌ای

گذشته از بخار آب در نزدیک سطح (زمین) که زمان اقامت (معینی) دارد، بیشتر گازهای گلخانه‌ای مدت طولانی می‌گذرد که جو زمین را ترک کنند. کار آسانی نیست که بطور دقیق پی ببریم چه مدتی طول می‌کشد، زیرا جو یک سیستم بسیار پیچیده‌است. اما، برآوردهایی از مدت ماندن آنها وجود دارد، یعنی زمانی که لازم است تا گاز از جو برای موارد عمده خارج شود. گازهای گلخانه‌ای را طی فرآیندهای مختلفی می‌توان از جو زمین زدود:

    به عنوان یک تغییر فیزیکی (تقطیر و بارش که بخار آب را از جو می‌زداید).
    به عنوان واکنشهای شیمیایی در داخل جو. این روش در مورد متان است. آن در اثر واکنشی طبیعی که در هنگام ایجاد رادیکال آزاد هیدروکسیل، OH و نقطه میانی رخ می‌دهد اکسید شده و به دی اکسید کربن و بخار آب در انتهای زنجیره واکنش تبدیل می‌شود (توزیع دی اکسید کربن از اکسیداسیون متان شامل متان GWP نمی‌شود.). این فرآیند همچنی شامل ترکیبات شیمیایی فاز محلولی و جامدی می‌شود که در آئروسل‌های جو قرار دارد.
    به عنوان تبادل فیزیکی در تعامل میان جو و دیگر اجزای سیاره زمین. یک نمونه آن ترکیب گازهای جوی در داخل اقیانوسها در یک لایه مرزی می‌باشد.
    به عنوان تغییر شیمیایی در تعامل میان جو و دیگر اجزای سیاره زمین. این نمونه موردی است برای دی اکسید کربن که در اثر فتوسنتز گیاهان احیاء می‌شود، و پس حل شدن در اقیانوسها، با تشکیل یونهای اسید کربنیک و بیکربنات و کربنات واکنش انجام می‌دهد (نگاه به اسیدی شدن اقیانوس).
    به عنوان فتوشیمی| تغییر فتوشیمیایی. هالوکربنها (ترکیبات هالوژنی کربن) در اثر پرتو فرابنفش ازهم گسیخته شده و کربن ۱ c نقطه وسطی و فلوئور نقطه میانی به عنوان رادیکالهای آزاد در لایه استراتوسفر جو با اثرات مضر آن در ازن آزاد می‌شوند (هالو کربنها کلاً بسیار باثبات هستند تا آن که در اثر واکنش شیمیایی در جو از بین بروند).
    به عنوان یونیزاسیون پراکنش گر در اثر پرتوهای کیهانی با انرژی بالا یا تخلیه‌های (الکتریکی) رعد و برق، که پیوندهای ملکولی را درهم می‌شکند. مثلاً، رعد و برق

N اتم از ۲N را تشکیل می‌دهد که سپس با اتم ۲O، ۲ON را تشکیل می‌دهند. از این مقیاسها می‌توان برای تشریح اثر گازهای مختلف در جو استفاده نمود. اولین مورد، طول عمر جوی است که شرح می‌دهد چه مدت می‌گذرد تا در پی افزایشی کوچک در تمرکز گاز موجود در جو، سیستم تعادل خود را بازمی یابد. هر یک از ملکول‌ها ممکنست با منابعی همچون خاک، اقیانوسها، و سیستمهای بیولوژیک مبادله شوند، اما طول عمر میانگین به تخریب گسترده آنها اشاره می‌کند. هرکسی ممکنست بر این باور باشد که طول عمر جوی دی اکسید کربن تنها چند سال است به این دلیل این دوره، زمان متوسط برای هر ملکول از دی اکسید کربن است، پیش ازآن که درون اقیانوس ترکیب شود، و یا در اثر عمل فتوسنتز و غیره به اکسیژن تغییر شکل یابد. این موضوع، جریانهای تعادلی دی اکسید کربن را در داخل جو از دیگر منابع نادیده می‌گیرد. این تغییرات مقداری خالص در گازهای مختلف گلخانه‌ای از کلیه منابع و عوامل می‌باشد که طول عمر جوی را تعیین می‌کند، نه فقط فرآیندهای زدودن این مواد. مقیاس دوم پتانسیل گرمایشی جهانی (GWP) است. میزان (GWP) به هردو موضوع کارآیی ملکول به عنوان یک گاز گلخانه‌ای و طول عمر جوی آن بستگی دارد. (GWP) نسبت به همان جرم از دی اکسید کربن و نیز برای یک مقیاس زمانی خاص سنجیده می‌شود. از این رو، اگر ملکولی دارای (GWP) بالایی در یک مقیاس کوتاه مدت باشد (مثلاً۲۰سال) اما صرفاً طول عمر کوتاهی داشته باشد، آن دارای میزان (GWP) بالا در یک مقیاس ۲۰ساله می‌باشد اما همین مقدار برای مقیاس۱۰۰ساله پایین است. برعکس، در صورتی که ملکولی دارای طول عمر جوی بیشتری نسبت به دی اکسید کربن باشد میزان (GWP) آن با زمان افزایش خواهد یافت. نمونه‌هایی از طول عمر جوی و (GWP) برای تعدادی از گازهای گلخانه‌ای عبارتند از:

    دی اکسید کربن | دی اکسید کربن دارای طول عمر جوی متغیری (تقریباً ۴۵۰-۲۰۰ سال برای دگرگونیهای اندک) می‌باشد. کار اخیر نشان می‌دهد که بازیابی مقدار فراوانی از دی اکسید کربن وارد شده به جو ناشی از سوزاندن سوختهای فسیلی باعث ایجاد طول عمر موثری حدود ده‌ها هزار سال برای آن خواهد شد.

دی اکسید کربن همواره دارای توان گرمایشی جهانی معادل ۱ است.

    متان دارای طول عمر جوی ۳ ±۱۲ سال و GWP ۶۲ در طول۲۰سال، یا ۲۳ در طول۱۰۰سال و ۷ در طول۵۰۰ سال می‌باشد. کاهش GWP در کنار زمانهای طولانی تر با این حقیقت همراه است که متان در اثر واکنشهای شیمیایی در جو به آب و دی اکسید کربن ۲ تجزیه می‌شود.
    اکسید نیتروژن دارای طول عمر جوی ۱۲۰ سال و GWP ۲۹۶ در طول ۱۰۰سال است.
    ۱۲- CFC دارای طول عمر جوی ۱۰۰سال و نیز میزان GWP (۱۰۰) در هر ۱۰۶۰۰سال است.
    ۲۲- HCFC دارای طول عمر جوی ۱/۱۲سال و GWP (۱۰۰) در هر ۱۷۰۰سال می‌باشد.
    تترا فلورومتان دارای طول عمر ۵۰۰۰۰ سال و GWP (۱۰۰) در هر ۵۷۰۰ سال است.
    هگزافلورید سولفور دارای طول عمر جوی ۳۲۰۰ سال و GWP (۱۰۰) در هر ۲۲۰۰۰ سال می‌باشد.

آثار مرتبط
MOPITT ۲۰۰۰ میزان جهانیمونوکسید کربن

منوکسید کربن دارای یک اثر غیر مستقیم تابشی می‌باشد واز طریق واکنشهای شیمیایی با دیگر اجزای جوی (مانند رادیکال هیدروکسیل)، مقادیر متان و ازن در لایه جوی تروپوسفر| تروپوسفریک زمین را تخریب می‌کند. منوکسید کربن زمانی ایجاد می‌شود که سوختهای کربن دار بطور ناقص بسوزند. در اثر فرآیندهای طبیعی در جو، آن نهایتاً به دی اکسید کربن اکسید می‌شود. مقادیر منوکسید کربن هم در جو دارای عمر کوتاه بوده و هم از لحاظ مکانی متغیر می‌باشند.

اثر غیر مستقیم بالقوه و مهم دیگر آن از متان ناشی می‌شود که علاوه بر فشار تابشی مستقیم آن به تشکیل ازن نیز کمک می‌کند. شیندل و دیگران (۲۰۰۵)[۳] استدلال نموده‌اند که تاثیر متان در تغییاتر اقلیمی دست کم دو برابر میزان شناخته شده در برآوردهای قبلی است. [۹]. یکی از اثرات گرم شدن جهانی این است که همزمان با افزایش سطح دی اکسید کربن در جو، مقدار اسیدیته اقیانوسها هم زیاد می‌شود. یکی از هشدار دهنده‌ترین همبستگیهای بالقوه بین گازهای گلخانه‌ای و گرم شدن جهان، موضوع تاریک شدن جهان است که به نظر می‌رسد اثر گرم شدن جهان را به دلیل سردتر شدن زمین از طریق تاریک شدن جهان، تحت الشعاع قرار دهد. (بپوشاند)

ائوسن

ائوسن (به انگلیسی: Eocene) از دورهای زمین‌شناسی است و به ۵۶ میلیون سال پیش تا ۳۳٫۹ میلیون سال پیش گفته می‌شود. در ائوسن آب‌وهوای زمین به طور چشمگیری گرم و مرطوب بوده‌است به طوریی‌که اوایل ائوسن گرم‌ترین آب‌وهوای ۱۰۰ میلیون سال گذشته زمین را داشته‌است.

تنوع‌یابی پستانداران و پرندگان که در دور پائوسن آغاز شده‌بود در دور ائوسن ادامه یافت و در ائوسن بسیاری از انواع پستانداران جدید یعنی نیاکان فیل، کرگدن، اسب، خوک و گاو ظاهر شدند و خزندگان تنومند از بین رفتند. نخستین علف‌های امروزی نیز در ائوسن پدید آمدند. پایان ائوسن با یک انقراض عظیم معروف به رخداد انقراضی ائوسن-الیگوسن همراه بود که به بخش اروپایی این رخداد که تأثیر زیادی بر زیاگان اروپا داشت اصطلاحاً «گسست بزرگ» Grande Coupure می‌گویند.

واژه ائوسن از زبان یونانی گرفته شده و از نظر لغوی به معنای «پگاه نو» است. ائوین پس از دور پالئوسن و پیش از دور الیگوسن قرار دارد.

گرمای هوا در اواخر ائوسن کمی رو به کاهش گذاشت اما هم‌چنان تا عرض‌های بالای جغرافیایی هوا گرمسیری بوده و تنها بالاتر از مدار قطبی هوای معتدلی حاکم بوده‌است. در این دور در منطقه بالاتر از مدار قطبی جنگل‌های پهن‌برگ می‌روییده‌است.
دیرین‌جغرافی
دیرین‌جغرافی اوایل ائوسن (۵۰ میلیون سال پیش).
دیرین‌جغرافی اواخر ائوسن (۳۵ میلیون سال پیش).

در دوره ائوسن، جنوبگان و استرالیا همواره از هم دورتر شدند که بر اثر آن جنوبگان به طور جداافتاده بر روی قطب جنوب قرار گرفت. این امر باعث جریان یافتن آب دریا به سمت شرق در پیرامون قاره جنوبگان شد (که به آن جریان پیراجنوبگانی گفته می‌شود.) در این دور هم‌چنین هند و آفریقا به سمت شمال حرکت کردند که بر اثر آن اقیانوس تتیس در میان این دو خشکی و اوراسیا رفته‌رفته از میان رفت و کوهزایی آلپی ادامه پیدا کرد.

هم‌فشردگی برخی خشکی‌ها در ائوسن باعث شکل‌گیری کوه‌های زاگرس و هیمالیا در آسیا، و پیرنه و آلپ دیناری و کوه‌های پیندوس در اروپا شد. آسیا و اروپا در این دور توسط تنگه تورگای که در خاور اورال قرار دارد از هم جدا شدند.

هم‌زمان گرینلند از اروپا دورتر شد که این امر باعث فراخ‌تر شدن بخش شمالی اقیانوس اطلس گشت. تحت تأثیر این روند در حوزه دریای شمال نیز کشش زمین‌ساختی پیش آمد و صفحه تکتونیکی فروکش کرده و محل کنونی دریای شمال زیر آب رفت. در سمت جنوبی‌تر کوه‌های آلپ آغاز به شکل‌گیری کردند.

در دوره ائوسن آمریکا جنوبی و شمالی از هم جدا بودند. در غرب آمریکای شمالی کوهزایی لارامید ادامه یافت. در منطقه قطب شمال قاره‌های آسیا، آمریکای شمالی، و اروپا تقریباً چسبیده به هم قرار داشتند و تنها آبراهه‌های باریکی از شمال اقیانوس اطلس، دریای لابرادور، و تنگه تورگای، اقیانوس منجمد شمالی را با دیگر دریاها مرتبط می‌ساخت. به این خاطر که در ائوسن این آبراهه‌ها چندان پهن نبودند گردش دماشوری به صورت امروزی وجود نداشت و آب اقیانوس منجمد شمالی مانند امروز با آب دیگر دریاها آمیخته نمی‌شد.
دیرین‌اقلیم

مشخصه گذار بین پالئوسن و ائوسن گرم شدن ناگهانی و کوتاه‌مدت کره زمین است که حداکثر حرارتی پالئوسن-ائوسن (PETM) نامیده می‌شود. میانگین دما در عرض‌های جغرافیایی بالاتر طی ۲۰ هزار سال تا هفت درجه سانتی‌گراد رسید که یکی از سریع‌ترین و بزرگترین تغییرات آب‌وهوایی در تاریخ زمین‌شناسی است.

این وضعیت غیرعادی و گرم کمتر از ۱۰۰ هزار سال به طول انجامید و باعث انقراض انبوه جانداران و گیاهان شد و بنابراین جانوران ائوسن به طور قابل توجهی با جانوران پالئوسن تفاوت دارند.

چندین دلیل احتمالی برای این افزایش ناگهانی درجه حرارت ذکر شده اما هیچ‌یک سرعت بالایی که این افزایش دما داشته را توضیح نمی‌دهد. با این حال، گمان بر این است که گرم شدن تدریجی هوا در طول پالئوسن پسین، دمای آب دریا را بیش از یک مقدار بحرانی معین گرم کرده و با این کار هیدرات‌های گاز در کف اقیانوس به صورت انبوه حل شده و باعث ورود مقدار زیادی گاز متان به جو شده‌است.[۱]

متان یک گاز گلخانه‌ای بسیار قوی است (بیست بار مؤثرتر از دی‌اکسید کربن)، و این ممکن است باعث گرم شدن ناگهانی کره زمین شده‌باشد. این فرضیه می‌تواند امروزه نیز برای کارشناسان آب و هوا جالب توجه باشد چرا که امروزه هم حجم زیادی از گاز متان نیز به شکل هیدرات‌های گاز در بستر دریا به دام افتاده‌اند.

حتی بدون حداکثر حرارتی پالئوسن-ائوسن هم اوایل دور ائوسن یکی از گرم‌ترین دورهای تاریخ زمین بوده است. دما و آب و هوا در این دور بسیار یک‌دست بوده‌است. به خاطر گردش جوی موثرتر، اختلاف دما بین خط استوا و قطب‌ها در طول ائوسن نصف این اختلاف در زمان ما بوده‌است.

آب و هوا در ائوسن مرطوب‌تر بود و بارش به طور مساوی‌تری بر روی زمین توزیع می‌شد. قطب‌ها نیز آب و هوای مرطوب و نسبتاً گرمی داشتند. جریان‌های عمیق اقیانوسی گرم بودند و مناطق قطبی از جنگل‌های برگریز معتدل پوشیده بود. پوشش گیاهی گرمسیری تا عرض ۴۵ درجه دیده می‌شد تفاوت‌ها با وضعیت امروزی در عرض‌های جغرافیایی بالاتر خود را نشان می‌داد. شرایط در خط استوا احتمالاً شبیه به وضعیت کنونی بوده‌است.

طوطی

طوطی‌ها عبارتند از نزدیک به ۳۷۲ گونه پرنده در ۸۶ سرده گوناگون که راستهٔ طوطی‌سانان از فروردهٔ نوآروارگان را تشکیل می‌دهند و اغلب در سرزمین‌های گرمسیر و نیمه‌گرمسیر زندگی می‌کنند. راسته طوطی‌سانان متشکل از سه بالاخانواده است که شامل طوطی‌ایان (طوطی‌های راستین)، کاکادویان (طوطی‌های کاکل سفید)، و کاکاپویان (طوطی‌های نیوزیلند) می‌شود. بیشترین تنوع طوطی‌ها در آمریکای جنوبی و استرالزی است.

طوطی‌ها انواع گوناگونی دارند که با رنگ‌های متنوع پرهای بال و پرهای سر و دم از هم متمایز می‌شوند. بال‌های طوطی‌سانان رنگین و منقارشان خمیده و کژ است، بعضی کاکل و دم کوتاه و بعضی دم دراز دارند. معمولاً از میوه‌ها و دانه‌ها استفاده می‌کنند و منقار بسیار محکمی دارند که در شکستن دانه‌های سخت به کار می‌برند. بیشتر این پرندگان دودیسی جنسی ندارند و هر دو جنسشان به یک شکل هستند. رنگ اکثر طوطی‌ها سبز می‌باشد که این رنگ با رنگهای روشن دیگر ترکیب شده است. گاهی نیز طوطی‌ها دارای چندیدن رنگ مختلف هستند.

طوطی در کنار زاغ، کلاغ، و غراب دارای بیشترین هوش در میان پرندگان است. این پرنده توانایی تقلید صداها را داشته و بدون درک مطلب، کلمات را تلفظ می‌کند ولی گاهی دیده شده که طوطی با مشاهده صحنه یا شخص یا رفتار دیگران کلمات مناسب و به جا استفاده می‌کند.

محتویات

    ۱ واژه‌شناسی
    ۲ فرگشت
    ۳ پانویس
    ۴ منابع

واژه‌شناسی

واژهٔ طوطی معرب توتی پارسی است و معنای آن پرنده‌ای است سبز رنگ که به علت خوردن توت به آن توتی می گویند که در عربی به طوطی معرب شده و به عرف آن را «طوطا» می‌نامند و شکرشکن، شکرفشان، شکرمقال، شکرین‌مقال، شیرین‌زبان، شیرین‌سخن، خوش نوا و خوش حرف از صفات او هستند. در ادبیات پارسی و به ویژه در میان اشعار شعرایی چون مولوی و عطار از طوطی و صفاتش که غالباً به آمیخته با صفاتی انسانی است، به نیکی یاد شده است.
فرگشت

سنگواره‌های بدست آمده از راسته طوطی‌سانان بسیار کم است که این امر باعث گمانه‌زنی در مورد نحوه فرگشت این پرنده شده است. یک سنگواره هفتاد میلیون سالهٔ ۱۵ میلی‌متری که از منقار پایینی یک طوطی در سازند لانس کریک واقع در دهکدهٔ نیوبرا در ویوسیگ پیدا شده است جزو سنگواره نخستین طوطی‌هایی به‌شمار می‌آمد که در دورهٔ کرتاسه زندگی می‌کرده‌اند. در حالی که تحقیقات بعدی نشان داد که این تکه سنگواره پیدا شده احتمالاً متعلق به دایناسورهای کائگناتید (گروهی از دایناسورها که پرنده‌مانند نبوده ولی دارای منقاری شبیه به پرندگان بوده‌اند) بوده است.

چیزی که امروز به عنوان یک فرضیهٔ پذیرفته شده وجود دارد این است که راستهٔ طوطی‌سانان و اجدادشان در معرض سومین انقراض بزرگی بوده‌اند که حدود ۶۵ میلیون سال پیش در کرتاسه رخ داده است. اگر چنین فرضی درست باشد، طوطی‌ها نباید از یک جد دایناسورشان که شباهتی مورفولوژیکی با طوطی‌ها داشته است فرگشت یافته، بلکه فقط تبدیل به پرندگانی درخت‌نشین شده‌اند.

اروپا نخستین مکانی است که سنگواره طوطی‌های درخت‌نشین در آن دیده شده‌است. این نخستین تکه استخوان پیدا شده استخوانی است از بال موپسیتا تانتا که در دانمارک کشف شده است و قدمتی حدود ۵۴ میلیون سال دارد. آب و هوای اروپا در آن زمان حاره‌ای بوده است (مطابق با دوران گرم پالوئین و ائوسین). جدیدترین سنگواره‌ای که در اروپا پیدا شده است سنی حدود ۵۰ میلیون سال دارد. چند سنگواره تقریباً کامل طوطی‌مانند نیز در انگلستان و آلمان پیدا شده است. تعدادی سنگواره نیز هستند که هنوز دقیقاً تشخیص داده نشده‌اند.

چیزی که در مجموع دربارهٔ این سنگواره‌ها می‌دانیم این است که این سنگواره‌ها، سنگواره خویشاوندان طوطی‌های امروزی نیستند بلکه اجدادی از آنهایند که در نیمکرهٔ شمالی فرگشت پیدا کرده و بعدها منقرض شده‌اند. البته اینها دقیقاً حلقه‌های گمشده ما بین طوطی‌های امروزی واجدادی نیستند ولی می‌توان گفت که طوطی‌هایی هستند که همگام با طوطی‌ها و کوکاتوها از خویشاوندان و اجدادشان فرگشت پیدا کرده‌اند.

جدیدترین سنگواره‌ای که از طوطی‌های امروزی پیدا شده است، سنی در حدود ۲۰ تا ۲۳ میلیون سال دارد که مشابه آن در اروپا نیز پیدا شده‌است. متعاقب آن نیز سنگواره است حاوی استخوان‌هایی مربوط به طوطی‌های امروزی.

هشت‌پا

هَشت‌پا یا اُختاپوس[۱] یک جانور آبزی از رده سرپایان است که در بخش‌های گوناگونی از اقیانوس‌های جهان، به‌ویژه در آب‌سنگ‌های مرجانی زندگی می‌کند.

۳۰۰ گونه از هشت‌پا شناسایی شده که این تعداد، یک‌سوم از تمامی گونه‌های سرپایان را تشکیل می‌دهد.

هشت‌پاها از زیرردهٔ نیام‌داران (Coleoidea)، بالاراستهٔ هشت‌پاشکلان (Octopodiformes) و راستهٔ هشت‌پایان (Octopoda) است.
ریخت‌شناسی

هشت‌پاها دارای هشت بازو هستند که بر روی آن‌ها دو ردیف کلاهک مکنده وجود دارد. بر خلاف بیشتر سرپایان، هشت‌پاها تقریباً هیچ اسکلت درونی ندارند و بدنشان کاملاً نرم است. آن‌ها نه مانند ناتیلوس صدف بیرونی دارند و نه مانند سرپاور (ماهی مرکب) استخوان درونی دارند. یک منقار، شبیه به منقار طوطی، تنها قسمت سفت در بدن هشت‌پاها است. این منقار به هشت‌پا توانایی رفتن به لای شکاف‌های باریک بین صخره‌های زیرآبی به هنگام گریختن از دست مارماهی موری و دیگر ماهیان شکارچی را می‌دهد.هشت پاها در دو نوع سمی و غیر سمی هستند