-
وتر
پنج‌شنبه 27 آذر 1393 14:22
وتر بلندترین ضلع در مثلث قائم‌الزاویه است. برطبق قضیه فیثاغورث طول وتر را از رابطه: (مربع طول وتر = مجموع مربع طول دو ضلع دیگر)، می‌توان بدست آورد.
-
قطر (دایره)
پنج‌شنبه 27 آذر 1393 14:21
در هندسه قطر یا ترامون (به انگلیسی: Diameter) یک دایره هر پاره‌خطی است که از مرکز آن دایره بگذرد و دو سر آن روی محیط دایره باشد. به این معنی هر دایره بینهایت قطر دارد. در استعمال جدیدتر، کلمهٔ قطر به طول قطر دایره اشاره دارد. قطر دایره بزرگ‌ترین وتر آن دایره نیز هست. ریشه واژه ترامون از دو بخش ترا و مون ساخته شده است....
-
شعاع
پنج‌شنبه 27 آذر 1393 14:21
شعاع به پاره خطی گویند که مرکز دایره یا کره را به محیط آن اتصال دهد. شعاع دقیقاً نصف قطر (دایره) است و در فرمول‌های مربوط به محیط، مساحت و حجم در هندسه کاربرد دارد.
-
بیضی
پنج‌شنبه 27 آذر 1393 14:21
در هندسه، بیضی یک خم مسطح (خم محصور در صفحهٔ اقلیدوسی) است که از برخورد یک صفحه با یک مخروط به گونه‌ای یک خم بسته ایجاد شود، حاصل می‌شود. دایره حالت خاص بیضی است که هنگامی به دست می‌آید که صفحهٔ برخوردکننده بر محور مخروط عمود باشد. در هندسه تحلیلی، بیضی به صورت مجموعه نقاطی تعریف می‌شود که نسبت فاصلهٔ هر نقطه از یک...
-
واحد نجومی
پنج‌شنبه 27 آذر 1393 14:21
واحد نجومی[۱] یا یکای کیهانی که با نمادهای au، AU یا a.u نمایش داده می‌شود؛ یکای طول است و برابر است با ۱۴۹٫۵۹۷٫۸۷۰/۷ کیلومتر (۹۲٫۹۵۵٫۸۰۷/۲۷ مایل) یا تقریبا برابر با فاصلهٔ زمین تا خورشید یا حدود ۱۵۰ میلیون کیلومتر. نماد ua از طرف اداره بین‌المللی اوزان و مقیاس‌ها و استاندارد بین‌المللی ISO/IEC ۸۰۰۰۰ پیشنهاد شد؛...
-
قدر مطلق (ستاره‌شناسی)
پنج‌شنبه 27 آذر 1393 14:20
قدر مطلق (به انگلیسی: absolute magnitude) در علم اخترشناسی معیاری برای روشنایی یک جرم آسمانی‌ست. در مورد اجرام خارج از منظومه شمسی، قدر مطلق برابر با قدر ظاهری جرم آسمانی‌ست به شرط آن که در فاصله ۱۰ پارسک یا ۳۲٫۶ سال نوری از ناظر قرار داده شود و هیچ‌گونه جذب نور به وسیلهٔ غبار میان‌ستاره‌ای رخ ندهد.[۱] قدر مطلق را با...
-
انرژی تاریک
پنج‌شنبه 27 آذر 1393 14:20
در کیهان‌شناسی، انرژی تاریک نوعی انرژی فرضی است که همهٔ فضا را در بر می‌گیرد و سرعت انبساط جهان را می‌افزاید.[۱] انرژی تاریک مقبولترین فرضیه برای توضیح‌دادن مشاهدات اخیر است که می‌گویند جهان با آهنگ رو به افزایشی (با شتاب) منبسط می‌شود. در مدل استاندارد کیهان‌شناسی بنابر هم‌ارزی جرم-انرژی، جهان شامل حدود ۲۶٫۸٪ ماده...
-
نسبیت عام
پنج‌شنبه 27 آذر 1393 14:20
نسبیت عام به انگلیسی (General relativity) نظریه‌ای هندسی برای گرانش است که در سال ۱۹۱۶[۱] توسط اینشتین منتشر شد و توصیف کنونی گرانش در فیزیک نوین است. این نظریه تعمیمی بر نظریه نسبیت خاص و قانون جهانی گرانش نیوتون است که توصیف یکپارچه‌ای از گرانش به عنوان یک ویژگی هندسی فضا و زمان یا فضا–زمان ارائه می‌دهد. این نظریه،...
-
هندسه نااقلیدسی
پنج‌شنبه 27 آذر 1393 14:19
هندسه‌های نااقلیدسی از مطالعهٔ عمیق‌تر موضوع توازی در هندسهٔ اقلیدسی پیدا شده‌اند. دو نیم‌خط موازی عمود بر پاره خط PQ را در نمودار شماره ۱ در نظر بگیرد. در هندسهٔ اقلیدسی فاصلهٔ (عمودی) بین دو نیم‌خط هنگامی که به سمت راست حرکت می‌کنیم فاصلهٔ p تا Q باقی می‌مانند؛ ولی در اوایل سدهٔ نوزدهم دو هندسهٔ دیگر پیشنهاد شد. یکی...
-
اصل موضوع
پنج‌شنبه 27 آذر 1393 14:18
اصل یا بُنداشت، در فلسفه، ریاضیات، منطق و فیزیک، گزاره‌ای است که بدونِ اثبات و به شکل پیش‌فرض پذیرفته می‌شود و از رویِ آن سایر گزاره‌ها استخراج می‌شوند. اصولِ موضوعه می‌توانند بدیهی نباشد، اما به‌هرحال نقطهٔ آغازِ کار است و به همین دلیل نمی‌توان آن‌ها را از هیچ گزارهٔ دیگری استخراج کرد. گزاره‌ای که از یک یا چند اصلِ...
-
امید ریاضی
پنج‌شنبه 27 آذر 1393 14:18
در نظریه احتمالات امید ریاضی، میانگین، مقدار مورد انتظار یا ارزش مورد انتظار یک متغیر تصادفی گسسته برابر است با مجموع حاصلضرب احتمال وقوع هر یک از حالات ممکن در مقدار آن حالت. در نتیجه میانگین برابر است با مقداری که بطور متوسط از یک فرایند تصادفی با بینهایت تکرار انتظار می‌رود. بطور مثال برای تاس داریم:...
-
میانگین همساز
پنج‌شنبه 27 آذر 1393 14:16
در دانش آمار میانگین همساز[۱] یا میانگین هارمونیک (به انگلیسی: Harmonic mean) یا میانگین توافقی نوعی سنجش گرایش به مرکز است، و معمولاً هنگامی کاربرد دارد که محاسبهٔ میانگین نرخ‌ها اهمیت داشته باشد. این مقدار عبارت است از تعداد مقادیر بر مجموع معکوس مقادیر موجود در یک مجموعه داده‌ها. H = \frac{n}{\frac{1}{x_1} +...
-
میانگین هندسی
پنج‌شنبه 27 آذر 1393 14:15
میانگین هندسی در ریاضیات، برابر است با ریشه nاُم از حاصلضرب n متغیر. بطور مثال میانگین هندسی دو عدد ۲ و ۸ برابر است با:\sqrt{2 \cdot 8}=4 میانگین هندسی با استفاده از رابطه زیر محاسبه می‌شود.: \bigg(\prod_{i=1}^n a_i \bigg)^{1/n} = \sqrt[n]{a_1 \cdot a_2 \cdot \cdots \cdot a_n} خواص میانگین هندسی اگر داده‌های آماری...
-
اصل عدم قطعیت
پنج‌شنبه 27 آذر 1393 14:15
اصل عدم قطعیت (به انگلیسی: Uncertainty principle) در مکانیک کوانتومی را ورنر هایزنبرگ، فیزیکدان آلمانی، در سال ۱۹۲۶ فرمول‌بندی کرد. در فیزیک کوانتومی، اصل عدم قطعیت هایزنبرگ، اظهار می‌دارد که جفت‌های مشخصی از خواص فیزیکی، مانند مکان و تکانه، نمی‌تواند با دقتی دلخواه معلوم گردد. به عبارت دیگر، افزایش دقت در کمیت یکی از...
-
نظریه احتمالات
پنج‌شنبه 27 آذر 1393 14:14
نظریهٔ احتمالات مطالعهٔ رویدادهای احتمالی از دیدگاه ریاضیات است. بعبارت دیگر، نظریه احتمالات به شاخه‌ای از ریاضیات گویند که با تحلیل وقایع تصادفی سروکار دارد.[۱] هسته تئوری احتمالات را متغیرهای تصادفی و فرآیندهای تصادفی و پیشامدها تشکیل می‌دهند. تئوری احتمالات علاوه بر توضیح پدیده‌های تصادفی به بررسی پدیده‌هایی...
-
جبر سیگما
پنج‌شنبه 27 آذر 1393 12:00
در ریاضی، جبر سیگما (گاه جبر \sigma یا جبر \Sigma، انگلیسی: \sigma-algebra) یا میدان سیگما بر روی مجموعه X، به مجموعه‌ای از زیرمجموعه‌های X گفته می‌شود که تحت انجام تعداد شمارایی از جبر مجموعه‌ای (مانند اجتماع، اشتراک یا متمم)، بسته بماند. یعنی تعداد شمارایی از انجام این گونه جبرها بر روی اعضای جبر سیگما، باز همواره...
-
فضای نمونه
پنج‌شنبه 27 آذر 1393 12:00
در نظریه احتمال فضای نمونه یا فضای نمونه‌ای (به انگلیسی: Sample space) مجموعه تمام نتایج ممکن از یک آزمایش تصادفی (پدیده تصادفی) است که آن را با نماد S، \Omega یا U (مخفف universe به معنی جهان) نشان می‌دهند. پیامد هر آزمایش تصادفی، تنها یکی از اعضای S خواهد بود. به عنوان مثال، برای آزمایش پرتاب سکه، فضای نمونه برابر...
-
فرایند تصادفی هندسی
پنج‌شنبه 27 آذر 1393 12:00
متغیر تصادفی هندسی فرض کنید آزمایش های مستقلی با احتمال موفقیت p،آن قدر تکرار می شود تا یک موفقیت به دست آید.اگر X تعداد آزمایشهای لازم باشد،آنگاه: P\{X=n\}=(1-p)^{n-1}p\qquad n=1,2,3\ldots اثبات می دانیم شرط لازم و کافی برای X=n آن است که ابتدا،n-1 آزمایش شکست و n اُمین آزمایش موفقیت باشد.از آنجا که برآمدهای متوالی...
-
فرایند تصادفی
پنج‌شنبه 27 آذر 1393 11:59
فرایندهای تصادفی (به انگلیسی: Stochastic processes یا Random processes) جنبه‌های نظری و پایه‌های ریاضی مربوط به فرایندهای تصادفی را در حوزهٔ ریاضیّات احتمالات مورد مطالعه و تحلیل قرار می‌دهند. به عنوان ساده‌ترین مثال‌ها، می‌شود رکوردهای ثبت‌شده از سیگنال‌های مربوط به پدیده‌هایی همچون زلزله، سیل، امواج دریا، یا تغییرات...
-
تصادفی
پنج‌شنبه 27 آذر 1393 11:59
تصادفی یا اتفاقی (به انگلیسی: Stochastic) به سیستم‌هایی گفته می‌شود که رفتارشان قابل پیش‌بینی نیست.
-
اکوسیستم
پنج‌شنبه 27 آذر 1393 11:59
بوم‌سازگان یا اکوسیستم (به انگلیسی: ecosystem) اشاره به گردآوری اجزا و روش هائی دارد که تشکیل دهنده و حاکم بر رفتار برخی زیر مجموعه‌های فضای زیستی می‌باشند. مفهوم ادراک شده این واژه معمولاً برای اشاره به عناصر حیاتی و غیر حیاتی و تعامل آن‌ها با یکدیگر در محیط‌های تعریف شده و بدون در نظر گرفتن محدودیت‌های ذهنی در خصوص...
-
راشل کارسون
پنج‌شنبه 27 آذر 1393 11:58
ریچل لوئیز کارسون (به انگلیسی: Rachel Louise Carson) (۲۷ مه ۱۹۰۷ - ۱۴ آوریل۱۹۶۴) نویسنده زیست‌شناسی دریایی و محیط زیست آمریکایی بود. محتویات ۱ زندگینامه ۲ مقالات ۳ جوایز ۴ پانویس ۵ منابع زندگینامه ریچل کارسون در سال ۱۹۰۷ در منطقه روستایی Springdale در ایالت پنسیلوانیای آمریکا متولد شد و رشد کرد. او عشق به طبیعت و...
-
دریا
پنج‌شنبه 27 آذر 1393 11:58
دریا، اقیانوس جهانی، یا به شکل ساده‌تر، اقیانوس، بدنه آبی متصل آب‌های شور می‌باشد که ۷۰٫۸ درصد سطح زمین را پوشش می‌دهد.[۱] دریا آب‌وهوای زمین را معتدل می‌کند و نقش مهمی در چرخه آب، چرخه کربن، و چرخه نیتروژن دارد. اگرچه از زمان پیشاتاریخ دریانوردی و اکتشاف در دریا رواج داشته است، مطالعه مدرن علمی دریا (اقیانوس‌نگاری)...
-
هنر گرافیک
پنج‌شنبه 27 آذر 1393 11:57
گرافیک از واژهٔ یونانی graphikos است و به معنای آنچه است که مربوط می‌شود به طرح زدن [۱] و طراحی [۲]. تعریف دیگر از گرافیک هر کار و یا شیوهٔ مربوط به کشیدن تصویر از روی یک چیز و یا از انگاره آن است. وبنابر این همهٔ پدیده‌هایی را در بر می‌گیرد که ایجاد شده‌اند: به شکل یک نشانه، علامت، نقشه، طراحی، کشیدن از روی یک چیز و...
-
هنر در جهان اسلام
پنج‌شنبه 27 آذر 1393 11:56
هنر اسلامی یا هنرهای مسلمانان به بخشی از هنر اطلاق می‌شود که در جامعه مسلمانان و نه لزوماً توسط مسلمانان رواج داشته است.[۱] هرچند ممکن است این هنرها در مواردی با تعالیم و شریعت اسلام انطباق نداشته باشد ولی تاثیر فرهنگ اسلامی و منطقه‌ای در آن به‌خوبی نمایان است. هنر اسلامی یکی از دوران‌های شکوهمند تاریخ هنر و یکی از...
-
هوشنگ طاهری
پنج‌شنبه 27 آذر 1393 11:56
هوشنگ طاهری (زادهٔ ۱۳۱۳ در اهواز – درگذشتهٔ ۲۱ اسفند ۱۳۶۹ در تهران) نویسنده، منتقد هنری، مترجم، استاد دانشگاه و سردبیر مجله سخن بود. محتویات ۱ زندگینامه ۲ تحصیلات ۳ اشتغال و تدریس ۴ آثار ۴.۱ فیلم نامه ها ۴.۲ تاریخ هنر، ادبیات و سینما ۵ منابع ۶ پیوند به بیرون زندگینامه هوشنگ طاهری در سال ۱۳۱۳ متولد شد[۱] و در ۲۱...
-
سخن (مجله)
پنج‌شنبه 27 آذر 1393 11:55
مجله سخن نشریه‌ای فرهنگی ادبی بود که بین سالهای ۱۳۲۲ تا ۱۳۵۷ منتشر می‌شد. پایه‌گذار این نشریه پرویز خانلری بود. محتویات ۱ آغاز راه ۲ توقف و انتشار مجدد ۳ مآثر مجله سخن ۴ پانویس آغاز راه مجله سخن در ابتدا ارگان جامعه لیسانسیه‌های دانشسرای عالی بود. دوره نخست مجله با انتشار اولین شماره در خرداد ۱۳۲۲ و با همکاری عده‌ای...
-
اطلاعات هفتگی
پنج‌شنبه 27 آذر 1393 11:55
اطلاعات هفتگی هفته نامه‌ای است که از فروردین ۱۳۲۰ خورشیدی منتشر می‌گردد. سردبیر کنونی این نشریه فتح اله جوادی است.
-
محمد معین
پنج‌شنبه 27 آذر 1393 11:55
محمّد معین (۹ اردیبهشت ۱۲۹۷ در محله زرجوب رشت[۲][۳] - ۱۳ تیر ۱۳۵۰ درتهران) استاد زبان فارسی و پدیدآورندهٔ فرهنگ معین است. آرامگاه وی در آستانه اشرفیه قرار دارد.[۴] محتویات ۱ زندگینامه ۲ درگذشت ۳ آرامگاه دکتر معین ۳.۱ تخریب ۳.۲ رابطه زادگاه با آرامگاه ۴ مسافرت‌ها ۵ امتیازات فرهنگی ۶ تصنیفات و تألیفات ۶.۱ تالیف ۶.۲...
-
برهان قاطع
پنج‌شنبه 27 آذر 1393 11:54
برهان قاطع یک واژه‌نامهٔ زبان فارسی است که در سال ۱۰۳۰ هجری شمسی[۱] به دست محمدحسین بن خلف تبریزی (متخلص به برهان) در حیدرآباد هندوستان به نام سلطان عبدالله قطب‌شاه، پادشاه شیعی‌مذهب دکن نوشته شده است. سعی او بر آن بوده‌است تا فرهنگش نسبت به فرهنگ‌های پیشین جامع‌تر باشد. غلام‌حسین مصاحب می‌گوید این کتاب در حدود ۱۹۴۱۷...