کودَک یا بچه به انسان خردسال (دختر و پسر) گفته میشود. برابر دیگر کودک در زبان فارسی واژه بچه میباشد.
واژه کودک از ریشه واژه پهلوی kuk به معنای کوتاه میباشد و با واژههای کوتاه و کوچک هم خانواده میباشد. این واژه به بزرگ نشدن و سادگی و پاکی نیز اشاره دارد.
محتویات
۱ واژهٔ کودک در هوده شناسی
۱.۱ در حقوق بینالملل
۱.۲ در حقوق ایران
۲ هوش هیجانی
۳ فرزند
۴ مراحل تحول شناخت کودک
۴.۱ مرحله پیش عملیاتی (۲-۷)سال
۴.۲ مرحلهعملیات عینی(۷-۱۱)سال
۵ پانویس
۶ جستارهای وابسته
۷ پیوند به بیرون
واژهٔ کودک در هوده شناسی
در حقوق بینالملل
در کنوانسیون حقوق کودک سازمان ملل متحد، کودک به هر انسانی که زیر هجده سال تمام باشد گفته میشود؛ مگر این که مطابق قانون حاکم بر آن شخص، سن کمتری برای رشد او مقرر شده باشد.[۱]
در حقوق ایران
به مانند بیشتر نظامهای حقوقی، دورهٔ کودکی به دو دوره بخش میشود:
دورهٔ عدم تمیز
دورهٔ تمیز
در حقوق ایران، تعریف قانونی از دورهٔ تمیز نشده است. کودکی که در دورهٔ تمیز باشد، کودک مُمَیِّز گفته میشود و آن عبارت از کودکی است که گرچه سن و سال کمی دارد، ولی شعورش به امور روزمره میکشد و سرش در خرید و فروشهای عادی کلاه نمیرود و هنجارهای روزمرهٔ مردم را تا حد متعارف میداند. کودک غیر ممیز نیز کسی است که پا به دورهٔ تمیز نگذاشته باشد. پس دورهٔ عدم تمیز، به دورهٔ زندگانی کودک، پیش از دورهٔ تمیز، گفته میشود.
در برخی از کشورها برای دورهٔ تمیز، سنی معین شده و اگر کودک به آن سن رسیده باشد، ممیز محسوب میکردد. برای نمونه قانون مدنی آلمان، سن هفت سال تمام را پایان دورهٔ عدم تمیز کودک میداند و از آن به بعد، کودک، ممیز محسوب میشود. در این قانون، یکی از گروه کسانی که اهلیت استیفا به دست خودشان را ندارند، کودکانی نام برده شدهاند که هنوز هفت سالشان تمام نشده است.[۲]
هوش هیجانی
هوش هیجانی عبارتند از شناخت و درک کنترلافکار واحساسات وارتباط دادن مناسب آنها به دیگران طوری که بادیگران همدلی نموده واین توانایی رابه افراد بدهدکه بادیگران تعامل کنند. برنامه هوش هیجانی بایست از خردسالی در طول سالهای مدرسه در خانه ودراجتماع آغاز میشود. زمانی که این دسته از برنامههای آموزشی به کودکان ارائه میشود عملکرد تحصیلی آنهارشدمیکند. هنگامی که کودکان فاقدقابلیت کنترل آشفتگیهای خود باشند به خوبی نتوانند تمرکزکنند یابشنوند دربرابر تکانشهای خودمقاومت نشان ندهند ودر برابرفعالیتهای مربوط به یادگیری احساس مسئولیت نکنندازمنابعی که یاریگرپیشرفت تحصیلی آنهاست محروم خواهند شد. برنامههای مبتنی برهوش هیجانی به کودک کمک میکندتا نقش هایشان رادر زندگی بهترانجام دهندشنونده فعالی باشند ودرهای همدلی راگشوده[۳]
مهارتهایی که کودکان برای هوش هیجانی نیاز دارند :'
Benjamin and Flopsy Bunny - Project Gutenberg eText 14220.jpg
آگاهی نسبت به احساسات خویش
بازشناسی احساسات دیگران
ابرازمستقیم احساسات بابکارگیری دایره لغاتی از کلمات احساسی
برقراری تعادل میان افکار وشناسایی نحوه تاثیر هریک بر دیگری
حساس بودن در برابر افکاردیگران
آگاهی نسبت به این مسائل که همیشه احساسات درست ابراز نمیشوند
بینش نسبت به زاویه دید ونگاه دیگران (چرا اواین کار را کرد)
انعطاف: قدرت دیدن نقطه نظرات متفاوت دیگران
توانایی ایجاد راه حلهای بیشتر
خودآگاهی نسبت به روابط
خودگوییهای مثبت وسازنده
شجاعت برای پذیرش خطرعاشق خود ودیگران بودن
یک انتخاب برای شادبودن واز زندگی لذت بردن
هدفمندی برای دست یابی به سرنوشت خویش برای تفکرسازنده[۴]
اصول هوش هیجانی
توانمندیهای هوشی ثابت هستند اما هوش هیجانی میتواند فراگرفته شود یا بهبود یابد. زمانی که کودکان از نظرهوش هیجانی هوشمند شوند قادرخواهند بود به استعدادهای خود دست یابند دلیل این امر آن است که عملکرد بالای مغز به وسیلع تنش محدود شده بدین سان کودک قادرنخواهد بود که تمرکز کرده وبه تفکر بپردازد. کودکانی که یادمیگیرند به طور مثبت فکرکنندقادرخواهندبود که برهیجانات سخت خود چیره شوند. یادگیری وحافظه تحت تاثیر هیجانهای شدید قرار میگیرند هیجان میتواند تامین کننده سوخت برای یادگیری قلمداد شود.[۵] کنترل کردن وابراز کردن مناسب احساسات به کاهش مشکلات رفتاری منتهی میشود ونهایتا به پذیرش بیشتر دیگران کودکانی که هیجان منفی خودشان را به شکل غیر قابل کنترل مثل به هم کوبیدن در وناسزا ابراز میکنند واکنش منفی دیگران را بر علیه خود برمی انگیزد. این بازخوردهای منفی دیگران باعث میشود خود ارزشمندی کودکان کاسته شود کودکان میخواهند که احساس مهم بودن کنند حمایت شوندمورد احترام باشند صدایشان شنیده شود با مشکلات بجنگندو دوست داشته شوند. هنگامی که آنان این احساسات را در خانه مدرسه تجربه نکنندممکن است به سمت گروه مخرب رفته تا نیازهای خود راتامین کنند. مشکلات رفتاری ممکن است نتیجه هوش هیجانی پایین باشد. خشونت نیز ممکن است زاییده احساساتی چون ضعف ناکامی درحاشیه بودن باشد.[۶]
راهبردهای هدایت هیجانی
ازانتقاد یا عبارت تحقیرامیز علیه کودک بپرهیزید. ازتشویق وتحسین استفاده شودمیتوان برخی ازدستورات رانادیده گرفت تمامی احساسات قابل پذیرش است نه تمامی رفتارهابادادن انتخاب واحترام به آرزوهاکودک راتوانمند سازید. خودرابخشی از رویاهای کودک نمایید بااوصادق وصبور باشید به آنان آگاهی دهید که رفتارشان تحت تاثیر احساساتشان است ازکلمه احساسزیاد استفاده کنید به (نظرم تواحساس خشم میکنی) ازفرزندانتان بخواهید درمورد احساساتش در طی روز باشما صحبت کند[۷]
'جنگ درخانواده' والدین باید احساسات منفی خودرا شناسایی کنندکودکان میتوانند راهی راکه والدینشان با تعارضات مقابله مینمایندیادبگیرند هرگزنباید کودکان به عنوان اسلحه درتعارضات استفاده کردیک درگیری خانوادگی اغلب بدترازتعارض درخانواده است. این حالت منتهی به فاصله گرفتن اعضای خانواده ازهمدیگر شودحتی انواع واکنشهای جسمانی چون سردردو....... بروز میکند[۸]
فرزند
فرزند، عبارتیست برای منسوب نمودن بچه به پدر و مادر
مراحل تحول شناخت کودک
Peter-rabbit.PNG
از دیدگاه پیاژه:
دورهحسیحرکتی :در این مرحله تماس کودک بادنیای خارج به صورت عملی استوتنها بازتابهای فطری را ابراز میکند
دوره عملیات عینی:
مرحله پیش عملیاتی (۲-۷)سال
در این مرحله تفکرکودک بیشترین تفاوترابا تفکربزرگسال دارد در این زمان کودک به طور کامل خودمیان بین است وهمه اشیا را از دیدگاه خود میبیند
مرحلهعملیات عینی(۷-۱۱)سال
کودک قادر میشود عملیات ذهنی انجام دهد کودک در این مرحله یاد میگیرد که کمیتهاعلی رقم تغییر در ظاهر فیزیکی ثابت هستند واشیا را میتواند برحسب ابعاد وزن و..... ردیف کند. مشخصهاول تفکر عملیاتی بازگشت پذیری است او میتواند اشیارابرحسب صفات آنها طبقه بندی کند و همچنین قادربه تثبیت نگهداری ذهنی است
دوره عملیات صوری "قیاسی"(۱۲-۱۵)سال
دوره استقرارهوشانتزاعی است. تفکر بیشتر منطقیونظامدار است. این حد آخرین حد تکمیل ساختهای ذهنیاست وازاین پس هیچ نوع ساخت ذهنی جدید در فرد بنا نمیشود.